• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    20°C 16.4°C / 21.3°C
    0 BF
    58%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    18°C 15.7°C / 19.9°C
    0 BF
    56%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.0°C / 21.8°C
    2 BF
    61%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.9°C / 16.4°C
    1 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 16.3°C
    0 BF
    72%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.0°C / 18.2°C
    2 BF
    43%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 14.5°C
    2 BF
    29%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.6°C / 21.6°C
    1 BF
    64%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.2°C / 20.9°C
    2 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 13.9°C / 16.9°C
    2 BF
    59%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.1°C / 20.2°C
    2 BF
    63%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 15.6°C / 21.8°C
    3 BF
    50%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    2 BF
    73%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    16°C 14.5°C / 15.9°C
    0 BF
    59%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    14°C 14.5°C / 14.5°C
    1 BF
    39%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    23°C 16.8°C / 22.8°C
    2 BF
    43%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.6°C / 22.1°C
    2 BF
    53%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    18°C 14.3°C / 19.4°C
    2 BF
    71%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 15.8°C / 20.0°C
    2 BF
    70%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 14.8°C
    2 BF
    38%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κράτος δικαίου

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Κράτη δικαίου δεν είναι μόνον εκείνα που σε ορισμένα δικαιώματα παρέχουν μια προστασία που δεν μπορεί να αρθεί κατά τη συνήθη νομοθετική διαδικασία, παρά μόνο με συνταγματικές μεταρρυθμίσεις, αλλά και εκείνα όπως η Βρετανία που μπορούν να μεταβάλλουν και να περιορίζουν αυτά τα δικαιώματα και με τη συνηθισμένη νομοθετική διαδικασία (μακρόχρονη παράδοση, common law).

Στο κράτος δικαίου είναι απαλλαγμένο το άτομο από τον κίνδυνο να γίνει θύμα των άμεσων και πρόσκαιρων θελήσεων του εξουσιαστή και υπόκειται μόνο στις μονιμότερες θελήσεις που διατύπωσε σε ανύποπτο χρόνο με νόμο αυξημένης τυπικής ισχύος (Σύνταγμα). Ετσι έχει το αίσθημα (το άτομο) ότι είναι υποταγμένο όχι στον άνθρωπο-ηγεμόνα, αλλά στον νόμο. Η παλαιότερη και παγιότερη θέληση του εξουσιαστή αποσπάται από αυτόν και τότε φαίνεται ότι δεν εξουσιάζει ο άρχων, δηλαδή ένα πρόσωπο, αλλά ένα απρόσωπο νόημα, ήτοι ο νόμος («νόμος ο των πάντων βασιλεύς» κατά τον Πίνδαρο).

Αν και ο όρος κράτος δικαίου «Rechtsstaat» εισήχθη στη νεότερη επιστήμη από τον Γερμανό Wolf το 1832, την ουσία του την ανέπτυξε πρώτος ο Αριστοτέλης (Πολιτεία 1286 α.8) «όταν αντί να κυβερνάται η πολιτεία από πάγιους κανόνες, δηλαδή τους νόμους, κυβερνάται με τα ψηφίσματα, που οι δημαγωγοί, ανάλογα με τις ορέξεις της στιγμής, εκμαιεύουν από τους δήμους, τότε καταλύονται πάσαι αι αρχαί, καταλύεται η πολιτεία. Αντίθετα, όταν η πολιτεία κυβερνάται από τους πάγιους νόμους, τότε οι άρχοντες, είτε είναι οι δημαγωγοί της Εκκλησίας του Δήμου είτε είναι ο μονάρχης, δεν μπορούν τις στιγμιαίες επιθυμίες τους να τις μεταβάλλουν σε πολιτειακές επιταγές. Είναι αναγκασμένοι και αυτοί να υποταγούν στον πάγιο νόμο».

Εξίσου έντονα προβάλλεται και σήμερα το κράτος δικαίου, ως η ιδανική μορφή της πολιτείας, μετά τις περιπέτειες μάλιστα που δοκίμασε η ανθρωπότητα και λόγω ή με πρόφαση την πανδημία με τον ασφυκτικό περιορισμό ή και την κατάλυση παγίων βασικών νόμων και ιδίως εκείνων που αποβλέπουν στην προστασία βασικών δικαιωμάτων του πολίτη. Βεβαίως, όταν συγκρούεται η σκοπιμότητα της στιγμής με τη νομιμότητα, θα πρέπει η σκοπιμότητα να θυσιαστεί διότι η σκοπιμότητα της διαφύλαξης της νομιμότητας είναι ισχυρότερη από οποιαδήποτε πρόσκαιρη σκοπιμότητα.

Η νομιμότητα είναι η πρώτη εγγύηση της σταθερότητας και της ομαλής συνέχειας της ζωής της πολιτείας, για τον λόγο αυτό πρέπει να διατηρείται άτρωτη.

Η τήρηση του νόμου είναι ο κανόνας και αφορά όλους, άρχοντες και αρχόμενους, πλούσιους και πένητες, σιωπηλούς και φωνασκούντες, νέους και συνταξιούχους, προβεβλημένους και αφανείς, επηρμένους και ταπεινούς κ.ο.κ. Η πολιτεία πρέπει να είναι πολιτεία δικαίου. Εξαιρετικά μόνο επιτρέπεται να θραύσει η ίδια η πολιτική εξουσία τα θεσπισμένα. Εξαιρετικά όμως μπορεί και το άτομο-πολίτης να αρνηθεί τον νόμο, να αντισταθεί στην εξουσία του νόμου και των αρχόντων, αλλά και στην πολιτική εξουσία.

Ο σπουδαίος διανοούμενος και υπεράνω πάσης υποψίας για μεροληψία, ιδιοτέλεια ή υποστηρικτική άποψη και εκδοχή προς οποιοδήποτε κομματικό σχηματισμό, Κωνσταντίνος Ι. Δεσποτόπουλος, γράφει μεταξύ άλλων στο πόνημά του «Φιλοσοφία του Δικαίου»: «Ουδαμώς αποκλείεται η και λίαν γνώριμος εν τη σημερινή ιστορική οπτική, περίπτωσις κράτος δικαίου αυτοδιαψευδομένου καθημερινώς εν τη πράξει, ότε δηλαδή επιτελούνται αθρόαι αυθεραισίαι υπό της Διοικήσεως – Κυβερνήσεως ή της αστυνομίας, παρά την ύπαρξη λεπτομερειακής νομοθεσίας και δη ευλαβεστάτης έναντι των “δικαιωμάτων” των ανθρώπων και μετά συστήματος όλου “εγγυήσεων” διά την τήρηση αυτής (της νομιμότητας)». Τα εισαγωγικά του συγγραφέα. (Φιλοσοφία του Δικαίου, εκδόσεις Παπαζήση, 1953 με επανέκδοση 2000).

Αναφέρεται βέβαια σε άλλη εποχή, αλλά φευ, οι σκέψεις του είναι οδυνηρά επίκαιρες, γιατί σήμερα οι κυβερνώντες «δημιουργούν» ένα όργιο παραπλάνησης και κατασκευής πλαστής πραγματικότητας στην κατεύθυνση του ακαταδίωκτου των ιδίων, αλλά και διορισμένων από αυτούς προσώπων σε κρίσιμα συλλογικά όργανα, τα οποία υποτίθεται ότι λειτουργούν υπέρ των πολιτών και της νομιμότητας, αλλά πλήττουν καίρια τις αρχές του κράτους δικαίου.

Ωστόσο δεν πρέπει να διαλάθει της προσοχής τους ότι όλα τα πράγματα μιλάνε. Και τα ερείπια, μη νομίζετε, βουβά δεν είναι (π.χ. οι αρχαιότητες του σταθμού Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη, η Ακρόπολη, τα ξεχασμένα «πόθεν έσχες», η αστυνομική βαναυσότητα, τα πακιστανικά τηλέφωνα, τα δάνεια των κομμάτων, η πρωτοφανής ύβρις εναντίον δικαστικών λειτουργών που τάχθηκαν να ερευνήσουν συγκεκριμένες υποθέσεις σύμφωνα με τον νόμο). Πάντα ταύτα είναι ικανά να δημιουργήσουν συσσωρευμένη οργή. Επιβλητικά ή υποβλητικά απευθύνονται προεχόντως στους πολίτες, αλλά και στην εν ονόματι του ελληνικού λαού λειτουργούσα Δικαιοσύνη, σύμφωνα με το Σύνταγμα. Οι κρατούντες δεν φοβούνται ούτε τους Δικαστές ούτε τις Ερινύες;

* δικηγόρος, τέως γραμματέας του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης

ΑΠΟΨΕΙΣ
Το «σύνδρομο της καχυποψίας» και η δημοκρατία
Σήμερα ο τόπος βρίσκεται στη δίνη ενός «συνδρόμου καχυποψίας». Στον κ. Μητσοτάκη μπορούμε να καταλογίσουμε την αφροσύνη και την αλαζονεία να αγνοεί τους κινδύνους από τις ανήκεστες βλάβες.
Το «σύνδρομο της καχυποψίας» και η δημοκρατία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διχαστικά προνόμια
Υπάρχει όμως και μια άλλη όψη, που ίσως είναι πιο σκοτεινή. Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν αναθέτουν –ακριβέστερα, μεταθέτουν– στους επαγγελματίες της εστίασης, των μεταφορών και άλλων κλάδων την ευθύνη και την...
Διχαστικά προνόμια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για τα απόβλητα του «Συμβολαίου»
Οι πολιτείες δημιουργούνται για να διαρκέσουν. Αυτό, τουλάχιστον στις νεότερες μορφές τους, μας διαμηνύεται από δύο ιδρυτικούς λόγους τους. Ο ένας αφηγείται μια συνθήκη φυσικής κατάστασης του ανθρώπου, όπου...
Για τα απόβλητα του «Συμβολαίου»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το μίσος για τη δημοκρατία
Το μίσος για τη δημοκρατία στοχοποιεί. Ονοματίζει εχθρούς της δημοκρατίας εκείνους και εκείνες που αντίθετα την υπερασπίζονται. Το μίσος για τη δημοκρατία κατηγορεί ως ανεύθυνους τους νέους και περιχαρακώνει...
Το μίσος για τη δημοκρατία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας