• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 23.5°C / 27.9°C
    2 BF
    46%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 21.8°C / 24.4°C
    4 BF
    50%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.0°C / 27.0°C
    3 BF
    63%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 17.0°C / 19.9°C
    1 BF
    64%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    14°C 13.9°C / 14.1°C
    5 BF
    88%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 21.0°C / 22.9°C
    3 BF
    54%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 17.4°C / 17.4°C
    4 BF
    48%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.5°C / 25.5°C
    1 BF
    50%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.0°C / 23.8°C
    2 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 21.2°C / 25.9°C
    1 BF
    53%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.4°C / 24.8°C
    2 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 22.9°C / 23.7°C
    4 BF
    64%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    4 BF
    78%
  • Λάρισα
    Θύελλα
    23°C 22.9°C / 24.0°C
    4 BF
    53%
  • Λαμία
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    25°C 25.5°C / 25.5°C
    2 BF
    82%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 23.2°C
    3 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    25°C 22.5°C / 27.1°C
    2 BF
    47%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 15.3°C / 17.7°C
    5 BF
    84%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 23.4°C / 23.7°C
    4 BF
    54%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 17.1°C / 17.1°C
    3 BF
    65%
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ/EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Habemus papam (στο ΠΑΣΟΚ) και ο ΣΥΡΙΖΑ

  • A-
  • A+

Η Κλειώ του παρόντος χρόνου χαμογελάει, μάλλον ειρωνικά. Habemus papam! Επιτέλους, έχουμε ηγέτη! Εδώ και βδομάδες δημοσιογράφοι και πολιτικοί παρατηρητές όλων των πολιτικών αποχρώσεων έδειξαν και δείχνουν πληθωρικό ενδιαφέρον για τις εσωκομματικές διαδικασίες του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ., με αποκορύφωμα την πρόσφατη ανάδειξη του νέου άδηλου αρχηγού του.

Η πλειονότητα των εκτιμήσεων ασχολείται με τον ενδεχόμενο επαναπατρισμό μεριδίων του εκλογικού σώματος, όπως αυτό εκφράστηκε στις εκλογές του 2015 και του 2019. Εικασίες και εκτιμήσεις δίνουν και παίρνουν. Σε αυτήν τη χιονοστιβάδα σχολίων εξέχουσα θέση κατέχουν οι εκτιμήσεις και οι προσδοκίες ορισμένων διανοουμένων της Προοδευτικής Συμμαχίας (Π.Σ.) του ΣΥΡΙΖΑ. Στο σύνολό τους, βέβαια, δεν αρνούνται το τεκμηριωμένο γεγονός του εγκλωβισμού της ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας στο καπιταλιστικό σύστημα, ιδιαίτερα δε στην άνευ όρων παράδοσή της, από τη δεκαετία 1980-90, στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές.

Συνομολογούν επίσης στο ότι το τίμημα που πλήρωσε για τούτο ήταν βαρύ και οδήγησε στην κατάρρευσή της. Παρά ταύτα, δεν δέχονται ότι το σοσιαλδημοκρατικό πολιτικό εγχείρημα έχει ολοκληρώσει, γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, τον ιστορικό του κύκλο· ισχυρίζονται το αντίθετο. Προς τούτο, έχουν διαμορφώσει, στο πλαίσιο των διαδικασιών διεύρυνσης και ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ, μία ad hoc θεωρία, σύμφωνα με την οποία η «Νέα Εποχή» που σηματοδοτεί η κομβική μετάβαση από τον 20ό στον 21ο αιώνα δημιουργεί αντικειμενικά έναν διευρυμένο πολιτικό χώρο, μια νέα ευκαιρία, για δυναμική παλινόρθωση των σοσιαλδημοκρατικών μεταρρυθμίσεων.

Τα επιχειρήματα έχουν διατυπωθεί κατά κόρον: οι συσσωρευμένες και πολυδιάστατες κρίσεις του ύστερου καπιταλισμού, κρίσεις που εντείνονται εκρηκτικά από τις προκλήσεις της λεγόμενης «4ης βιομηχανικής επανάστασης», έχουν οδηγήσει το νεοφιλελεύθερο υπόδειγμα σε απόλυτο αδιέξοδο και σε κοινωνική απονομιμοποίηση.

Ως εκ τούτου, αναγκάστηκε, τόσο για την αντιμετώπιση των καταστροφών που το ίδιο προκαλεί όσο και για την αποφυγή κοινωνικών εκρήξεων, να προβεί σε σειρά αιρετικών αυτομεταρρυθμιστικών κινήσεων: αναβάθμιση του κρατικού παρεμβατισμού (σε στρατηγικούς τομείς), δημοσιονομικές ρυθμίσεις «κολοβού» κεϊνσιανισμού (χωρίς πολιτικές αναδιανομής του πλούτου), αμοιβαιότητα χρέους (προς αντιμετώπιση συστημικών κινδύνων), Ταμείο Ανάκαμψης και, βέβαια, χαλάρωση του Συμφώνου Σταθερότητας (προς αντιμετώπιση της πανδημίας, της κλιματικής κρίσης, της βιώσιμης πράσινης ανάπτυξης και της ψηφιακής μετάβασης). Εκ των πραγμάτων, αναγκάζεται, εν ολίγοις, να αυτο-μεταρρυθμιστεί για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της «Νέας Εποχής».

Τι περισσότερο θα μπορούσε να διεκδικήσει, στο πλαίσο του εφικτού, μια σοσιαλδημοκρατική προοπτική αν όχι ακριβώς την επέκταση αυτού του εν εξελίξει ενδογενούς μεταρρυθμιστικού προγράμματος; Αρκεί βέβαια να του προσδώσει τα γνωστά προοδευτικά πρόσημα, ήτοι, «βιώσιμη, πράσινη, δίκαιη και συμπεριληπτική ανάπτυξη», «κοινωνική δικαιοσύνη», «παραγωγικό μοντέλο προς όφελος των πολλών», «άμβλυνση των ανισοτήτων», «καλύτερο μέλλον για όλους» και ανάλογα σχήματα.

Ιδού λοιπόν ο διαθέσιμος πολιτικός χώρος για την αναγέννηση της Σοσιαλδημοκρατίας στην Ευρώπη, και για τα καθ’ ημάς, ο πολιτικός χώρος που καλείται να αξιοποιήσει το «Νέο» ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ. Εκεί έγκειται και το έντονο ενδιαφέρον των «προοδευτικών συμμάχων» του ΣΥΡΙΖΑ για τα πρόσφατα δρώμενα εντός και πέριξ του «κεντρώου χώρου», με ορίζοντα βέβαια την πάγια επιδίωξη της εκσυγχρονιστικής πτέρυγας του σημιτικού ΠΑΣΟΚ που προσχώρησε στον ΣΥΡΙΖΑ: την ώσμωση, τη σύμπτυξη και τον συνασπισμό των δύο κομμάτων για μια «προοδευτική διακυβέρνηση της χώρας».

Αναμφίβολα, περιθωριοποιώντας τις ιδρυτικές του αρχές, εγκαταλείποντας κάθε προγραμματική ρήξη με τον νεοφιλελευθερισμό και την προώθηση ριζικών αλλαγών του παραγωγικού μοντέλου, οι διαδικασίες διεύρυνσης και ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ συγκλίνουν πραγματολογικά προς αυτήν την κατεύθυνση. Το εφικτό ωστόσο ακόμα και αυτής της περιορισμένης μεταρρυθμιστικής προοπτικής εξαρτάται λιγότερο από τον συσχετισμό δυνάμεων εντός της Ελλάδας και περισσότερο από αυτόν που διαδραματίζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ιδιαίτερα δε στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Εδώ τα πράγματα όχι μόνο θολώνουν αλλά, στο κλίμα αβεβαιότητας που έντεχνα συντηρείται, προστίθενται και οι ριζοσπαστικές εμμονές των σκληροτράχηλων νεοφιλελεύθερων ελίτ: η «χαλάρωση» του Συμφώνου Σταθερότητας παραμένει προσωρινή, το πολύ-πολύ να επεκταθεί χρονικά λόγω ανωτέρας βίας, ή ακόμα και να τεθούν προσωρινά εκτός κανόνων ορισμένες δαπάνες (κλιματική κρίση, πανδημία), η επιστροφή του όμως θεωρείται, έτσι ή αλλιώς, αναπόφευκτη.

Το Ταμείο Ανάκαμψης μπορεί, καλώς εχόντων, να αναβαθμιστεί σε μόνιμο Μηχανισμό, αλλά σε κάθε περίπτωση η αποδέσμευση κονδυλίων (επιδοτήσεις και δάνεια) θα υπόκειται σε αυστηρούς όρους επιτήρησης και επιβολής νεοφιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων έναντι κυρώσεων – τα γνωστά μνημόνια από το παράθυρο. Παρά ταύτα, οι θιασώτες της σοσιαλδημοκρατικής αναγέννησης δεν ενδίδουν· προτάσσουν σειρά έμπρακτων παραδειγμάτων που συνηγορούν ως προς το εφικτό του εγχειρήματος: εκθειάζουν τα παραδείγματα και τις επιτεύξεις των προοδευτικών συνασπισμών, με κορμό τη σοσιαλδημοκρατία, στην Ισπανία, την Πορτογαλία, πρόσφατα τη Γερμανία και βέβαια το παράδειγμα της κυβέρνησης Τζο Μπάιντεν.

Θα ήταν απερίσκεπτο και αφελές να ενδώσουμε σ’ αυτόν τον ενθουσιασμό. Τα εν λόγω «παραδείγματα» δεν είναι μόνο ρευστά και άκρως εύθραυστα, αλλά υφίστανται ήδη κλονισμούς που θέτουν σε τεντωμένο σχοινί την επιβίωσή τους. Οι διαψεύσεις θα είναι τραυματικές. Το ερώτημα, ωστόσο, τίθεται: απέναντι στην απειλή του νεοφιλελεύθερου μπλοκ κάποιες έστω και περιορισμένες μεταρρυθμίσεις δεν θα μπορούσαν να θεωρηθούν κατακτήσεις; Εύλογο, αλλά μια τέτοια de facto τοποθέτηση δεν αποδυναμώνει τις αναγκαίες πρωτοβουλίες για πιο ριζοσπαστικές κινητοποιήσεις της κοινωνίας;

Θα ήταν καλό, λοιπόν, για τη ριζοσπαστική Αριστερά να το ξανασκεφτεί: Με ποιους όρους και με ποιες κόκκινες γραμμές προτίθεται να προχωρήσει σε διαπραγματεύσεις για ενδεχόμενους κυβερνητικούς συνασπισμούς; Τι θα πράξει στην πολύ πιθανή περίπτωση που ακόμα και αυτή η επαγγελλόμενη κεντροαριστερή προοπτική βρεθεί αντιμέτωπη με την αδιαλλαξία των νεοφιλελεύθερων θεσμών; Ρήξη ή βλέποντας και κάνοντας, που οδηγεί σε νέους «επώδυνους συμβιβασμούς»; Γιατί τότε, το σημερινό ειρωνικό χαμόγελο της Κλειώς θα μετατραπεί σε σαρκαστική γκριμάτσα.

* Καθηγητής Πολιτικής Κοινωνιολογίας, Βρυξέλλες

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πολιτικά κενά
Η συσπείρωση δυνάμεων μέσα και γύρω από το Κίνημα Αλλαγής σε μια αυτόνομη πολιτική στρατηγική, που είναι διακριτή από τη Ν.Δ. και τον ΣΥΡΙΖΑ, είναι ο μόνος δρόμος για την αλλαγή των συσχετισμών.
Πολιτικά κενά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενα νέο τοπίο στο πολιτικό σύστημα
Είναι ώρα να γίνει επιτέλους μια πιο σοβαρή συζήτηση για τις σχέσεις Κεντροαριστεράς και Ριζοσπαστικής Αριστεράς. Μέχρι τώρα το πεδίο αυτό σημαδεύτηκε κυρίως από εχθροπάθεια.
Ενα νέο τοπίο στο πολιτικό σύστημα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πολιτικο-ιδεολογική ενότητα της Κεντροαριστεράς
Εχουν διαμορφωθεί συνθήκες ενός πολιτικού παραδόξου, στον βαθμό που τα δύο κόμματα (δηλαδή ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία και ΚΙΝ.ΑΛΛ.) της Κεντροαριστεράς, αντί να συγκλίνουν, ερίζουν για την πολιτική...
Η πολιτικο-ιδεολογική ενότητα της Κεντροαριστεράς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συνεδριακές διαδικασίες και πολιτικός μετασχηματισμός
Σε μια περίοδο σαν την παρούσα, ένα συνέδριο δεν μπορεί και δεν επιτρέπεται να καθηλωθεί απλά και μόνο σε μια μηχανιστική, οργανωτική προετοιμασία και διαδικασία. Γιατί, τα «πράγματα» δεν είναι πουθενά τα...
Συνεδριακές διαδικασίες και πολιτικός μετασχηματισμός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η επιλεκτική μνήμη και η επιλεκτική λήθη
Η εκτίναξη των ποσοστών του ΚΙΝ.ΑΛΛ. και το επικείμενο συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ ανέσυραν στην επιφάνεια μια πολιτική επιλογή, η οποία μέχρι πρόσφατα δεν είχε αποτελέσει θέμα σοβαρής και ουσιαστικής συζήτησης: τη...
Η επιλεκτική μνήμη και η επιλεκτική λήθη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σταθμός συνάντησης με την κοινωνία
Οι προοδευτικές δυνάμεις οφείλουν να αποδεικνύουν την ταυτότητά τους, υιοθετώντας αλλά και ενσαρκώνοντας τις αξίες του κοινωνικού φιλελευθερισμού, δίνοντάς τους απτό, σύγχρονο νόημα.
Σταθμός συνάντησης με την κοινωνία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας