Οι προτάσεις των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στη Ρωσία, που δημοσιεύθηκαν προχθές στην El Pais, εκ πρώτης όψεως απέχουν έτη φωτός από τις σκληρά διατυπωμένες θέσεις της Μόσχας, η οποία με δυο λόγια ζητά περίπου όχι μόνον τη μη περαιτέρω διεύρυνση της Ατλαντικής Συμμαχίας, αλλά και την επιστροφή των ΝΑΤΟϊκών δυνάμεων εκεί που βρίσκονταν το 1997 όταν άρχισε η διεύρυνση.
Μια πιο προσεκτική ματιά και καλή διάθεση ως προς μια διασταλτική ερμηνεία των προτάσεων ΗΠΑ-ΝΑΤΟ μάς επιτρέπει να συμπεράνουμε ότι πρόκειται για προτάσεις αποστρατιωτικοποίησης και αποπυρηνικοποίησης της Ανατολικής Ευρώπης διατυπωμένη σε τεχνική γλώσσα που προσπαθεί να κρύψει το ότι ικανοποιούνται πολλά από τα αιτήματα του Κρεμλίνου.
ΗΠΑ-ΝΑΤΟ από τη μια μεριά και Ρωσία από την άλλη φαίνεται να διαφωνούν κυρίως στη διατύπωση και στο περιτύλιγμα παρά στην ουσία των προτάσεων.
Η ιδέα μιας ενδιάμεσης ζώνης στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη όπου θα απαγορεύεται η ανάπτυξη πυρηνικών όπλων και θα υπάρχουν μια σειρά από βαρύνοντες περιορισμούς στην ανάπτυξη συμβατικών δυνάμεων.
Την πρότεινε για πρώτη φορά στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 1957 ο υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας Ραπάτσκι, ο οποίος στις αρχές του 1958 έστειλε σχετικό υπόμνημα στις χώρες των οποίων χρειαζόταν η συναίνεση.
Προφανώς επρόκειτο για πρόταση του Κρεμλίνου, του Χρουστσόφ δηλαδή, που ανέλαβε να διεκπεραιώσει ο μεταρρυθμιστής ηγέτης της Πολωνίας Γκομούλκα.
Μία μέρα μετά τις αποκαλύψεις της El Pais η φιλοκυβερνητική εφημερίδα του Κιέβου «Στράνα» σχολιάζει τις προτάσεις των ΗΠΑ-ΝΑΤΟ ως εκρηκτικές και ως προτάσεις τις οποίες η ουκρανική πλευρά είναι πιθανόν να καταγράψει ως προδοσία.
Αν υλοποιηθούν οι προτάσεις αυτές, υπογραμμίζει η ίδια εφημερίδα, τι νόημα θα έχει για την Ουκρανία να επιδιώκει ένταξη στο ΝΑΤΟ αφού δεν θα μπορούν να σταθμεύουν στο έδαφός της συμμαχικές στρατιωτικές δυνάμεις;
Στους αντίποδες βρίσκεται το δημοσίευμα της «Ιζβέστια» που επισημαίνει ότι όλοι οι περιορισμοί και οι απαγορεύσεις έτσι όπως διατυπώνονται στην απάντηση των ΗΠΑ-ΝΑΤΟ μπορούν εύκολα να παρακαμφθούν με την προσωρινή παραμονή κινητών στρατιωτικών μονάδων για λόγους εκπαίδευσης, χωρίς να έχουν προβλεφθεί χρονικά όρια, όπως συμβαίνει με τη Συνθήκη του Μοντρέ που περιορίζει την παραμονή πολεμικών πλοίων των μη παράκτιων χωρών στον Εύξεινο Πόντο για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Πρώτο συμπέρασμα είναι ότι οι προτάσεις της Ρωσίας και η απάντηση των ΗΠΑ-ΝΑΤΟ διαφέρουν σε πολλά σημεία και κυρίως στην εφαρμογή τους καθώς το κλίμα εμπιστοσύνης ανάμεσα στις δύο πλευρές θα παραμείνει ζητούμενο ακόμη και αν υπάρξει σύντομη πρόοδος στις διαπραγματεύσεις.
Ας ανακεφαλαιώσουμε:
– Οι ΗΠΑ δέχονται ότι η Ρωσία δικαιούται εγγυήσεις για την ασφάλειά της, αλλά δεν μπορεί να ζητά γραπτή και κατοχυρωμένη αναγνώριση ντε γιούρε μιας δεύτερης ταχύτητας συμμετοχής στο ΝΑΤΟ την οποία οι ΗΠΑ, όπως προκύπτει από τα συμφραζόμενα της απάντησης στο Κρεμλίνο, μπορούν να δεχθούν ντε φάκτο.
Με δυο λόγια ΗΠΑ και ΝΑΤΟ φαίνεται ότι δέχονται να συζητήσουν μια σιωπηρή ντε φάκτο φινλανδοποίηση της Ανατολικής Ευρώπης.
– Αν η Δύση έχει σημείο αναφοράς την άτυπη ουδετερότητα της Φινλανδίας στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Μόσχα είναι φανερό ότι αναφέρεται στην κατοχυρωμένη από διεθνείς συνθήκες και εσωτερικές συνταγματικές πρόνοιες ουδετερότητα της Αυστρίας.
Τίποτε από τα παραπάνω δεν είναι αδιαπραγμάτευτο, τίποτε δεν δικαιολογεί μια διολίσθηση σε πολεμική σύγκρουση.
