18 Νοεμβρίου σήμερα και δεν γίνεται ο νους να μην περιστρέφεται γύρω από την επέτειο της 17ης Νοεμβρίου του 1973. Tότε, κάποιοι μπροστάρηδες, άνδρες και γυναίκες, νέοι σε ηλικία, αψήφησαν το εκφοβιστικό κλίμα που επιχειρούσαν να επιβάλλουν οι άνθρωποι του εγχώριου δικτατορικού καθεστώτος, μπόρεσαν να εμπλουτίσουν το εμπειρικό τους αποθηκευτήριο με κάτι μεγάλο και έτσι «πήραν την πρωτοβουλία των (κοινωνικών) κινήσεων». Συγκεντρώθηκαν, συλλογικοποιήθηκαν, πραγμάτωσαν τις αρνήσεις τους, εξεγέρθηκαν, «έβαλαν δύσκολα» στους τότε κρατούντες, και υπηρέτησαν τις ιδέες τους στην πράξη. Με τίμημα, για κάποιους πολύ βαρύ…, αλλά και με καταγραφή στην ιστορία μίας σελίδας από τις πιο σημαντικές και πιο επιδραστικές στην ελληνική επικράτεια…
Συνήθως, κάθε χρόνο τέτοια μέρα φροντίζουμε να ψάχνουμε τη σύγχρονη νοηματοδότησή της συγκεκριμένης επετείου. Το τι σημαίνει για το παρόν και το μέλλον της κοινωνίας μας και πόσο επίκαιρα μπορεί να είναι στο σήμερα τα προτάγματα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου του 1973. Ας προσπαθήσω σε αυτό το σημείωμα να σταθώ αρχικά στο τότε. Αρκετά λέμε κάθε χρόνο για τις ενεστωτικές διαστάσεις. Όσο για τότε, λοιπόν, όλα όσα συνέβησαν εκείνες τις μέρες τα ανάγουμε, ορθώς, στις διαχρονικές ιστορικές αναζητήσεις. Γενικώς, όταν υπάρχει κάποιο καθεστώς, ειδικά ένα δικτατορικό, κάποιοι βολεύονται, κάποιοι εξυπηρετούνται από αυτό. Όχι λίγοι, μην ντρεπόμαστε να το παραδεχτούμε, αλλά ούτε και πλειοψηφία… Δίπλα τους «συμβιώνουν» και πάρα πολλοί που υποφέρουν, έχουν προβλήματα κάθε διαλογής λόγω των φρονημάτων τους, «εξυπηρετούν το γινάτι τους και μόνο» (αλλά με συνέπειες).
Πάντα υπάρχουν και οι λεγόμενοι ουδέτεροι που «ζυγίζουν» όλες τις παραμέτρους. Αν μπορούν να διευθετούν τις πολυποίκιλες υποχρεώσεις τους στην καθημερινότητά τους, διστάζουν να πάρουν πρωτοβουλίες εναντίωσης γιατί κρίνουν πως μία τέτοια τακτική δεν αποφέρει κάτι το απτό και το χρήσιμο. Αν κινηθούν ταυτόχρονα κάμποσοι άνθρωποι για κάτι, τότε θα το σκεφτούν ξανά, και πολλοί από αυτή την κατηγορία εν τέλει θα συστρατευτούν στο συλλογικό αγώνα.
Η καθεστωτική τάξη πραγμάτων του τότε κάποια στιγμή «τα έφαγε τα ψωμιά της». Πλήρωσε τα λάθη της. το δεσποτικό χαρακτήρα της και την παντελή έλλειψη ορατού πνευματικού ορίζοντα. Ενώ, επίσης, εσωτερικές και εξωτερικές δυνάμεις έκριναν πως τα συμφέροντά τους στην Ελλάδα θα τα εξυπηρετούσε καλύτερα μία σύγχρονη «εξευρωπαϊσμένη» Αστική Δημοκρατία. Αναδείχθηκαν, λοιπόν, μέσα από τους αγώνες της εποχής κάποια πρόσωπα που σημάδεψαν τη Μεταπολίτευση σε διάφορους σημαντικούς τομείς της ελληνικής κοινωνίας π.χ. στην πολιτική, στις επιστήμες, στις Τέχνες και τα Γράμματα, ακόμα και στην οικονομία, κοκ. Αυτοί οι άνθρωποι ηγήθηκαν στην καλύτερη εποχή στην ιστορία της χώρας από την οποία δεν απουσίαζαν βέβαια οι παρεκτροπές, τα λάθη, οι απληστίες, κοκ. Αλλά, σε γενικές γραμμές, στην Ελλάδα που προέκυψε από το 1974 έως το 2009 άξιζε πραγματικά να ζεις…
Στο σήμερα, ψάχνουμε να βρούμε ποιοι έχουν τα ηνία στις πολύμορφες κοινωνικές δραστηριότητες, γιατί, αλλά και το ποιοι τους υποστηρίζουν ή τους μανιπουλάρουν από το εξωτερικό. Τι προοπτικές δίνουν στους πολλούς. Αν μας επιτρέπουν να ονειρευτούμε, να σχεδιάσουμε, να εργαστούμε αποδοτικά, να καρπωθούμε αυτά που μας αξίζουν, να είμαστε υπερήφανοι για τα έργα και την καθημερινότητά μας. Αν διερωτηθούμε για όλα αυτά, θα καταλάβουμε και τι πρέπει να κάνουμε… Ίσως να διαφωνούμε μεταξύ μας στη μορφή της επιλεγόμενης τακτικής.
Δεν βοηθάει να εναντιωνόμαστε σε όλα και σε όλους σαν «επαγγελματίες αρνητές», αλλά ούτε και να τα υπομένουμε όλα ή να «τα τρώμε αμάσητα» που λέει και η σοφή λαϊκή θυμοσοφία. Η υπεραντιδραστικότητα μπορεί να βλάψει, γιατί πολύ συχνά δεν αφήνει πολλά περιθώρια στην ολιστική ανάδειξη των πραγματικών δεδομένων. Και κάποιες φορές επηρεάζεται κιόλας από «ιδεολογικά καθηκοντολόγια». Από την άλλη, η υποτακτικότητα σε κάνει μόνιμο θύμα, που ακόμα και αν νομίζεις πως όλα είναι εξασφαλισμένα και σωστά προϋπολογισμένα, κινδυνεύεις να βρεθείς αίφνης προ απροόπτου και να μην ξέρεις τι πρέπει να κάνεις επ ακριβεία για να βγεις από τη δύσκολη θέση.
Όπως λένε πολλοί το μέλλον είναι ήδη εδώ. Η υλική υποβάθμιση «κάνει παρέα» με ένα είδος γενικευμένης ηθικής κατάπτωσης, στην οποία πολλές σταθερές του παρελθόντος είτε «καταρρέουν», είτε εξοβελίζονται χάνοντας την όποια λάμψη και την όποια δυναμική είχαν παλαιότερα. Κάποιοι επιτήδειοι, που όμως κοιτάνε μπροστά…, θέλουν να μπει σε αυτή τη ντουλάπα και η επέτειος του Πολυτεχνείου. Στο χέρι όσων το επιθυμούν είναι το να διατηρήσουν «όρθιο» και «ζωντανό» και τον εορτασμό του Πολυτεχνείου.
Γιατί το Πολυτεχνείο αυτό καθεαυτό ίσως στο σήμερα (μοιάζει) να είναι κάπως ράθυμο και όχι τόσο αποτελεσματικό μπροστά στα μεγάλα διακυβεύματα των καιρών μας (δεν εννοώ το ποιο κόμμα ασκεί την κυβερνητική εξουσία…), αλλά δεν είναι λίγοι όσοι πιστεύουν βαθιά μέσα τους πως στο κοινωνικό ζήτημα η λύση πρέπει να έρθει και μέσα από τα Πολυτεχνεία του μέλλοντος… Αν αυτά δεν λάβουν χώρα έγκαιρα, μαζικά και με ουσία στη στόχευση και στην αναπτυσσόμενη πρακτική, με μαθηματική ακρίβεια κάποια λύση θα έρθει στα σίγουρα, αλλά μάλλον δεν θα μας πολυαρέσει και τόσο πολύ. Το πιστεύω ακράδαντα. Γιατί οι εξεγέρσεις του χτες δεν μπαίνουν στα μουσεία, ούτε «θεοποιούνται». Διδάσκουν, οξύνουν τα μυαλά, συνετίζουν, συνεχίζουν αγωνιστικές παραδόσεις και ανοίγουν δρόμους συνάμα…
