Μηχανές και κλασική μουσική

Κοιτάς τα βιομηχανικά κτίρια του νησιού με ανάμεικτα συναισθήματα χαράς και λύπης. Χαίρεσαι, γιατί αρκετά έχουν διασωθεί, αναστηλώθηκαν, ανακαινίστηκαν και ομορφαίνουν τα χωριά. Λυπάσαι, γιατί άλλα τόσα, και περισσότερα, γκρεμίστηκαν, γκρεμίζονται. Ο χρόνος επελαύνει αμείλικτος όπου δεν υπάρχει το σωστικό χέρι, και το μυαλό του ανθρώπου. Κάποια από αυτά πλησιάζουν τον ενάμιση αιώνα ζωής· ελαιοτριβεία, σαπωνοποιεία, ραφινερί, λαδαποθήκες, μεσιτικά γραφεία πώλησης λαδιού και σαπουνιού κι ανάμεσά τους ευθυτενείς καμινάδες.

Οταν βρεθείς έξω από κάποιο ελαιοτριβείο ασυναίσθητα στη μνήμη σου έρχονται εικόνες, μυρουδιές, ήχοι μιας αλλοτινής ξεχασμένης εποχής. Τότε, στα μικράτα σου, που συντρόφευες τους μεγάλους στο άλεσμα των ελιών της οικογένειας. Πρώτη σε επισκέπτεται η χαρακτηριστική βαριά μυρουδιά της πυρήνας. Μετά το λεπτό άρωμα του φρέσκου λαδιού που έρρεε από τα πιεστήρια. Γύρω οι εργάτες, με λαδωμένα χέρια και ρούχα, να κουβαλάνε τα τσουβάλια με τις ελιές, το χαμούρι (πολτός ελιάς), για να γεμίσουν τα τσουπιά, να τα στοιβάσουν στα μπασκιά και με την πίεση να αρχίσει να κυλά το χρυσοκίτρινο λάδι.

Ενας ολάκερος κόσμος κινιόταν γύρω απ’ την ελιά. Το λάδι και τον μικρόκοσμό τους. Κάποτε όλα έγιναν παρελθόν· τα «εκ Σμύρνης» μηχανήματα αντικαταστάθηκαν με νεότατα ευρωπαϊκά. Τα κτίρια εγκαταλείφθηκαν, ένα ένα. Ωσπου ήρθαν οι χρόνοι της φροντίδας, της αναστήλωσης, της νέας χρήσης. Τώρα κει μέσα συναντιούνται άτομα που μοχθούν για τον πολιτισμό, τα γράμματα, τις τέχνες. Κι ακολουθούν γιορτές, εκθέσεις, μουσικές, χοροί. Κει που άλλοτε γυρνούσαν ελαιόπετρες, διαχωριζόταν το λάδι από τη μούργα, μοχθούσαν εργάτες, μπαινόβγαιναν κτηματίες και μεροκαματιάρηδες για να μετρήσουν τη σοδειά του λαδιού, τώρα νέοι μουσικοί σκορπίζουν μελωδίες. Ερχονται στο νησί μας απ’ τις άκρες της Ευρώπης. Με τα μουσικά τους όργανα, κάποια δεν τα ’χουμε ξαναδεί, τις παρτιτούρες, τις μουσικές τους.

Την περασμένη Παρασκευή, στο Μουσείο Ελαιουργίας (της Τράπεζας Πειραιώς) στην κωμόπολη της Αγίας Παρασκευής Λέσβου, συναντήθηκαν τρεις νέοι ταλαντούχοι μουσικοί. Η Γιούλα Ασμίρνοβα, ο Κονσταντίν Μανάεφ κι ο Μόριτς Κοχ. Στη μουσική σκευή τους είχαν βιολί, κρουστά και βιολοντσέλο. Ηταν καλεσμένοι από το Μουσικό Φεστιβάλ Μολύβου· εδώ στην κουκκίδα του νησιού μας. Τις προηγούμενες μέρες φιλοξενήθηκαν από τα σχολεία 2ο Δημοτικό Μυτιλήνης, Παπάδου Γέρας και Λύκειο Αντισσας. Γνώρισαν τον τόπο, τους ανθρώπους, τα σχολειά, τη ζωή της μικρής τοπικής κοινωνίας. Οι μαθητές του κάθε σχολειού διοργάνωσαν μικρή συναυλία για τον κάθε μουσικό. Ολοι τους ήταν κατενθουσιασμένοι. Οι μαθητές γιατί γνώρισαν εξαιρετικούς μουσικούς, διεθνούς επιπέδου, κι οι μουσικοί γιατί έζησαν για λίγο σε έναν μικρό, διαφορετικό κόσμο. Τη σιωπή των μηχανών διαδέχτηκαν μουσικές Μπαχ, Μπετόβεν, Μότσαρτ, αλλά και σύγχρονων συνθετών. Τι όμορφος που είναι ο σουρεαλισμός της ζωής!

* συγγραφέας, διδάκτορας Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας