• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 9.5°C / 13.5°C
    2 BF
    85%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 12.2°C
    1 BF
    88%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.1°C / 13.7°C
    2 BF
    83%
  • Ιωάννινα
    Ομίχλη
    7°C 6.9°C / 7.2°C
    0 BF
    98%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.0°C / 8.9°C
    0 BF
    87%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.4°C / 10.0°C
    1 BF
    97%
  • Κοζάνη
    Ομίχλη
    6°C 6.2°C / 6.4°C
    0 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    1 BF
    82%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 14.8°C
    3 BF
    79%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 9.6°C / 11.9°C
    2 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 14.4°C
    3 BF
    64%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 10.7°C
    2 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    2 BF
    94%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    11°C 10.7°C / 11.7°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 9.5°C / 11.6°C
    0 BF
    88%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 14.9°C
    4 BF
    70%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.7°C / 13.2°C
    0 BF
    89%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 7.3°C / 11.0°C
    0 BF
    74%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.3°C / 12.3°C
    0 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 5.6°C / 5.6°C
    1 BF
    94%
EUROKINISSI/ΣΤΕΛΙΟΣ ΜΙΣΙΝΑΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Αριστερά και η αρνητική ιδεολογία της Δεξιάς

  • A-
  • A+

Στο προηγούμενό μου άρθρο στην «Εφ.Συν.» («Η αρνητική ιδεολογία της Δεξιάς – μέρος δεύτερο» - 23.8.2022), είχα γράψει: «…η ελληνική Δεξιά ποτέ (σχεδόν) δεν είχε τη δική της θετική ιδεολογία – πάντοτε οριζόταν ιδεολογικά σε αντιπαράθεση με την ιδεολογία της Αριστεράς. Τούτο όμως σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι όσο χειρότερα τα πηγαίνει η Δεξιά από πλευράς δικής της ιδεολογικο-πολιτικής απήχησης, τόσο πιο απωθητική πρέπει να είναι η εικόνα που κατασκευάζει για την Αριστερά».

Το ερώτημα του σημερινού μου άρθρου είναι: Τι συνεπάγεται λοιπόν αυτό για την ιδεολογική ταυτότητα της ελληνικής Αριστεράς; «Καλώς εχόντων των πραγμάτων», τίποτε. Δεν είναι δυνατόν να συμπαρασύρεται η οργανωμένη Αριστερά από την εις βάρος της δεξιά προπαγάνδα ως προς τη συγκρότηση της δικής της ιδεολογικής ταυτότητας. Η πραγματικότητα της ιδεολογικής πρακτικής άλλα μας λέει όμως, δυστυχώς. Και τούτη η πραγματικότητα έχει να κάνει με δύο θεμελιώδη χαρακτηριστικά της ιδεολογίας, που έχει επισημάνει η μαρξιστική θεωρία.

Πρώτον, η ιδεολογία δεν διαμορφώνεται σε ακαδημαϊκές συζητήσεις διανοουμένων ή/και πολιτικών προσώπων, αλλά μέσα σε υλικούς μηχανισμούς και διά μέσου αντίστοιχων υλικών πρακτικών. Και τούτο δεν αφορά μόνο την κυρίαρχη –αστική, ας πούμε– ιδεολογία, αλλά και την κυριαρχούμενη: εκείνη της Αριστεράς. Που με τη σειρά του σημαίνει ότι η κυρίαρχη τάξη, ακόμη και αν δεν έχει κατορθώσει να συγκροτήσει τη δική της θετική ιδεολογία, έχει μια προνομιακή θέση ως προς τη συγκρότηση της ιδεολογίας του αντιπάλου, δηλαδή της Αριστεράς. Καθ’ ότι εκείνη κυριαρχεί και στους εν λόγω υλικούς ιδεολογικούς μηχανισμούς: σχολείο, ΜΜΕ, εκκλησία, κοινοβουλευτικοί θεσμοί, πολιτισμός.

Δεύτερον, που κατά μία έννοια ίσως είναι σημαντικότερο. Η ιδεολογία έχει εξ ορισμού μια εξαιρετικά επιδραστική ασυνείδητη επενέργεια. Το τι πιστεύουμε δεν προκύπτει μόνον ως αποτέλεσμα συνειδητών επιλογών, αλλά σε μεγάλο βαθμό ορίζεται από τις εμπειρίες μας στους εν λόγω μηχανισμούς και εν γένει στην καθημερινότητά μας, που επηρεάζουν και διαμορφώνουν τη σκέψη μας χωρίς να το συνειδητοποιούμε. Επιπλέον, συχνότατα δεν έχουμε καν συνειδητή επίγνωση της ιδεολογίας που προσδιορίζει τις πράξεις μας και τα λόγια μας. Αρκεί να αναλογιστούμε πόσοι εθνικιστές, ρατσιστές, σεξιστές διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους πως ουδεμία σχέση έχουν με τις συγκεκριμένες ιδεολογίες.

Τα παραπάνω ισχύουν και για την ιδεολογία της Αριστεράς ως συλλογικού υποκειμένου. Πριν από τη δικτατορία, η ΕΔΑ στο Κυπριακό διατηρούσε την πιο αδιάλλακτη από όλα τα κόμματα «εθνικόφρονα» στάση, υποστηρίζοντας μέχρι τέλους (έως λίγο πριν από το πραξικόπημα του 1967) την ένωση (ολόκληρης) της Κύπρου με την Ελλάδα. Τούτο το γεγονός έχει μείνει καταχωνιασμένο στα βάθη της ιστορικής λήθης, δεδομένου ότι μεσολάβησαν ακριβώς η δικτατορία και η οργανωμένη από τη χούντα του Ιωαννίδη ανατροπή του Μακαρίου που αποτέλεσε το πρόσχημα για την τουρκική εισβολή το 1974.

Αλλά αν το ανασύρουμε στην ιστορική μας μνήμη είναι αποκαλυπτικό για το πόσο διαστρεβλωτικά μπορεί να λειτουργήσει για την ιδεολογία της Αριστεράς η άκρως απαξιωτική εικόνα που κατασκευάζει για εκείνη η Δεξιά. Η Αριστερά τότε προσέφυγε στην εθνικιστική πλειοδοσία, σε μια προσπάθεια να αποβάλει από πάνω της τη ρετσινιά του προδότη που της είχαν αποδώσει οι νικητές του Εμφυλίου. [Αναλυτικότερα για αυτό το ζήτημα, βλ. Κύρκος Δοξιάδης, «Εθνικόφρων διχασμός και εθνική συσπείρωση», στο: Γιάννα Αθανασάτου, Αλκης Ρήγος και Σεραφείμ Σεφεριάδης (επιμ.), Η δικτατορία 1967-1974, Αθήνα: Καστανιώτης, 1999, σ. 166-173.]

Γενικεύοντας, θα μπορούσαμε να ονομάσουμε τούτη την κατάσταση «σύνδρομο του ηττημένου». Χωρίς να προσφεύγουμε σε ψυχολογισμούς, θα έπρεπε ωστόσο να επισημάνουμε ότι πρόκειται για μια υποκειμενική στάση, που συνίσταται στην ασυνείδητη –και εν μέρει αναπόφευκτη– αποδοχή των όρων που επιβάλλει η υλικά πανίσχυρη καθεστωτική αντι-αριστερή προπαγάνδα.

Η συντριπτική επικοινωνιακή υπεροπλία της Δεξιάς εξακολουθεί βέβαια να ισχύει και στις μέρες μας, παρ’ ότι δεν υφίστανται οι συνθήκες καταστολής και λογοκρισίας της μετεμφυλιακής περιόδου. Η αντίστοιχη «ρετσινιά» που έχει κολλήσει τώρα η Δεξιά στην Αριστερά είναι εκείνη του «λαϊκισμού». Η οποία εν ολίγοις συνίσταται στην παρουσίαση της ίδιας της αριστερής ιδεολογίας ως ανεύθυνης δημαγωγίας.

Η ειρωνεία με τον ΣΥΡΙΖΑ είναι πως το «σύνδρομο του ηττημένου» το ανέπτυξε όντας στην κυβέρνηση. Η αναγκαστική εφαρμογή του μνημονίου επηρέασε την ιδεολογική του ταυτότητα κατά τρόπο καθοριστικό – και, όπως φαίνεται προς το παρόν τουλάχιστον, μη αναστρέψιμο. Οσο πασχίζει να εμφανίζεται «εκσυγχρονιστικός» (με τους όρους του νεοφιλελεύθερου καθεστώτος), η ιδεολογική του ταυτότητα θα εξακολουθεί να ορίζεται από τη διαστρεβλωτική επενέργεια της αρνητικής ιδεολογίας της Δεξιάς.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αρνητική ιδεολογία της Δεξιάς - μέρος δεύτερο
Η σύγχρονη Δεξιά, που είναι γνωστό τοις πάσι πως –από κοινού με το ΠΑΣΟΚ– έχει την κύρια και την αρχική ευθύνη για την κρίση και τα μνημόνια, έπρεπε εξ αρχής να κατασκευάσει μια αφήγηση σύμφωνα με την οποία...
Η αρνητική ιδεολογία της Δεξιάς - μέρος δεύτερο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πονηριές της ιδεολογίας
Στην ιδεολογία δεν ισχύει το «είσαι ό,τι δηλώσεις». Η Κεραμέως γνωρίζει ότι πρέπει να δώσει και ιδεολογικό αγώνα αν θέλει να επιτύχει τον στόχο της.
Πονηριές της ιδεολογίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο αρχηγισμός ως ιδεολογία
Οπως συμβαίνει με τα κοινωνικο-πολιτικά φαινόμενα εν γένει, έτσι και στις εσωκομματικές αντιπαραθέσεις και διαμάχες, συχνά προκύπτουν οι διαφορές της μιας πλευράς ως αντίδραση σε πρωτοβουλίες της άλλης.
Ο αρχηγισμός ως ιδεολογία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εθνικιστική πλειοδοσία και Αριστερά
Η μεγάλη παρένθεση στην ιστορία του εθνικισμού και της Αριστεράς ήταν ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος. Σε εκείνον ειδικά τον πόλεμο δεν ετίθετο για την Αριστερά ζήτημα εθνικισμού – ο πατριωτισμός ήταν ταυτόχρονα...
Εθνικιστική πλειοδοσία και Αριστερά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περί εσωκομματικών τάσεων
Η ύπαρξη τάσεων σε ένα αριστερό κόμμα είναι η έμπρακτη επιβεβαίωση της πολυφωνίας που οφείλει να επιδεικνύει η Αριστερά εφ’ όσον επιθυμεί να πείθει για τον δημοκρατικό της χαρακτήρα.
Περί εσωκομματικών τάσεων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Αριστερά αντιμέτωπη με τη φασιστική πρόκληση
Το πρώτο, και απολύτως απαραίτητο, βήμα για την αντιμετώπιση του φασισμού είναι να ξαναγεννηθεί η Αριστερά. Ως πειστικά αντικαπιταλιστική δύναμη, ως δύναμη που μπορεί να συσπειρώσει τους αδικημένους με οδηγό...
Η Αριστερά αντιμέτωπη με τη φασιστική πρόκληση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας