• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    24°C 20.8°C / 26.2°C
    2 BF
    65%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.7°C / 24.6°C
    0 BF
    59%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    24°C 20.9°C / 23.8°C
    2 BF
    67%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 20.2°C
    0 BF
    88%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.8°C / 22.7°C
    2 BF
    55%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.5°C / 16.5°C
    1 BF
    60%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    1 BF
    79%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.2°C / 21.1°C
    2 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.0°C / 19.0°C
    1 BF
    72%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.4°C / 23.8°C
    1 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.7°C / 25.1°C
    2 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.3°C / 24.3°C
    2 BF
    69%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.1°C / 20.1°C
    1 BF
    60%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    25°C 18.5°C / 25.5°C
    1 BF
    56%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.3°C / 24.8°C
    3 BF
    74%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.0°C / 24.3°C
    2 BF
    67%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    24°C 19.3°C / 23.8°C
    0 BF
    84%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 19.7°C / 22.5°C
    2 BF
    72%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    0 BF
    82%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ημέρα των Αρχείων

  • A-
  • A+

«…Την περισυναγωγήν Ιστορικής και Εθνολογικής ύλης ή αντικειμένων συντελούντων εις την διαφώτισιν της μέσης και νεωτέρας Ιστορίας και Φιλολογίας του Βίου και της Γλώσσης του Ελληνικού Λαού και σύστασιν Μουσείου και Αρχείου περιλαμβάνοντα τα τοιαύτα Μνημεία του Εθνικού Βίου»(1)

Με αφορμή την Ημέρα των Αρχείων που γιορτάζεται στις 9 Ιουνίου, γράφω, έστω με μια μικρή καθυστέρηση, αυτές τις λίγες γραμμές. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, σκοπός της Ημέρας των Αρχείων είναι η ανάδειξη της χρησιμότητας των αρχείων για την κοινωνία και τη χρηστή διακυβέρνηση μιας χώρας, καθώς και η ευαισθητοποίηση του κοινού για τη σημασία τους.

Αρχειακό υλικό φυλάσσεται, συντηρείται και ταξινομείται σε κάποιες χώρες, κυρίως της Δύσης, από τον 18ο αι. Στην Ελλάδα, η φύλαξη αρχειακού υλικού άρχισε να γίνεται όλο και πιο αναγκαία μετά τον αγώνα του ’21 και την ίδρυση του Ελληνικού Κράτους. Υπήρχαν μέχρι τότε τοπικές αρχειακές υπηρεσίες σε Σάμο, Κρήτη, νησιά του Ιονίου. Ο Ιωάννης Καποδίστριας προσπάθησε να τις οργανώσει, η δε Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας υπηρετούσε, ώς έναν βαθμό, τον σκοπό αυτό από την ίδρυσή της (1834).

Πρώτη οργανωμένη προσπάθεια διάσωσης ιστορικών τεκμηρίων στάθηκε η ίδρυση της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας Ελλάδος (1882), με πρωτεργάτες τους Σπύρο Λάμπρο, Νικόλαο Γ. Πολίτη, και πολλούς άλλους. Η ΙΕΕΕ δεν έπαυε, όμως, να είναι ένα Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου.

Πέρασε σχεδόν ένας αιώνας από την ίδρυση του Ελληνικού Κράτους μέχρι να συνειδητοποιήσει η ελληνική πολιτεία την ανάγκη δημιουργίας μιας κρατικής υπηρεσίας που σκοπό θα είχε τη διάσωση, ταξινόμηση, συντήρηση και φύλαξη δημόσιων εγγράφων και ιστορικών τεκμηρίων. Και πάλι με πρωτεργάτες τους καθηγητές του Πανεπιστημίου Αθηνών Σπυρίδωνα Λάμπρο και Νικόλαο Γ. Πολίτη, ιδρύθηκαν, το 1914, από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, τα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ). Πρώτος διευθυντής, ο αλησμόνητος Γιάννης Βλαχογιάννης, ο ακούραστος εργάτης στην υπηρεσία των αρχείων, που συνέλεγε κάθε χαρτάκι που έβρισκε ακόμη και στα σκουπίδια.

Αλλά και πάλι έλειπε η ευαισθησία, ακόμη και από τους υπουργούς και τις δημόσιες υπηρεσίες, να τακτοποιήσουν τα αρχεία τους. Για χρόνια, έγγραφα στοιβάζονταν σε ανήλιαγα υπόγεια κτιρίων, σε άθλιες συνθήκες. Αλλα χάνονταν, άλλα καταστρέφονταν ως άχρηστα και άλλα χρησίμευαν ακόμη και ως καύσιμη ύλη.

Βαθιά τομή στην υπόθεση των αρχείων συντελέστηκε από τον Αντώνη Τρίτση, υπουργό Παιδείας τη διετία 1986-88. Ανθρωπος με όραμα για την παιδεία και με συναίσθηση της σπουδαιότητας της διάσωσης του αρχειακού υλικού, στήριξε με πάθος και ανιδιοτέλεια την υπόθεση των αρχείων. Με υπουργικές αποφάσεις ίδρυσε τα κατά τόπους ιστορικά αρχεία, φρόντισε για τη στέγασή τους, τη στελέχωσή τους και τα λειτουργικά τους έξοδα. Το αρχικό σχέδιο για τη λειτουργία των αρχείων ολοκληρώθηκε με την ψήφιση του νόμου 1946/1991, επί υπουργίας Σουφλιά.

Ακολούθησε περίοδος άνθησης. Ιδρύθηκαν τοπικά αρχεία σε κάθε νομό, τα οποία λειτουργούν παράλληλα με τα ιστορικά αρχεία πόλεων και κοινοτήτων όπως των Δημητσάνας, Παραμυθιάς, Κυθήρων κ.ά., εμπλούτισαν το υλικό τους με αρχεία τοπικών υπηρεσιών, φορέων και ιδιωτών, διοργάνωσαν ομιλίες και εκθέσεις, δέχτηκαν μαθητές και φοιτητές και συντέλεσαν όχι μόνο στην καταγραφή, ταξινόμηση, φύλαξη ιστορικών τεκμηρίων, όχι μόνο στο άνοιγμα της έρευνας και μελέτης αυτών, αλλά κυρίως στην αφύπνιση της τοπικής κοινωνίας για την αξία τους και τη σημασία της παράδοσής τους στις αρχειακές υπηρεσίες.

Η ανοδική πορεία, όμως, ανατράπηκε άρδην τα τρία τελευταία χρόνια. Τα αρχεία δεν μπορούν να λειτουργήσουν. Οι θητείες των διευθυντών και προϊσταμένων έχουν λήξει και οι θέσεις παραμένουν κενές, το προσωπικό λιγοστεύει, αρμοδιότητες που έδιναν οικονομική αυτοτέλεια στις υπηρεσίες των ΓΑΚ έχουν περάσει σε κεντρικό επίπεδο στο υπουργείο Παιδείας, με αποτέλεσμα να μην εκτελούνται ενέργειες ούτε για τα αυτονόητα λειτουργικά έξοδα, όπως, υλικοτεχνική υποδομή, πυρασφάλεια, καθαριότητα, φύλαξη.

Παρ' όλα τα άρθρα που έχουν δημοσιευτεί από έγκριτους δημοσιογράφους στον Τύπο που πρόσκεινται στην κυβέρνηση, παρ' όλα τα έγγραφα διαμαρτυρίας, παρά τα διαβήματα του σωματείου των υπαλλήλων των ΓΑΚ προς την υπουργό Παιδείας, η κατάσταση παραμένει ως έχει και φαίνεται πως «...το θέμα των Αρχείων δεν είναι μέσα στις προτεραιότητες της κυβέρνησης».

Οι υπάλληλοι των ΓΑΚ καταβάλλουν φιλότιμες προσπάθειες, είναι όμως αναπόφευκτο, με αυτούς τους ρυθμούς θα υποβαθμιστούν οι παρεχόμενες υπηρεσίες, γεγονός που θα επιφέρει την έλλειψη εμπιστοσύνης ερευνητών και πολιτών. Αναρωτιέται κανείς, μετά από τρεις δεκαετίες δουλειάς και προόδου, θα οδηγηθούμε στη σταδιακή συρρίκνωση, αποδόμηση και απαξίωση του όλου οικοδομήματος; Με ποιον σκοπό άραγε; Δεν θέλω ούτε να το σκεφτώ.

* Δρ ιστορικός, υπηρέτησε με απόσπαση στα ΓΑΚ 1986-1990

(1) Σκοπός της ίδρυσης της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας Ελλάδος όπως είχε διατυπωθεί το 1884.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Ευρώπη γερνά, η Ελλάδα συρρικνώνεται
Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΗΕ για την κατάσταση του παγκόσμιου πληθυσμού και τους δημογραφικούς δείκτες παγκοσμίως, ο πληθυσμός της Ελλάδας το 2022 αριθμεί 10,3 εκατομμύρια, με προβλεπόμενη ετήσια μείωση 0,3%,...
Η Ευρώπη γερνά, η Ελλάδα συρρικνώνεται
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προσβασιμότητα: η ανάγκη μας δεν είναι ειδική
Οταν κάποιοι δεν λαμβάνουν υπόψη τους την αξιοπρεπή και ισότιμη συμμετοχή των αναπήρων, δεν κάνουν απλώς μια παράλειψη, αλλά ουσιαστικά θέτουν εκτός τα ανάπηρα άτομα.
Προσβασιμότητα: η ανάγκη μας δεν είναι ειδική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διχοτόμηση και τέλος εποχής στην Κύπρο;
Η ευθύνη της ελληνοκυπριακής ηγεσίας να βρει τρόπο να σπάσει το αδιέξοδο έχει υποκατασταθεί από τη συνειδητή στροφή για διαχείριση της διχοτομικής κατάστασης ● Καμία σοβαρή και συγκροτημένη πρόταση για να...
Διχοτόμηση και τέλος εποχής στην Κύπρο;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Νέα πηγή εντάσεων στη Νεκρή Ζώνη της Κύπρου
Ο γ.γ. του ΟΗΕ προβαίνει σε μια ασυνήθιστη προειδοποίηση για τα συρματοπλέγματα που έστησε η κυβέρνηση Αναστασιάδη, που τα θεωρεί «μόνιμες και μη εξουσιοδοτημένες κατασκευές», κατά μήκος της γραμμής κατάπαυσης...
Νέα πηγή εντάσεων στη Νεκρή Ζώνη της Κύπρου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η στήριξή μας στον τουρκικό επεκτατισμό δεν εξαιρεί την Ελλάδα από υποψήφιο θύμα
Η έλλειψη κάθε προσπάθειας μελέτης και εξυπηρέτησης των ιστορικών μας δεσμών δεν είναι τρόπος προστασίας των συμφερόντων, αλλά εγκατάλειψής τους και έκθεσης της χώρας στους μεγαλύτερους από ποτέ κινδύνους.
Η στήριξή μας στον τουρκικό επεκτατισμό δεν εξαιρεί την Ελλάδα από υποψήφιο θύμα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ομίχλη των Πρεσπών
Το 2019 η ομίχλη των Πρεσπών σκέπασε ολόκληρη τη χώρα. Η πλειονότητα των πολιτικών δυνάμεων δεν έβλεπε ή δεν ήθελε να δει τι γινόταν στις Πρέσπες.
Η ομίχλη των Πρεσπών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας