Δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε τέλεια τη Γαλλική για να καταλάβουμε τη φράση «Loin du bureau, je suis encore en bureau» («Μακριά από το γραφείο, βρίσκομαι ακόμα στο γραφείο»), όπως διαφημιζόταν πριν από 11 χρόνια στη Γαλλία ένα «έξυπνο» κινητό. Με μόλις οχτώ λέξεις, αυτό το σύνθημα περιέκλειε ό,τι ζουν σήμερα πολλοί εργαζόμενοι. Ναι μεν ο εργοδότης θέλει να έχει ανά πάσα στιγμή εικόνα του τι συμβαίνει στο δικό του «μπιρό», όμως για τον μισθωτό εργαζόμενο αυτό σημαίνει ότι όλο το εικοσιτετράωρο πρέπει να είναι προσβάσιμος, με την οθόνη του παρά πόδα.
Ο,τι δηλαδή ΔΕΝ συνέβη με έναν τεχνολόγο που πρόσφατα απολύθηκε επειδή την ημέρα που είχε ρεπό δεν ανταποκρίθηκε αμέσως στην ειδοποίηση της εργοδοσίας για συνομιλία σε ηλεκτρονική εφαρμογή. Οπως καταγγέλθηκε, ο εργαζόμενος, που πληρωνόταν με μπλοκάκι, ενημερώθηκε με ηλεκτρονικό μήνυμα για την απόλυσή του, με την αιτιολογία ότι δεν ανταποκρίθηκε στα εργασιακά του καθήκοντα. Το πικρό ποτήρι σε ψηφιακή έκδοση.
Με την προβλεπόμενη επέλαση της Ομικρον αναμένεται, στις αρχές του 2022, η επέκταση της τηλεργασίας. Και τηλεργασία δεν σημαίνει απλώς «δουλεύω από το σπίτι». Σημαίνει ότι σπίτι και δουλειά γίνονται ένα, ότι καταργούνται τα όρια μεταξύ προσωπικής/οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής. Ακόμα και όταν έξω βασιλεύει πηχτό σκοτάδι, όταν όλη η φύση ησυχάζει, οι σύγχρονοι βρικόλακες του πληκτρολογίου πρέπει να είναι διαθέσιμοι, να ανταποκρίνονται χωρίς χρονοτριβή.
Πολλοί τηλεργαζόμενοι διαπιστώνουν ότι μακριά από το «μπιρό» δουλεύουν περισσότερες ώρες από την εποχή που δούλευαν μέσα στο «μπιρό». Κάποιοι θεωρούν την τηλεργασία βολική, αφού έτσι γλιτώνουν τον χρόνο που ξοδεύεται στην προετοιμασία για το γραφείο και στο πήγαιν’ έλα. Ακόμα και με την παντόφλα και το νυχτικό μπορεί κάποιος να εργάζεται.
Σαν να επιστρέφουμε στο οικοτεχνικό σύστημα παραγωγής πριν από την επικράτηση του εργοστασιακού συστήματος, όταν η κατοικία ήταν ταυτόχρονα και χώρος εργασίας, μόνο που τώρα το κομπιούτερ έχει αντικαταστήσει τον χειροκίνητο αργαλειό. Ασφαλώς οι διαφορές είναι αβυσσαλέες, αλλά κάποιες αναλογίες υπάρχουν. Οσο για την αλληλεγγύη και τους συλλογικούς εργατικούς αγώνες, όλα όσα επί αιώνες καλλιεργούνταν και στον χώρο εργασίας, αυτά πλέον ανήκουν στο παρελθόν. Ας είναι καλά οι τηλεδιασκέψεις και οι ηλεκτρονικές συνομιλίες.
Και αν στο σπίτι-γραφείο υπάρχουν μικρά παιδιά, συχνά αυτά τηλε-παίζουν ή καθηλώνονται μπροστά στην τηλεόραση ή το δικό τους έξυπνο κινητό ή τάμπλετ. Κι έτσι προκύπτει όχι μια τρισευτυχισμένη, αλλά μια τηλευτυχισμένη οικογένεια.
