Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.4°C / 10.6°C
    1 BF
    76%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 5.6°C / 8.3°C
    2 BF
    87%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 2.8°C / 9.4°C
    1 BF
    81%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    0°C 0.0°C / 0.6°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    3°C 3.0°C / 3.0°C
    1 BF
    75%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 5.0°C / 6.7°C
    1 BF
    76%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    3°C 3.0°C / 3.0°C
    1 BF
    87%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 0.0°C / 9.4°C
    1 BF
    81%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.0°C / 14.4°C
    1 BF
    87%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    5°C 5.0°C / 5.0°C
    2 BF
    87%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.0°C / 12.0°C
    1 BF
    62%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.7°C / 6.7°C
    0 BF
    88%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 11.4°C / 11.4°C
    0 BF
    72%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 6.0°C / 6.0°C
    0 BF
    93%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 6.7°C / 9.4°C
    0 BF
    70%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    11°C 11.1°C / 12.0°C
    4 BF
    58%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 5.6°C / 8.3°C
    1 BF
    93%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 5.0°C / 6.1°C
    2 BF
    81%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.0°C / 6.7°C
    1 BF
    92%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    3°C 3.0°C / 3.0°C
    1 BF
    87%
Για το Πανεπιστήμιο…
EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Για το Πανεπιστήμιο…

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Διευρύνεται διαρκώς ο προβληματισμός για την υπόσταση του εγχώριου Πανεπιστημίου, με όρους παλαιότερης –και όχι της πρόσφατης- εκπαιδευτικής πολιτικής. Δηλαδή, το περίγραμμα του πανεπιστημιακού ως εκπαιδευτικού και ερευνητικού θεσμού, ιδιαίτερα ως πεδίου (ανα)παραγωγής της επιστημονικής γνώσης και με συγκεκριμένους όρους ως προς την ανάδειξή της σε «δημόσιο» αγαθό, δεν παραμένει και στις μέρες μας αυτονόητα ακέραιο.

Με τις συνολικές πιέσεις ιδιωτικοποίησης που εξακολουθεί να δέχεται από την Ευρωπαϊκή Ενωση, στο πλαίσιο του διεθνούς καταμερισμού που υφίσταται η αντίθεση κεφαλαίου και εργασίας, στοιχειοθετούνται ήδη ευκρινώς ορισμένες τάσεις που, αν επικρατήσουν, πλήρως, θα αναδιατάξουν τη φυσιογνωμία του «δημόσιου» πανεπιστημίου.

Μνημονεύω τις κυριότερες που ωθούν στη μετατροπή των «Universitas» σε «Multiversitas»:

α. Πολυεπίπεδη διαίρεση των σπουδών (ανά δυο προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί κύκλοι).

β. Επομένως προγράμματα σπουδών πολλαπλών ταχυτήτων, διαφοροποιημένης διάρκειας και στους κόλπους μιας ενοποιημένης τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

γ. Οξυνση της διελκυστίνδας ανάμεσα στην «παιδεία» και την «κατάρτιση» με κριτήριο την αρχή της «αποτελεσματικότητας».

δ. Γενίκευση των πολυμέσων και της τηλεκπαίδευσης.

ε. Μονόπλευρη σχέση των γνωστικών αντικειμένων και της σύστοιχης θεσμοποιημένης κατανομής τους με τον κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας.

στ. Μετάθεση του φοιτητικού πληθυσμού από τη θέση των φορέων δικαιώματος πανεπιστημιακής παιδείας στη ζήτηση μέσω οικονομικής ευχέρειας πληρωμής διδάκτρων.

ζ. Διεύρυνση του χρόνου έναρξης και ιδίως ολοκλήρωσης των σπουδών με την είσοδο στη διά βίου εκπαίδευση, την οποία καθιστά ευχερή η επαγγελματική αξιοποίηση του υπό διάθεση χρόνου.

η. Εναγκαλισμός της ακαδημαϊκής έρευνας από τον κερδώο Ερμή και τις υπαγορεύσεις του.

θ. Γενίκευση των συνθηκών «ανταγωνισμού» στο σύνολο του διδακτικού και ερευνητικού έργου που προσφέρουν τα επιμέρους τμήματα και «αξιολόγηση» των πανεπιστημίων.

ι. Απίσχναση του αναστοχαστικού ρόλου των πανεπιστημιακών.

Πώς θα μπορούσε να εκδιπλωθεί μια συγκροτημένη πανεπιστημιακή πολιτική, δηλαδή από τους πανεπιστημιακούς (ως) διανοουμένους που διαβλέπουν πού θα απολήξουν οι τάσεις που μόλις κατέγραψα; Και μάλιστα όχι μόνο στον περίβολο του ελληνικού πανεπιστημίου για μια ριζική αλλαγή πλεύσης που θα τεκμηριώνεται μέσα από ένα forum διαρκούς παρουσίας και ανάδρασης;

Στο επίκεντρο των διεκδικήσεων ενός τέτοιου κινήματος θα έπρεπε να τεθεί ο συνεχής εκδημοκρατισμός του θεσμικού περιγράμματος αυτοδιοίκησης του πανεπιστημίου, η μέριμνα για την προστασία της ακαδημαϊκής ελευθερίας, η φροντίδα για τη θεματολογική και ιδίως τη μεθοδολογική ανανέωση των επιστημών, η αναζήτηση της αμφίπλευρης συνάφειας γνωστικών αντικειμένων και αναδιατασσόμενου κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας και προφανώς η μεγιστοποίηση της συμβολής του στην αρτίωση πτυχών της κοινωνικής συνείδησης.

Θέση αιχμής (και όχι στάση οπισθοφυλακής) είναι ότι η πανεπιστημιακή παιδεία αποτελεί αδιαπραγμάτευτο δημόσιο αγαθό που προσφέρεται, σύμφωνα με την επιταγή του Συντάγματος, δωρεάν. Συνακόλουθα, η αυτοτέλεια του πανεπιστημίου κατανοείται ως λειτουργική, εκπαιδευτική και ερευνητική αυτονομία που αποκρούει τόσο τις κρατικές πιέσεις όσο και τις διεμβολές που πολλαπλασιάζει ο κερδώος Ερμής της αγοράς. Είναι επίσης αναγκαίο το πανεπιστήμιο να διατηρήσει και να διευρύνει την ιδιοσυστασία του ως πνευματικό ίδρυμα, στους κόλπους του οποίου θα (ανα)παράγεται η γνώση με τρόπο (αυτό)κριτικό χωρίς να εξαντλείται στον στενό ορίζοντα της επαγγελματικής κατάρτισης, έτσι ώστε να «συντείνει στη διαμόρφωση υπεύθυνων ανθρώπων με επιστημονική, κοινωνική, πολιτιστική και πολιτική συνείδηση» (Ν. 1268, άρθρο 1, § 2ιι).

Η πρόσβαση στην πανεπιστημιακή παιδεία να ρυθμιστεί χωρίς αποκλεισμούς και με καινοτόμο λύση στο ζήτημα της εισαγωγής των φοιτητών, χωρίς ωστόσο να απολέσει την εκπαιδευτική της αυτοδυναμία η βαθμίδα του Λυκείου παραμένοντας ο εξεταστικός «οισοφάγος» διαδοχικών φάσεων. Συναφώς να αποτραπεί η διολίσθηση σε ένα «συμβατικό» πανεπιστήμιο πολλαπλών ταχυτήτων, με εμπορεύσιμα «είδη» που μέσω κληρωτίδας θα εμφανίζονται ελκυστικά. Επιπλέον κρίνεται αναγκαία η θεσμική αναδιάταξη των επιστημονικών ζητήσεων, η έναρξη διατμηματικών προγραμμάτων σπουδών με ουσιώδη συνοχή και όχι ως «ειδικεύσεις» μιας χρήσης και η γόνιμη επικοινωνία των βαθμίδων της εκπαίδευσης (π.χ. με την ένταξη της επιμόρφωσης, προκαταρκτικής ή όχι, των εκπαιδευτικών στο πανεπιστήμιο και με την πρόβλεψη να εξουδετερωθούν έγκαιρα οι πολλαπλές πιέσεις που θα αφορμώνται από το «περιεχόμενο» των εξετάσεων για μια θέση εκ-παιδευτικού στο Δημόσιο). Τα προγράμματα, τέλος, των μεταπτυχιακών σπουδών -που επεξεργάζονται τα Τμήματα για να ικανοποιήσουν και την ανάγκη αναπαραγωγής των στελεχών τους- να αντιμετωπίζονται ως ενδοπανεπιστημιακή υπόθεση, από τη σύλληψή τους ώς την πραγματοποίησή τους.

Προφανώς δεν θα παραλείψω την παρατεινόμενη και εντεινόμενη περίοδο της «πανδημίας» που επιβαρύνει και τα του Πανεπιστημίου. Οσο για το «σχέδιο» του Chr. Pissarides, ο πρωθυπουργός του «επιτελικού κράτους» υπόσχεται να εγκαθιδρύσει, κατά τον εορτασμό του «Εικοσιένα», την «αναγέννησή» του, με την «4η βιομηχανική επανάσταση» και την «τεχνητή νοημοσύνη» να αναγγέλλεται ήδη ante portas (βλ. Προς την «τέταρτη βιομηχανική επανάσταση», Αθήνα, «Παπαζήσης» 2020, 216, 290).

* ομότιμος καθηγητής Κοινωνικής και Πολιτικής Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

ΑΠΟΨΕΙΣ
Το Πανεπιστήμιο μετά
Μην ξεχνάμε ποτέ ότι τελικός στόχος των εξουσιαστών είναι η αντικατάσταση της δημοκρατικής δομής στο Πανεπιστήμιο με μια ιεραρχική, με τη «βοήθεια» των δυνάμεων καταστολής, και η ακύρωση της κριτικής...
Το Πανεπιστήμιο μετά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ελαττωματική δημοκρατία
Στα προπαγανδιστικά εργαλεία της κυβέρνησης κυριάρχησε το επιχείρημα ότι -μαζί με την αστυνομία- «επιτέλους μπαίνει η δημοκρατία στα Πανεπιστήμια». Ξέχασε να συμπληρώσει ότι «μπαίνει η ελαττωματική δημοκρατία».
Η ελαττωματική δημοκρατία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο διαρκής πόλεμος ενάντια στο Πανεπιστήμιο κρίνεται τώρα
Οι αλλαγές που συντελούνται σήμερα στο Ελληνικό Δημόσιο Πανεπιστήμιο, μέσα από τις μεταρρυθμίσεις που εισηγείται η Νέα Δημοκρατία, είναι δραματικές.
Ο διαρκής πόλεμος ενάντια στο Πανεπιστήμιο κρίνεται τώρα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απόπειρα δολοφονίας χαρακτήρα με... μπούμερανγκ
Από τη μια είναι μια εξουσία που απειλείται γιατί δεν έχει πια την κοινωνική νομιμοποίηση και από την άλλη είναι αυτό που έρχεται να την αλλάξει, χωρίς όμως να έχει διάθεση να συνδιαλλαχθεί με το παλιό και...
Απόπειρα δολοφονίας χαρακτήρα με... μπούμερανγκ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ψωμί-Παιδεία-Αστυνομοκρατία
Η κυβέρνηση προσπαθεί να πείσει ότι η εγκατάσταση ενός αστυνομικού σώματος στον πανεπιστημιακό χώρο θα πετύχει την εξάλειψη της παραβατικότητας. Αυτή τη φορά όμως, η συνταγή είναι κάπως διαφορετική και ίσως...
Ψωμί-Παιδεία-Αστυνομοκρατία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για το δημόσιο Πανεπιστήμιο
Είναι καιρός να μιλήσουν και οι πανεπιστημιακοί για την κατάσταση που επικρατεί στα Πανεπιστήμια. Είναι ανάγκη να πούμε για τον αγώνα που κάνουν οι φοιτητές μας. Είναι ανάγκη, όμως, να πούμε και για τις...
Για το δημόσιο Πανεπιστήμιο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας