Τα ζώα δεν είναι σάκοι ανταλλακτικών οργάνων για τους ανθρώπους

Η μεταμόσχευση καρδιάς από μεταλλαγμένο χοίρο σε άνθρωπο παρουσιάστηκε στα ΜΜΕ σαν μια θετική ιατρική καινοτομία. Η εταιρεία Revivicor υπόσχεται πως τα πατενταρισμένα, μεταλλαγμένα υβρίδιά της εγκαινιάζουν μια νέα εποχή στις μεταμοσχεύσεις. Η έλλειψη μοσχευμάτων όμως έχει πολιτικά αίτια. Με ένα διαφορετικό μείγμα ενημέρωσης, κινήτρων και εξαναγκασμών, η προσφορά σε καρδιές, ήπατα κ.λπ. θα ξεπερνούσε τη ζήτηση. Αυτό εξάλλου συνέβη με τον νωτιαίο μυελό. Αυτή η οδός όμως δεν είναι τόσο κερδοφόρα για τις επιχειρήσεις γενετικής μηχανικής.

Οι χοίροι χρησιμοποιούνται παραδοσιακά στις μεταμοσχεύσεις. Η γενετική μας ομοιότητα είναι εντυπωσιακή. Μοιραζόμαστε ταυτόσημο DNA κατά 80%, περισσότερο από ό,τι με ορισμένα πρωτεύοντα όπως ο ουρακοτάγκος. Ομως, αυτό που καθιστά τον χοίρο πρόσφορο για ξενομεταμοσχεύσεις, δηλαδή η συγγένειά του με τον άνθρωπο, είναι ακριβώς αυτό που καθιστά ανήθικη τη χρήση του γι’ αυτόν τον σκοπό. Ως κοντινός συγγενής του ανθρώπου, ο χοίρος μοιράζεται μαζί μας πλούσιο συναισθηματικό κόσμο και υψηλή νοημοσύνη. Ο χοίρος ελπίζει, αγαπάει, σχεδιάζει, πονάει, φοβάται. Οι γνωστικές του δεξιότητες ξεπερνούν εκείνες ενός τρίχρονου παιδιού. Εάν ανακαλύπταμε ένα τόσο εξελιγμένο ον σε κάποιον άλλον πλανήτη, θα δαπανούσαμε ευχαρίστως δισεκατομμύρια για να ερευνήσουμε τον συναισθηματικό του κόσμο και να επικοινωνήσουμε με τη διάνοιά του. Καθώς όμως το βρήκαμε εδώ στη Γη, απλά το… τρώμε – και τώρα θέλουμε να του φερθούμε σαν σε έναν άψυχο σάκο ανταλλακτικών οργάνων για άρρωστους ανθρώπους.

Βασανιστικά, ο άνθρωπος μοιάζει να συνειδητοποιεί πως είναι διαφορετικός από τα άλλα ζώα, όχι ανώτερός τους. Το επόμενο «άλμα» για τον άνθρωπο θα είναι να εφεύρουμε έναν πολιτισμό στον οποίο όλα τα ζώα θα ζουν χειραφετημένα από τις ανθρώπινες ανάγκες. Τυχαίνει μάλιστα αυτό το πολιτικό εγχείρημα να είναι προϋπόθεση για να μην εξαφανιστεί η ανθρωπότητα (ή να μη βουλιάξει σε μια σκοτεινή βαρβαρότητα χωρίς διέξοδο), υπό το βάρος της κατάρρευσης στο κλίμα, στη βιοποικιλότητα και στους φυσικούς πόρους.

Οι ξενομεταμοσχεύσεις που δοξολογούμε τις τελευταίες ημέρες προσομοιάζουν περισσότερο σε άλλες τεχνικές καινοτομίες του παρελθόντος, που όμως ταυτόχρονα υποβάθμισαν την ανθρωπότητα, όπως είναι η κατασκευή ατομικής βόμβας και η λειτουργία των στρατοπέδων θανάτου. Θα αποτελέσει τρομερό πισωγύρισμα για την ανθρωπότητα εάν, δίπλα στην κτηνοτροφία, αναπτυχθεί ένας νέος οικονομικός κλάδος στον οποίο θα παράγονται ζώα για να σφαγούν και να χρησιμοποιηθούν ως ανταλλακτικά ανθρώπινων οργάνων. Αυτή είναι ακριβώς η λογική που μας οδήγησε στο χείλος του γκρεμού. Το τελευταίο που χρειαζόμαστε είναι «άλματα» προς την ίδια κατεύθυνση.

* εκπαιδευτικός και στέλεχος του Κόμματος για τα Ζώα. Το βιβλίο του «Πολιτική Φιλοζωία» (2020) κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο