Για πολλούς, η αλλαγή του κλίματος εξακολουθεί να μοιάζει με ένα απόκρυφο παγκόσμιο ζήτημα, πολύ απομακρυσμένο από την καθημερινή ζωή για να φτάσει στο επίπεδο του επείγοντος. Αλλά η αλλαγή του κλίματος δεν είναι πρόβλημα μόνο του γείτονα. Είναι και δικό μας πρόβλημα, το οποίο όμως έτυχε να μην έχει πέσει ακόμα στο κεφάλι μας. Δυστυχώς, οι άνθρωποι αποπροσανατολισμένοι από την επικοινωνιακή διαχείριση των πολιτικών ηγεσιών, δεν συνειδητοποιούν ότι οι καταστροφές που συμβαίνουν δεν είναι έκτακτα γεγονότα αλλά χρόνια προβλήματα, που η αντιμετώπισή τους απαιτεί μια θεμελιωδώς διαφορετική πολιτική προσέγγιση.
Σύμφωνα με τη Διακυβερνητική Ομάδα για την Κλιματική Αλλαγή, οι κυβερνήσεις έχουν πλέον μόνο 30 χρόνια για να αντιμετωπίσουν μια σειρά επικίνδυνων σημείων καμπής. Στη Μεσόγειο, σύμφωνα με τους επιστήμονες, ο κίνδυνος πολλαπλών και ταυτοχρόνων κλιματικών καταστροφών όπως ξηρασία, κύματα καύσωνα, κυκλώνες, πυρκαγιές και πλημμύρες, είναι σήμερα ορατός. Πλέον το ζήτημα δεν είναι μόνο η αποκατάσταση, αλλά ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός σε βασικούς τομείς της οργάνωσης της πολιτείας. Και επειδή αυτή η πρόκληση είναι ιδιαίτερα επώδυνη για εκείνους που θα κληθούν να επωμιστούν το μεγαλύτερο βάρος, οι πολιτικοί προτιμούν να βαδίζουν στο μονοπάτι της απόκρυψης.
Η καταστροφή που προκάλεσαν οι πυρκαγιές στην Εύβοια δείχνει την ανάγκη το κράτος να αναθεωρήσει άμεσα τις πολιτικές σε πολλούς τομείς. Ο τουρισμός, η ενέργεια, η γεωργία, η απασχόληση και η πρόνοια έχουν προτεραιότητα αλλά όχι αποκλειστικότητα. Οι καταστροφές όμως δείχνουν και κάτι ακόμα: οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν έχουν πλέον την πολυτέλεια να υποβαθμίζουν την προσαρμογή στα νέα δεδομένα, καθώς οι καταστροφικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής δεν βρίσκονται πλέον στο μέλλον, αλλά συμβαίνουν τώρα.
Δυστυχώς οι καταστροφές που συμβαίνουν τις τελευταίες μέρες απέδειξαν ότι οι πολιτικές ηγεσίες δεν είναι προετοιμασμένες για τους κλιματικούς κινδύνους και έτσι εξακολουθούν να μένουν ακόμη πιο πίσω από την απειλή. Και αυτή η αδυναμία (ή μήπως πρέπει να μιλάμε για απροθυμία;) θα διευρύνει το κενό ανάμεσα στο τι πρέπει και στο τι γίνεται, με αποτέλεσμα όλο και πιο συχνά να βιώνουμε τα οδυνηρά -ενίοτε θανατηφόρα- αποτελέσματα της αλλαγής του κλίματος.
Η Εύβοια, η Ηλεία, η Αττική, η Μεσσηνία και η Φωκίδα, ήταν μία προειδοποίηση για όσα μας περιμένουν στην επόμενη στροφή. Αν μετρήσει κανείς το κόστος της καταστροφής και αναλογιστεί πόσο συχνά στο εγγύς μέλλον θα κληθούμε να αντιμετωπίσουμε αναλόγου μεγέθους προκλήσεις, τότε μπορεί να αντιληφθεί ότι ο κίνδυνος για τη βιωσιμότητα του τόπου δεν είναι θεωρητικός. Και το μείζον ερώτημα που ανακύπτει είναι: Πώς μία χώρα που έχει το υψηλότερο χρέος στην Ε.Ε. και είναι υποχρεωμένη να επιτυγχάνει κάθε χρόνο συγκεκριμένες και προαποφασισμένες οικονομικές επιδόσεις, π.χ. πρωτογενή πλεονάσματα, θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις αυξημένες απαιτήσεις αποκατάστασης και προσαρμογής; Υπό το πρίσμα αυτό, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στον τόπο μπορεί να εξελιχθούν σε μείζονες υπαρξιακές απειλές, οι οποίες δεν θα αφήσουν κανέναν ανεπηρέαστο.
Εν ολίγοις, η έκταση αλλά και η ένταση των επιπτώσεων από την κλιματική αλλαγή, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο με τον οποίο μας κυβερνούν. Στο πλαίσιο αυτό, οι πολιτικές ηγεσίες έχουν τεράστια ευθύνη, αφού από τις επιλογές τους θα κριθεί αν ο τόπος θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις ανάγκες που προκαλούνται από τα αλλεπάλληλα και κλιμακούμενα κλιματικά σοκ διατηρώντας την κοινωνική συνοχή και αποτρέποντας την περιθωριοποίηση των πιο ευάλωτων κοινοτήτων τους.
Το σίγουρο είναι ότι μέχρι στιγμής οι πολιτικές ηγεσίες έχουν επιλέξει να υποβαθμίζουν το μέγεθος του προβλήματος. Αντιμετωπίζουν μεμονωμένα τις καταστροφές και τις αξιοποιούν προκειμένου να προωθήσουν τους σχεδιασμούς τους. Συνειδητά αρνούνται να μιλήσουν για το οικονομικό και δημοσιονομικό αδιέξοδο που έρχεται καταπάνω μας. Αποσιωπούν τις οδυνηρές συνέπειες που θα έχουν οι δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει στα πλαίσια των δανειακών συμβάσεων που υπέγραψαν. Σαλαμοποιούν τα προβλήματα ώστε να εμφανίζονται ως διαχειρίσιμα στα μάτια των απλών ανθρώπων. Διαχειρίζονται τον χρόνο ώστε να προωθούν τα συμφέροντα των ιδίων και των φίλων τους. Αποφεύγουν να αποκαλύψουν την πραγματικότητα και κρύβονται πίσω από ανούσιες γενικότητες που αποκοιμίζουν αντί να κινητοποιούν. Κατασκευάζουν «φταίχτες» και «ήρωες» ώστε να μπορούν να κρύβουν την ανεπάρκεια ή και την ιδιοτέλειά τους. Συντηρούν υπάρχοντες διχασμούς και προετοιμάζουν νέους, προκειμένου να αποφύγουν να εφαρμόσουν μία πιο συμμετοχική πολιτική. Καταδικάζουν τον τόπο και τους ανθρώπους να βρίσκονται απροετοίμαστοι και ανυποψίαστοι, στο μάτι της καταιγίδας που έρχεται. Με απλά λόγια, αποδεικνύονται κατώτεροι των απαιτήσεων και συνειδητά οδηγούν τον τόπο στον γκρεμό.
* δημοσιογράφος, συγγραφέας
