«Το γεγονός ότι αυτοί που αγγέλλουν στον σύγχρονο κόσμο την Καταστροφή που τον απειλεί, δεν είναι προφήτες, ποιητές και φιλόσοφοι αλλά δημοσιογράφοι και δημαγωγοί, αρκεί για να δείξει το πόσο ο Φόβος και η Μνήμη -οι μόνες δυνάμεις που μπορούν να ξυπνήσουν τον άνθρωπο και τη Μάζα από τη νάρκη τους, οι μόνες δυνάμεις που μπορούν να πολεμήσουν τους δαίμονες και να κρατήσουν άγρυπνη τη συνείδηση του ανθρώπου πάνω στα παθήματά του- λείπουν από την ψυχή του σημερινού ανθρώπου». (Κ. Παπαϊωάννου «Μάζα και Ιστορία»).
Το ελληνικό πρόβλημα, το οποίο με κάθε τρόπο καθορίζει τις τύχες των Ελλήνων, έχει πολλές παραμέτρους οι οποίες οδηγούν στο σημείο αναγνώρισης της ιστορικότητας αυτού που συμβαίνει σήμερα εδώ αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη και πιο πέρα ακόμη.
Υπάρχει μια αίσθηση καταστροφής, η οποία δεν μοιάζει με ατομικό πόλεμο ή το αργό τέλος του ανθρώπου ως είδους, λόγω της ανήκεστης βλάβης του περιβάλλοντος (Καταστροφή) αλλά με την αποδέσμευση δαιμόνων στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, οι οποίοι ως Φόβος και Μνήμη πράγματι ελλείπουν από την ψυχή του σημερινού ανθρώπου.
Από τις περιγραφές των γαλατικών πολέμων του Καίσαρα μέχρι τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι κάτοικοι αυτής της ηπείρου πολέμησαν ο ένας τον άλλον. Πέραν από τους εισβολείς Μογγόλους, Ούννους, Τούρκους και Αραβες, οι ευρωπαϊκοί λαοί πολέμησαν και γνώρισαν ο ένας τον άλλον όσο κανένα σύνολο λαών στην Ιστορία της ανθρωπότητας. Και όμως, αυτοί οι λαοί βρίσκονται μπροστά σε μια θεμελιώδη σύγκρουση η οποία δεν προέρχεται από τίποτε άλλο παρά από απουσία Μνήμης και Φόβου.
Οι πόλεμοι και οι καταστροφές, τα παθήματα της Ευρώπης, η αγωνία, ο θάνατος και ο ευτελισμός του ανθρώπου επί αιώνες έπρεπε να είχαν κατασταλάξει στη Μνήμη μας ως το «μαθός» από τις απάνθρωπες ανθρωποθυσίες όχι μόνον για το πώς η συνείδησή μας πρέπει να αποφεύγει μια παρόμοια ιστορική κατάντια, αλλά και πόσο έντονες είναι οι διαφορές μας οι οποίες πρέπει να μένουν στη συλλογική Μνήμη ως κατανοητά σημεία των σχέσεών μας και όχι σημεία αντιπαράθεσης, χλευασμού ή μίσους.
Προφανώς οι ευχές και τα δέοντα της φιλοσοφικής ενατένισης του κόσμου δεν είναι ούτε φυσικοί νόμοι ούτε πραγματολογικές παρατηρήσεις. Είναι ηθικές προτάσεις ή γενικεύσεις σε μια γλώσσα η οποία δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα των δαιμόνων που κρύβουμε μέσα μας.
Η Ευρωπαϊκή Ενωση στόχευε να καλύψει τους δαίμονες αυτούς με μια λειτουργική προσέγγιση των κοινών χαρακτηριστικών και σύγχρονων απαιτήσεων της οικονομίας, η οποία θεωρήθηκε και βάση μιας νέας Ευρώπης δίχως σύνορα, ανταγωνισμούς στα πεδία των μαχών ή την εξόντωση των αδυνάτων. Αν η οικονομία θεωρήθηκε πρακτικό πεδίο εφαρμογής μιας ιδέας, μιας επιθυμίας για ασφάλεια και πρόοδο, δυστυχώς η άποψη αυτή είχε μέσα της όλα τα μειονεκτήματα της έλλειψης Μνήμης και Φόβου. Οι οικονομίες δεν είναι παρά εκφάνσεις άλλων χαρακτηριστικών δυνάμεων και αδυναμιών κοινωνιών, τόσο όμοιων αλλά και τόσο διαφορετικών όσο οι ευρωπαϊκές κοινωνίες.
Το ελληνικό δράμα που εξελίσσεται τα τελευταία έξι χρόνια μπροστά στα μάτια ολόκληρης της ανθρωπότητας είναι ακόμη μια απόδειξη της αδυναμίας των κοινωνιών να θυμηθούν και να φοβηθούν. Είναι η αδυναμία της Γερμανίας να θυμηθεί τα εγκλήματα κατά της Ελλάδος και η αδυναμία των Ελλήνων να θυμηθούν πόσο συχνά και έντονα φοβήθηκαν τον Φράγκο, τον Δυτικό, τον Πάπα. Είναι η αδυναμία να φοβηθούν οι Γερμανοί το μίσος ανθρώπων οι οποίοι αναπόδραστα θα τους θεωρούσαν υπεύθυνους για την καταστροφή τους. Είναι η αδυναμία και των μεν και των δε να θυμηθούν τους δαίμονες στην ανθρώπινη ψυχή, οι οποίοι είχαν μόνον κατασιγάσει αλλά βρίσκονταν πάντα εκεί έτοιμοι να κάνουν την εμφάνισή τους στην Ιστορία.
Από την αρχή αυτής της κρίσης η αντίληψη των Γερμανών αλλά και άλλων Ευρωπαίων για την ελληνική πραγματικότητα ήταν λάθος και ως επιστημονική ανάλυση της οικονομίας αλλά και ως γνώσεις (στην πραγματικότητα πλήρης άγνοια) της ελληνικής κοινωνίας. Ταυτόχρονα αποδείχτηκε ότι οι διαφορές μεταξύ κοινωνιών υφίστανται, αλλά είναι ικανές με λάθος χειρισμούς να ξυπνήσουν όποιο σκοτεινό δαίμονα βρίσκεται εν υπνώσει στις ψυχές τους.
Ο Γερμανός που θεωρεί τον Ελληνα τεμπέλη και ο οποιοσδήποτε Ευρωπαίος που θεωρεί τον Ελληνα απατεώνα και ο Ελληνας ή ο Ισπανός ή ο Ιταλός που θεωρεί τον Γερμανό έτοιμο να καταλάβει και πάλι την Ευρώπη με άλλα μέσα, όλοι αυτοί οι δαίμονες δεν μπορούν παρά να οδηγήσουν σε μια καταστροφή. Μια ήπειρος με τόσες αντιθέσεις όσο και ομοιότητες δεν συντίθεται με μια λειτουργικά λειψή οικονομική ενοποίηση, ούτε με την απώλεια Μνήμης και την έλλειψη Φόβου για τις σκοτεινές δυνάμεις τις Ιστορίας. Η ελληνική κοινωνία δεν είναι γερμανική, ούτε η αγγλική είναι ιταλική, ούτε η ισπανική είναι βουλγαρική. Οι διαφορές πρέπει να γίνουν και κατανοητές και «μαθός» για να υπάρξει ισορροπία ανάμεσα στη δικαιοσύνη και την ισότητα.
* συγγραφέας
