Γίνονται πολλές συζητήσεις για τη μελετώμενη συμπλήρωση της ανόδου στην Ακρόπολη με την ανακατασκευή των ρωμαϊκών κλιμάκων. Η πρώτη αντίδραση ήταν αρνητική, γιατί να αναστηλώσουμε ρωμαϊκά κτίσματα στην Ακρόπολη, η σωστή πρακτική είναι να αναστηλώνεις το μνημείο στη χαρακτηριστική του φάση, τη μυκηναϊκή αν είναι μυκηναϊκό, τη βυζαντινή αν είναι βυζαντινό, ακόμη και αν έχουν προγενέστερα ή μεταγενέστερα στοιχεία. Στην Ακρόπολη, ήδη από τον 19ο αιώνα, αποξηλώθηκαν ρωμαϊκά, βυζαντινά και οθωμανικά κτίσματα, κρατώντας τη μορφή της Ακρόπολης στην Κλασική Εποχή.
Εδώ όμως, στις κλίμακες ανόδου προς τα Προπύλαια, υπάρχει ένα ιδιότυπο θέμα. Το αποσαφηνίζω από την αρχή: δεν είναι ρωμαϊκή παρέμβαση αλλά κατασκευή που δεν είχε πραγματοποιηθεί από τον Μνησικλή στον χρυσό αιώνα λόγω της κατάρρευσης της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, κατασκευάστηκε όμως από τους Ρωμαίους.
Είναι γνωστό ότι μετά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο σταμάτησε η πολιτισμική άνθηση των Αθηνών. Ενα μικρό διάλειμμα έγινε με την «Ειρήνη του Νικία» στα 421 π.Χ. οπότε πραγματοποιήθηκε το Ερέχθειο, και αυτό ήταν και το τέλος της Κλασικής Εποχής της Ακρόπολης.
Στη συνέχεια, υπήρξε μεγάλη παρέμβαση στην Αθήνα, για λόγους γοήτρου των επιφανών Ρωμαίων: πραγματοποιήθηκαν μια σειρά μεγάλων έργων: στη λεγόμενη Ρωμαϊκή Αγορά (ήταν η δεύτερη σε αρχαιότητα αθηναϊκή Αγορά, πριν από την κλασική) το Ωδείο του Ηρώδου του Αττικού, η Πύλη του Αδριανού (την κλασική Αγορά είχαν ήδη βεβηλώσει ο Ατταλος και ο Ευμένης με τις γνωστές στοές τους) κ.ά.
Κάποια από αυτά ήταν από υστεροφημία ή από θαυμασμό στην Αθήνα, με την οποία ήθελαν να συνδέσουν το όνομά τους. Από την άλλη μεριά, στην εποχή του Οκταβιανού επικράτησε μια πολύ σοβαρή μελέτη της κλασικής Αρχιτεκτονικής και Τέχνης (γνωστός ως «πρώτος νεοκλασικισμός») αλλά, από τον Αδριανό και πέρα, τα πράγματα αλλάζουν, είμαστε άλλωστε και στην παρακμή της ίδιας της Ρώμης…
Στην πρώτη αυτή περίοδο, κατασκευάστηκαν οι κλίμακες των Προπυλαίων, εδώ όμως το σχέδιο και η κατασκευή αφορούσαν εκείνα που θα είχε κάνει ο Μνησικλής, ο αρχιτέκτων τους, αλλά που ματαιώθηκαν στη δίνη και στα επακόλουθα του Πελοποννησιακού Πολέμου. Δεν έχουμε επομένως μια βάρβαρη επέμβαση, όπως το Ηρώδειο ή η στοά του Αττάλου, αλλά μια προσεκτική κατασκευή στα κλασικά πρότυπα, αυτού που είχε προγραμματίσει και ο Μνησικλής. Επομένως, οφείλει να είναι αποδεκτή μια ανακατασκευή της κλίμακας ανόδου στα Προπύλαια, πολύ δε περισσότερο που έχουμε πλήθος αρχαιολογικών στοιχείων που τεκμηριώνουν την κατασκευή της σε κάθε λεπτομέρεια.
Σίγουρα κάποια κτίρια στη σύγχρονη Αθήνα δεν πρέπει να κτιστούν, όπως οι πύργοι και τα συναφή του καζίνου του Ελληνικού που θα μετατρέψουν την Αθήνα σε Λας Βέγκας και προκαστρική Κούβα. Ομως και άλλα πρέπει να κατεδαφιστούν, με κορυφαίο παράδειγμα το «Νέο Μουσείο Ακρόπολης» που αναιδώς υψώνει τον όγκο του απέναντι στην Ακρόπολη. Μόνο «Μουσείο» δεν είναι, οι περισσότεροι χώροι του είναι πολυτελή εστιατόρια και καφετέριες, όπως και η σημερινή επέκταση της Εθνικής Πινακοθήκης – αλήθεια, στις απέραντες τζαμαρίες της, πού θα αναρτήσουν τους πίνακες; Θα τους κολλήσουν με σελοτέιπ επάνω στα τζάμια;!
*Ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ
