Φιλοζωία: από το Λονδίνο του 1939 στο Κίεβο του 2022

Οταν ξέσπασε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, το 1939, στο κράτος-«φάρο» της φιλοζωίας, τη Μεγάλη Βρετανία, οι αρχές συνέστησαν εγγράφως στους οικοδεσπότες ζώων συντροφιάς «να εξολοθρεύσουν τα ζώα τους». Υπήρχε ανησυχία για την κατασπατάληση των τροφίμων εάν οι φιλόζωοι τα μοιράζονταν με τα ζώα τους. Στο σχετικό βιβλιαράκι που εξέδωσαν οι αρμόδιοι, διαφημιζόταν μάλιστα ένα περίστροφο ως «ο βασικός εξοπλισμός για την ανθρωπιστική (sic) εξολόθρευση των ζώων συντροφιάς». Οι Βρετανοί πειθάρχησαν στις αρχές και εξολόθρευσαν μαζικά τους σκύλους και τις γάτες τους. Υπολογίζεται πως στη «βρετανική σφαγή των ζώων συντροφιάς» θανατώθηκαν 750.000 ζώα.

Ογδόντα χρόνια αργότερα, ένας άλλος πόλεμος ξεσπάει στην Ουκρανία. Η ανατολικοευρωπαϊκή χώρα δεν διακρίνεται για τη φιλοζωία της. Στις σχετικές αξιολογήσεις καταλαμβάνει τις τελευταίες θέσεις και παίρνει βαθμούς κάτω από τη βάση.

Κι όμως, κανένας κυβερνητικός οργανισμός του Κιέβου δεν διανοείται να εκδώσει ανάλογη «ανθρωπιστική» οδηγία με εκείνη των βρετανικών αρχών του 1939. Αντιθέτως, στα ρεπορτάζ για το πώς αντιμετωπίζουν οι Ουκρανοί τον πόλεμο, υπογραμμίζεται πώς μεριμνούν για τα ζώα συντροφιάς τους όπως για τα άλλα μέλη της οικογένειάς τους.

Οι στήλες των διεθνών ΜΜΕ γεμίζουν με φωτογραφίες Ουκρανών αμάχων φορτωμένων με σκυλιά και γάτες με απορημένα βλέμματα. Ακόμα και στα καταφύγια ή στα πούλμαν της προσφυγιάς, η μεταφορά των ζώων συντροφιάς γίνεται δεκτή χωρίς διαμαρτυρίες από τους ταλαιπωρημένους συμπολίτες των φιλόζωων. Σε αυτό το κλίμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συστήνει στα κράτη-μέλη να μη ζητάνε καν τα ταξιδιωτικά έγγραφα των ζώων των προσφύγων. Προέχει να μείνουν ενωμένες οι οικογένειες!

Η αντίστιξη μεταξύ των δύο αυτών επεισοδίων, του 1939 και του 2022, δείχνει τις μεγάλες αλλαγές που έχουν συμβεί στη συνείδηση των ανθρώπων σχετικά με το πώς αντιμετωπίζουμε τα άλλα ζώα.

Υπάρχουν φυσικά ακόμα σημαντικές «μαύρες τρύπες». Σήμερα, κάθε χρόνο σφάζουμε 80 δισ. ζώα στεριάς για να τα φάμε, πολλές φορές περισσότερα από ό,τι το 1939. Από το 1970 έως σήμερα έχουμε εξολοθρεύσει το 60% της άγριας ζωής. Ηδη τότε, οι παλιότεροι εκπλήσσονταν από τη «σιωπηλή άνοιξη» και την εξαφάνιση της βιοποικιλότητας όπως τη θυμούνταν στις παραμονές του πολέμου.

Αυτή είναι η «μεγάλη αντίφαση» της εποχής μας: την ώρα ακριβώς που γινόμαστε πιο φιλόζωοι, εξολοθρεύουμε τα ζώα με πιο μαζικό, συστηματικό και βάναυσο τρόπο από οποτεδήποτε άλλοτε στην Ιστορία. Από την άποψη αυτή βρισκόμαστε σε ένα σταυροδρόμι. Αλλά η μεγάλη εικόνα είναι πως η συμπόνια και η φιλοζωία βρίσκονται σε άνοδο και η εχθροζωία και η βαναυσότητα αναγκάζονται να κρύβονται στα σκοτάδια – και αυτό δεν γυρίζει πίσω.

* Εκπαιδευτικός, στέλεχος του Κόμματος για τα Ζώα. Το βιβλίο του «Πολιτική Φιλοζωία» (2020) κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο