20 Οκτωβρίου 2011. Δέκα χρόνια πίσω. Στο πρωτοσέλιδο της «Ελευθεροτυπίας» ο τίτλος ήταν: «Διάγγελμα Λαού» και με μικρότερα γράμματα έγραφε: «Ολη η Ελλάδα μια ατελείωτη διαδήλωση μεγάλου θυμού. Πρώτη μέρα της 48ωρης γενικής απεργίας για το πολυνομοσχέδιο που χθες ψηφίστηκε επί της αρχής…».
Δυο μέρες νωρίτερα, στις 18 Οκτωβρίου, ο κεντρικός τίτλος της εφημερίδας ήταν: «Μετρούν τον Μεγάλο Θυμό». Το επεξηγηματικό κείμενο ανέφερε: «Ενα αρραγές εθνικό μέτωπο με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον πρόεδρο της Ν.Δ. αλλά και τους εκδότες, επιχειρεί να οικοδομήσει ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου απέναντι στο κοινωνικό μέτωπο, το οποίο έχουν συγκροτήσει οι εργαζόμενοι της χώρας κόντρα στην πολιτική του Μνημονίου…».
Και μετά ξεκίνησαν οι αυτοκτονίες, οι 600.000 μανάδες –μπορεί και περισσότερες– που αποχαιρετούσαν τα παιδιά τους που έφευγαν αηδιασμένα από την κατάσταση στην Ελλάδα, οι άνθρωποι που έψαχναν στα σκουπίδια, τα συσσίτια…
Στις 4 Απριλίου 2012, ένας 77χρονος φαρμακοποιός αυτοκτόνησε στον Σύνταγμα αφήνοντας ένα σημείωμα που έγραφε «…Δεν θέλω να αφήσω χρέη στα παιδιά μου [και] πριν αρχίσω να ψάχνω στα σκουπίδια για τη διατροφή μου…». Ενας βουλευτής της πλειοψηφίας δήλωνε στον Σκάι: «Σε αυτές τις περιπτώσεις ο σχολιασμός πρέπει να είναι προσεκτικός, εγώ έχω να πω ότι αυτός ο άνθρωπος ήταν πολύ γενναίος και ευαίσθητος. Δεν μπορούμε όμως αυθαίρετα να συνδέσουμε την αυτοκτονία του με την οικονομική κατάσταση της χώρας. Το αν είχε χρέη ή δεν είχε χρέη, αν τα έφαγε αυτός ή τα παιδιά του…».
Και συνεχίστηκαν οι αυτοκτονίες, η φυγή των νέων, οι περικοπές στις συντάξεις, οι μισθοί πείνας, οι στρατιές των ανέργων, οι κατασχέσεις, οι πλειστηριασμοί (αναρωτιέσαι αν θα πρέπει να κλαις ή να γελάς με τις δηλώσεις που έκανε από τον Ιούνιο μέχρι τον Νοέμβριο του 2013 ο Κ. Χατζηδάκης και ο υφυπουργός, ο κ. Σκοδράς, για τους πλειστηριασμούς πρώτης κατοικίας), τα επόμενα μνημόνια, οι πρόσθετοι φόροι, οι επιπλέον εκατοντάδες χιλιάδες νέοι άνεργοι, οι επιπρόσθετοι εκατοντάδες άστεγοι…
Και μετά, η εκκωφαντική αδιαφορία σαν προάγγελος της λήθης. Οι αυτοκτονίες έγιναν μονόστηλα και αποδίδονται σε «οικονομικές δυσχέρειες». Η φυγή των νέων απασχολεί μόνο τους γονείς τους, που έχοντας βιώσει την απόγνωση των παιδιών τους αντιλαμβάνονται ότι σ’ αυτόν τον τόπο οι ευκαιρίες έχουν κομματική ταυτότητα. Οι συντάξεις και οι μισθοί πείνας βαπτίστηκαν «αναπτυξιακή πολιτική». Τα «λευκά κολάρα» των στελεχών των τραπεζών και των funds, που πάχαιναν από την αμεριμνησία που προσφέρει η ασυλία, η ασύδοτη δύναμη που τους χαρίζουν οι κυβερνήσεις και η ανοχή που απολαμβάνουν από τα ΜΜΕ, αναβαθμίστηκαν σε «στυλοβάτες της προόδου». Οι εισπρακτικές και οι δικηγορικές εταιρείες, που άλλοτε τις επικουρούν και άλλοτε τις υποκαθιστούν, συστήνονται ως «προασπιστές της οικονομικής ευταξίας». Η αφαίρεση του «Δ» από κάθε δραστηριότητα ή αξία που έχει το πρόθεμα «Δημόσιο», όπως Δημόσια Παιδεία, Δημόσια Υγεία, Δημόσια Ασφάλιση, Δημόσια Περιουσία…, σερβιρίστηκαν ως «μεταρρύθμιση».
Και μετά, ο συμψηφισμός, που στην ψυχή του ανθρώπου θεριεύει το μάταιο και σκορπά το θανατερό συναίσθημα της ματαιοπονίας. Πραγματικά, τώρα που το σκέφτομαι αναρωτιέμαι: Γιατί οι «μηχανικοί» της προπαγάνδας, οι επικοινωνιολόγοι, δεν αναφέρονται δημόσια στη συμβολή της ματαιότητας στη διαχείριση της πολιτικής συμπεριφοράς των ανθρώπων; Προφανώς πιστεύουν ότι η αίσθηση του εφήμερου που προσπαθούν να επιβάλουν με την απάλειψη του χθες, βοηθά να επιτευχθεί ο στόχος της πολιτικής αδρανοποίησης που επιδιώκουν οι εργοδότες τους.
Και μετά, καθώς ο χρόνος περνά και αυτοί που έζησαν τα γεγονότα της 19ης Οκτωβρίου 2011, της 4ης Απριλίου 2012… λιγοστεύουν, έρχεται η ώρα της αλλοίωσης της πραγματικότητας. Γιατί όπως και να το κάνουμε, όσο λιγότεροι θυμούνται τη ζωή πριν από το Καστελόριζο του Γιωργάκη Παπανδρέου τόσο ευκολότερα πολιτικοί σαν τον κ. Μητσοτάκη μπορούν να εμφανίζουν την «παρεκτροπή» ως «κανονικότητα». Υπερβολή; Σκεφτείτε πόσο πιο εύκολα γίνεται πιστευτό ένα ψώνιο που αυτοχαρακτηρίζεται «ποιητής», χωρίς τα ποιήματα του Παλαμά, του Καβάφη, του Σεφέρη και του Ελύτη. Ετσι και οι πολιτικοί. Μπορούν να λένε ατιμώρητα ό,τι θέλουν, αν διαγράψουν τη μνήμη των ανθρώπων.
Και στο τέλος λήθη και σιωπή. Κυριαρχικές, μακάριες και υπαινικτικές. Τι με έπιασε με τη λήθη και τη σιωπή; Διαβάζω ότι ο Γιωργάκης Παπανδρέου επιθυμεί να επιστρέψει, θυμήθηκα τη ζωή πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το πέρασμά του από το Μαξίμου και αναρωτιέμαι…
* δημοσιογράφος, συγγραφέας
