Ας μη μιλήσουμε άλλο για Αμερικανούς. Ας μιλήσουμε για Κινέζους. Τον Σεπτέμβριο του 1992 ο τότε υπουργός Εξωτερικών Μιχάλης Παπακωνσταντίνου συναντά στη Νέα Υόρκη τον Κινέζο ομόλογό του Κουί Τσεν. Η ελληνική πλευρά αναζητούσε διεθνή υποστήριξη για το μακεδονικό ζήτημα που τότε βρισκόταν στην κορύφωσή του. Ο Παπακωνσταντίνου μπαίνει αμέσως στο κυρίως πιάτο. «Του είπα πως η χώρα του αντιτάχθηκε στη χρησιμοποίηση της ονομασίας “Κίνα” από τη Φορμόζα ή την Ταϊβάν, όπως σήμερα λένε την αυτοαποκαλούμενη “Ελεύθερη Κίνα”, και το πέτυχαν. Γιατί να μην ισχύσει το ίδιο και σε εμάς…;», γράφει ο τότε υπουργός Εξωτερικών στα απομνημονεύματά του. «Η απάντηση ήρθε κρύα και άμεσα: Εμείς είμαστε μεγάλη χώρα και έχουμε το δικαίωμα του βέτο».
Και συνεχίζει ο Παπακωνσταντίνου: «Μίλησα για τη θεωρητική ισότητα όλων των κρατών, άσχετα από πληθυσμό και έκταση, κατά το Διεθνές Δίκαιο και το καταστατικό του ΟΗΕ. Χαμογελούσε χωρίς να λέει τίποτα». Πέρασαν λίγα λεπτά και το θέμα περιστράφηκε γύρω από την Τουρκία. Υστερα επανήλθε στο Μακεδονικό ρωτώντας τον ευθέως τι θα πράξει η Κίνα.
«Θα περιμένουμε, είπε. Φροντίστε να εξομαλύνετε τις διαφορές σας. Συζητήστε μαζί τους το ταχύτερο δυνατό. Τα Βαλκάνια βρίσκονται σε έξαρση. (…) Πρέπει να βιαστείτε, μου είπε την τελευταία στιγμή με σοβαρό ύφος. Εμείς θα περιμένουμε, αλλά όχι πολύ. Ισως μέχρι το τέλος αυτού του χρόνου».
Το απόσπασμα αυτό είναι αποκαλυπτικό της σύγκρουσης δύο διαφορετικών κόσμων. Από τη μια πλευρά ο Ελληνας υπουργός Εξωτερικών διερευνά τις προθέσεις μιας μεγάλης δύναμης με μια σχετική αφέλεια. Επικαλείται την Ιστορία και το δίκαιο, σαν συμπαθής ταξιδιώτης που χάθηκε μέσα στην ομίχλη και παραμιλάει περιμένοντας να λιώσουν τα χιόνια σε έναν κόσμο που δεν λιώνουν ποτέ. Από την άλλη πλευρά ένας ντόπιος βάζει τα πράγματα στη θέση τους. Μιλάει για τις δυνατότητες που έχει για να επιβιώσει κανείς. Στην Ελλάδα είμαστε συνηθισμένοι να μην τα συζητάμε αυτά. Εκείνη την εποχή η στάση των μεγάλων δυνάμεων ήταν η ίδια πάνω-κάτω. Και όχι μόνο εκείνη την εποχή.
Το 2019 η ομίχλη των Πρεσπών σκέπασε ολόκληρη τη χώρα. Η πλειονότητα των πολιτικών δυνάμεων δεν έβλεπε ή δεν ήθελε να δει τι γινόταν στις Πρέσπες. Ο συμπαθής ταξιδιώτης είχε χαθεί ξανά. Αδιόρθωτος, αντί να αναζητήσει δυνατότητες, παραμιλούσε. Και σήμερα οι πολιτικές δυνατότητες που έδιναν οι Πρέσπες έχουν εγκαταλειφθεί. Η περιοχή μας για ακόμη μια φορά αλλάζει κι είμαστε απροετοίμαστοι. Κι όχι μόνο στην Ουκρανία. Η Βουλγαρία, σε κυβερνητική κρίση, βάζει βέτο στη Βόρεια Μακεδονία και η Ελλάδα δεν είναι σε θέση να αρθρώσει ευρωπαϊκό λόγο. Εχει παραδώσει τη δυνατότητα να διαδραματίσει έναν ρόλο στα Βαλκάνια – αυτόν που δικαιούται. Εχει παραδώσει τη δυνατότητα να επιχειρηματολογεί σε διεθνείς παράγοντες πως μπορεί να αποτελεί παράγοντα σταθερότητας σε αντίθεση με την αναθεωρητική Τουρκία. Ισως ένας Κινέζος υπουργός να έδινε και σήμερα την ίδια συμβουλή σε έναν Ελληνα ομόλογό του: «Πρέπει να βιαστείτε».
