• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    14°C 12.8°C / 16.2°C
    1 BF
    88%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.6°C / 10.6°C
    2 BF
    93%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    4 BF
    80%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    1 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    2 BF
    88%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 9.0°C / 10.0°C
    3 BF
    83%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.4°C / 5.4°C
    2 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.6°C / 11.6°C
    1 BF
    92%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 20.8°C
    3 BF
    56%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    6 BF
    74%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.4°C / 19.4°C
    6 BF
    63%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    4 BF
    76%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    5 BF
    68%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 4.5°C / 6.9°C
    1 BF
    100%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 4.5°C / 4.5°C
    2 BF
    81%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 19.8°C / 20.8°C
    2 BF
    88%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.0°C / 16.4°C
    3 BF
    76%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 12.4°C / 12.4°C
    2 BF
    85%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 7.2°C / 10.7°C
    2 BF
    71%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.8°C / 5.8°C
    1 BF
    94%
EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εχθροί και αντίπαλοι

  • A-
  • A+

Ο ιστορικός Χένρι Ανταμς είχε γράψει ότι η πολιτική αφορά τη συστηματική οργάνωση του μίσους. Οι ψηφοφόροι, για παράδειγμα, που έχουν χάσει τη δουλειά τους, έχουν δει τις επιχειρήσεις τους να κλείνουν και έχουν εξαντλήσει τις αποταμιεύσεις τους, είναι θυμωμένοι και αναζητούν υπεύθυνους για να φορτώσουν τα αδιέξοδά τους. Οταν μια κοινωνία βρεθεί σ' αυτή την κατάσταση, τότε το «αύριο» που ανοίγεται μπροστά της είναι δυσοίωνο. Η Ιστορία άλλωστε προσφέρει πολλά παραδείγματα για το πού οδηγούνται οι κοινωνίες που έχουν δηλητηριαστεί με το φαρμάκι της εχθρότητας και της εκδίκησης.

Ο τόπος αυτός έχει πληρώσει πολύ ακριβά το οργανωμένο από τις ηγεσίες μίσος. Μπορεί να ακούγεται ως υπερβολή, αλλά το μεγαλύτερο μέρος από τα 200 χρόνια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας σημαδεύτηκε από αυτό που ο Χένρι Ανταμς χαρακτήρισε «συστηματική οργάνωση του μίσους». Ο λογαριασμός αυτής της «πολιτικής» ήταν ιδιαίτερα επαχθής και χρειάστηκαν σχεδόν σαράντα χρόνια κοπιώδους προσπάθειας, τόσο από τις ηγεσίες όσο και από τους ανθρώπους, για να αποδεχθεί η ελληνική κοινωνία ότι ο «απέναντι» δεν είναι εχθρός αλλά αντίπαλος που συμβάλλει στη βελτίωση της Δημοκρατίας και την ενίσχυση της ευημερίας.

Η διαχείριση των μνημονίων διέκοψε την προσπάθεια. Οι μνημονιακές κυβερνήσεις, προκειμένου να περιορίσουν εισοδήματα και να περικόψουν κοινωνικές κατακτήσεις, αξιοποίησαν την εχθρότητα δηλητηριάζοντας την κρίση των ανθρώπων με φθόνο. Επιστημονικοποίησαν τη «φαγωμάρα» μετονομάζοντάς τη σε «κοινωνικό αυτοματισμό» και μεθοδικά έβαλαν τους ανθρώπους να «τρώγονται» μεταξύ τους.

Αγρότες εναντίον ναυτεργατών, εργαζόμενοι εναντίον συνταξιούχων, υποαμειβόμενοι εναντίον συντεχνιακών ελίτ... Ανοίγοντας πληγές που δεν είχαν επουλωθεί, οι πολιτικές ελίτ οδήγησαν τον τόπο πίσω στα παλαιά και γνώριμα μονοπάτια, του μίσους και της μισαλλοδοξίας. Ετσι σε λιγότερο από δέκα χρόνια οι μισοί Ελληνες έβλεπαν στα πρόσωπα των υπολοίπων τους υπεύθυνους για τη δυστυχία τους. Η αλήθεια είναι ότι η συμφεροντολογική αξιοποίηση του διχασμού, αν και επαναλαμβανόταν, δεν είχε ενσωματωθεί πλήρως στο εγχειρίδιο της πολιτικής διαχείρισης, αφού χρησιμοποιούνταν κυρίως ως λύση «έσχατης ανάγκης».

Από το 2019 όμως, η κατασκευή υπαίτιων που εμφανίζονταν με τη μορφή εχθρού κυριάρχησε. Κάθε αντίδραση στις κυβερνητικές επιλογές χαρακτηριζόταν εχθρική πράξη. Οσοι αντιδρούσαν στην ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης, εμφανίστηκαν ως εχθροί της παιδείας. Οσοι αντιστέκονταν στους περιορισμούς στα εργασιακά δικαιώματα, ήταν εχθροί της ανάπτυξης. Οσοι προειδοποιούσαν για την περιστολή του δικαιώματος της διαμαρτυρίας, μετατράπηκαν σε εχθρούς της ευταξίας.

Οσοι αρνούνταν τις ιδιωτικοποιήσεις, έγιναν εχθροί της ανάπτυξης. Οσοι αντιστέκονταν στην απαξίωση οποιασδήποτε δράσης που είχε το πρόθεμα «κοινωνικό» και «δημόσιο», χαρακτηρίστηκαν εχθροί της προόδου. Η προσπάθεια να μετατραπεί η διαφωνία σε «εχθρική πράξη» ήταν έκδηλη, τόσο στις δηλώσεις των αρμόδιων κυβερνητικών στελεχών όσο και στη χρήση της βίας στην οποία κατέφευγε η κυβέρνηση για να αντιμετωπίσει όσους επέμεναν να διαφωνούν με τις αποφάσεις της. Ετσι αργά, σταθερά, αθόρυβα και μεθοδικά, η ελληνική κοινωνία χωριζόταν σε υπάκουους και ανυπάκουους, σε υποστηρικτές και αρνητές, εχθρούς και συμμάχους. Επιβράβευση για τους μεν και κολασμός για τους υπόλοιπους.

Και ξαφνικά προέκυψε η πανδημία. Θα περίμενε κανείς ότι η κυβέρνηση, προκειμένου να αντιμετωπίσει τη μεγαλύτερη παγκόσμια υγειονομική κρίση των τελευταίων εκατό ετών, θα εγκατέλειπε την πολιτική οργάνωση της «εχθρότητας» και θα εφάρμοζε πολιτικές που θα κατέτειναν σε κάποια μορφή κοινωνικής συστράτευσης. Εκανε το ακριβώς αντίθετο. Με τις μπερδεμένες, αντιφατικές και ακατανόητες επιλογές της, οδήγησε πολλούς ανθρώπους αρχικά να τις αμφισβητήσουν και στη συνέχεια να αναζητήσουν κρυμμένες σκοπιμότητες και ανομολόγητους στόχους.

Και δυστυχώς, αντί να διαψεύσει ή έστω να διασκεδάσει τις ανησυχίες τους, έκανε ό,τι μπορούσε για να τις επιβεβαιώσει. Αρκεί μια ανακεφαλαίωση των νόμων που ψήφισε στη διάρκεια της πανδημίας και των επιπτώσεών τους στην καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων, για να διαπιστώσει πώς αξιοποίησε την πανδημία. Ετσι οι αντιφάσεις, οι μεθοδεύσεις και η συστηματική προσπάθεια μετατόπισης των ευθυνών υπέσκαψαν την εμπιστοσύνη και ενίσχυσαν την καχυποψία. Υποτάσσοντας τον φόβο και την ανασφάλεια στη σκοπιμότητα, οδήγησαν την κοινωνία στις παλαιές εποχές των διαχωρισμών και των αποκλεισμών. Υπό το πρίσμα αυτό το «Ας μη σώσουν» δεν αντιπροσώπευε την αγανάκτηση, αλλά μια ολίσθηση προς τον άκρως επικίνδυνο δρόμο της κατασκευής υπευθύνων και υπαιτίων.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι κάποια στιγμή η πανδημία θα βρει τη θέση της στα βιβλία της Ιστορίας. Αυτό όμως που θα εξακολουθήσει να πλανάται και να δηλητηριάζει, είναι ο τρόπος με τον οποίο η κυβέρνηση αντιμετωπίζει την κοινωνία. Με το να αντικαθιστά τον διάλογο με αφορισμούς, ανοίγει δρόμους πονηρούς που οδηγούν σε... γκρεμούς.

 * δημοσιογράφος, συγγραφέας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο έλεγχος της κοινωνίας
Η πολιτική ευθύνη για την κατάσταση που θα έρθει αναλαμβάνεται μόνο όταν το άτομο έχει υποστεί τόση ψυχική ταλαιπωρία που έχει παραλύσει πλήρως και είναι άμεσα ελεγχόμενος.
Ο έλεγχος της κοινωνίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Λαβώνοντας την... αξιοπιστία
Στην ελληνική κοινωνία –και όχι μόνο– σήμερα, εκτός από τους επιφυλακτικούς, υπάρχουν και οι καχύποπτοι. Πρόκειται γι’ αυτούς που αναζητούν κίνητρα, σκοπιμότητες και επιδιώξεις πίσω από κάθε δήλωση, κάθε...
Λαβώνοντας την... αξιοπιστία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σκεφτείτε να...
Σκεφτείτε, αντί για διαγγέλματα, να υπήρχαν πολιτικές εκπομπές, με καλεσμένους της αντιπολίτευσης να λένε τα κακώς κείμενα της κυβέρνησης.
Σκεφτείτε να...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι παντογνώστες, ο βοσκός και ο λύκος
Η πρόθεση της κυβέρνησης να ελέγξει όλες τις πτυχές της κοινωνικής και προσωπικής ζωής των ανθρώπων, που τις χαρακτηρίζει μη αποδεκτές, είναι πλέον εμφανής.
Οι παντογνώστες, ο βοσκός και ο λύκος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο ελέφαντας στο δωμάτιο
Σε σχέση με την πανδημία είναι πολύ εύκολο να ορίζουμε το πρόβλημα ως θέμα μίας αιτίας -π.χ. της μολυσματικής νόσου- και μίας μόνο αντίδρασης: «Εμβολιαστείτε!».
Ο ελέφαντας στο δωμάτιο
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Δεν θα κάτσεις για καφέ...»
Τις τελευταίες μέρες ξεκινούσε από το σπίτι του για την πλατεία ανήσυχος. Προορισμός ο ίδιος πάντα: «Το καφενείο των κυνηγών». Αγνωστο γιατί το ονόμασαν έτσι, αφού οι θαμώνες εκεί ούτε κυνηγοί ήταν, ούτε...
«Δεν θα κάτσεις για καφέ...»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας