Η ρητορική της υπονόμευσης του δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος

Τη δεκαετία 1970 στις ΗΠΑ οι Ρεπουμπλικανοί άσκησαν μια ρητορική υπονόμευσης του εκπαιδευτικού συστήματος και προετοίμασαν το έδαφος στον Ρόναλντ Ρίγκαν. Η «κακή» εκπαίδευση χαρακτηριζόταν από την αποδυνάμωση των εξεταστικών διαδικασιών στο σχολείο, τη χαλάρωση των κριτηρίων εισαγωγής στο Πανεπιστήμιο, τη μείωση του χρόνου εργασίας στο σχολείο και στο σπίτι, ανεπαρκές επίπεδο εκπαιδευτικών, ενασχόληση με δευτερεύουσες δεξιότητες.

Το 1980 ο Ρίγκαν, εκμεταλλευόμενος όλη αυτή τη ρητορική, κατάφερε να συνδέσει την οικονομική ύφεση της χώρας με την «κακή» εκπαίδευση, να την καταστήσει καθημερινό θέμα συζήτησης των ΜΜΕ και να ταυτίσει, στη συνείδηση του μέσου Αμερικανού πολίτη, την κοινωνικο-οικονομική κρίση με την εκπαίδευση. Το ίδιο διάστημα σχεδόν τα ίδια έκανε και η Θάτσερ στην Αγγλία… όμοιος ομοίω!

Ακόμα και σε επίσημα έγγραφα ο παιδαγωγικός λόγος έδωσε τη θέση του στη γλώσσα της αγοράς: «προτεραιότητα στον πελάτη μαθητή», «προσφερόμενες υπηρεσίες», «ανάπτυξη δεξιοτήτων», «παράδοση προϊόντος», «vouchers», «διευκόλυνση πελατών», «ποιότητα managment» κ.ά.

Ετοιμο το πεδίο για να φυτρώσει η… μεταρρύθμιση! Το αίτημα της μεταρρύθμισης ήταν η «βελτίωση της απόδοσης του εκπαιδευτικού συστήματος» με όρους και αρχές αγοράς: αξιολόγηση με ποσοτικά κριτήρια π.χ. μαθητικές επιδόσεις, σύγκριση με άλλα σχολεία, μείωση χρηματοδότησης σε περίπτωση χαμηλής αξιολόγησης μέχρι και κλείσιμο του σχολείου, αυστηρή αξιολόγηση εκπαιδευτικών και εργασιακές αλλαγές, management, ανοιχτές εγγραφές, αύξηση αριθμού μαθητών ανά τμήμα, αναζήτηση χορηγών, vouchers και ελεύθερη επιλογή σχολείου.

Η εκπαίδευση από δημόσιο αγαθό μετατράπηκε σε επιχείρηση, με εφαρμογή της θεωρίας του ανθρώπινου κεφαλαίου, μεταφορά των αρχών οργάνωσης και διοίκησης των επιχειρήσεων και ποσοτικών κριτηρίων οικονομικής αποδοτικότητας, με έναν από τους απώτερους στόχους την εμπορευματοποίηση/ιδιωτικοποίηση.

Η φημισμένη αμερικάνικη μεταρρύθμιση No Child Left Behind -τι ευφημισμός!- είχε αποτέλεσμα Many Children Left Behind, την υποβάθμιση της παρεχόμενης εκπαίδευσης, τη μεγιστοποίηση της κοινωνικής ανισότητας και αδικίας με αποτέλεσμα τις καθημερινές ειδήσεις βίας στα σχολεία. Στη Βρετανία τη δεκαετία του 1990 το 1/4 των μαθητών που εγκατέλειψαν το σχολείο ήταν παιδιά χαμηλών κοινωνικών στρωμάτων, υποβιβάστηκε η πολυπολιτισμική και αντιρατσιστική εκπαίδευση, ενισχύθηκαν οι κοινωνικές ανισότητες, κατέστησαν τα σχολεία πεδίο εφαρμογής συστήματος ελέγχου επιδόσεων και τους μαθητές ασθμαίνοντες δρομείς από εξέταση σε εξέταση. Πού χρόνος για την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης! Ο στόχος επετεύχθη! Ο μελλοντικός πολίτης διαμορφώνεται με όρους καταναλωτισμού!

Σε ό,τι αφορά δε τους εκπαιδευτικούς, οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές και το «αποτελεσματικό σχολείο» μείωσαν τα περιθώρια αυτονομίας τους, επέφεραν εργασιακή ανασφάλεια, χειροτέρεψαν τις συνθήκες δουλειάς τους αυξάνοντας τον αριθμό των μαθητών ανά τμήμα και καθιστώντας τους πρώτους στο burnout ή αλλιώς στην επαγγελματική εξουθένωση.

Κάθε ομοιότητα με την τρέχουσα ελληνική πραγματικότητα ελέγχεται ως … αληθής.

Παρ’ όλα αυτά δεν ξεχνάμε ότι η εκπαίδευση είναι δημόσιο αγαθό, πεδίο εφαρμογής του κοινωνικού κράτους και της δημοκρατίας και όχι αντικείμενο εμπορικών συναλλαγών και ιδιωτικής επιχειρηματικότητας σε κάποιο πρόγραμμα οικονομικής ανάπτυξης. Υπερασπιζόμενη το δικαίωμα στην ποιοτική δημόσια εκπαίδευση για όλους, υπερασπιζόμαστε τη δημοκρατία.

Η επιστολή δημοσιεύτηκε στο φύλλο της «Εφ.Συν.» τη Δευτέρα 01/02/2021.