Η κρίση του δεύτερου κύματος της πανδημίας ανέδειξε τις εύθραυστες κοινωνικές ισορροπίες και κατέδειξε με πολλές αφορμές το αποστασιοποιημένο πρόσωπο της εξουσίας.
Οι αργοπορημένες, ανεπαρκείς ρυθμίσεις όσον αφορά τη διανομή βασικών υπηρεσιών (υγεία, παιδεία, μέσα μεταφοράς) υπογραμμίζουν και εντείνουν τις ανισότητες, ενώ η υπονόμευση της ποιότητας του δημοσίου έναντι του ιδιωτικού αποτελεί πολιτική επιλογή.
Οι ασταθείς σχεδιασμοί και οι όψιμοι επανασχεδιασμοί ενός «επιθετικού» παρόντος με ευχολόγια για ένα απροσδιόριστο μέλλον, γεννούν ανασφάλεια. Η άλλη όψη της ανασφάλειας είναι ο φόβος. Φόβος για την απώλεια -ακόμη και μακροχρόνια θεωρούμενων ως αυτονόητων- κοινωνικών κεκτημένων. Την ίδια στιγμή, η αφ’ υψηλού θέαση εκ μέρους της πολιτικής ηγεσίας της «άγνωστης» πραγματικότητας που βιώνει η πλειονότητα των πολιτών, εκπέμπει έναν αυτάρεσκο αυτοθαυμασμό, που ενίοτε μετατρέπεται σε οίηση. Οταν στην ανωτέρω «συνταγή επιτυχίας» προστίθεται η πρακτική του αυταρχισμού, η ατμόσφαιρα γίνεται έκρυθμη.
Οι εποχές των κρίσεων φέρνουν στο προσκήνιο ζητήματα κοινωνικής διεκδίκησης, διανομής και ποιότητας υπηρεσιών, ανισομερούς κατανομής πόρων και δυνατοτήτων. Αυτά αποτυπώνονται ως πολιτικά διλήμματα, τα οποία δεν επιδέχονται ολιστικές απαντήσεις, τέτοιες που να ικανοποιούν όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Απεναντίας, αναφέρονται στη διελκυστίνδα της κοινωνικής διεκδίκησης και ζητούν από τους πολιτικούς εκφραστές να τοποθετηθούν με σαφήνεια, ασκώντας δύναμη προς τη μία φορά της. Τότε το «προσωπείο» τού προσχηματικά μετριοπαθούς λόγου θρυμματίζεται.
Καταρρέει, γιατί επιδιώκοντας την τήρηση των «απόλυτων ισορροπιών», των «ίσων αποστάσεων», είτε θα οδηγηθεί στην καθηλωτική απραξία της παρατήρησης είτε θα πιεστεί λόγω συνθηκών να λάβει θέση, οπότε και εν τέλει θα αυτοακυρωθεί. Τα μείζονα προτάγματα που αναδύονται στις κρίσεις, συσπειρώνονται γύρω από τους δύο κύριους πόλους του φάσματος Αριστεράς και Δεξιάς -του πάντα επίκαιρου, πέρα και πάνω από συγκυρία, ερμηνευτικού σχήματος των συντελούμενων πολιτικών- «καλώντας» σε σύμπλευση τις όμορες θέσεις.
Ετσι και η τωρινή διαχείριση της κρίσης κατέστησε αναπόφευκτη την υιοθέτηση μιας αριστερόστροφης οπτικής, που δεν περιχαρακώνεται σε ακραίες θέσεις ούτε αποκόπτει τις συνδετικές οδούς προς τον προοδευτικό χώρο. Απεναντίας, εδράζεται στις κοινές ιδεολογικές αφετηρίες. Επιβάλλεται από το έξωθεν πλαίσιο. Η διαρκής επίκληση στην «ατομική ευθύνη» που προστίθεται στην ούτως ή άλλως αναγκαία κατάσταση της απομόνωσης της ειδικής αυτής περιόδου που διανύουμε, ενίοτε λειτουργεί ως παράγοντας περιθωριοποίησης του συλλογικού στοιχείου. Και η αναντίρρητα αναγκαία προστασία της δημόσιας υγείας με παράλληλη διασφάλιση των κοινωνικών κεκτημένων καθίσταται κρίσιμο πολιτικό στοίχημα.
Ο εθελοντισμός και το αίσθημα καθήκοντος των ανθρώπων της πρώτης γραμμής δίχως άλλο φωτίζουν το μουντό σκηνικό των ημερών. Ωστόσο, όταν η απογοήτευση διογκούται και οι κοινωνικές εντάσεις οξύνονται, οι άνθρωποι ζητούν έναν ευρύ κοινό τόπο, ένα κοινό βίωμα. Και είναι ελπιδοφόρο το γεγονός πως ο κοινός τόπος στη φάση αυτή αναζητείται, μπορεί και πρέπει να βρεθεί στην πολιτική ζωή, ακόμη και ως προοπτική. Και καθώς δεν μπορεί η κοινωνία να παραμείνει δέσμια του φόβου, μένει ζωντανή η πεποίθηση ότι η πολιτική ελευθερώνει.
* διδάκτορας Πολιτικής Επικοινωνίας στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης του Πανεπιστημίου Αθηνών
