Οι πρόσφυγες μπορούν να μας ενώσουν, δεν χρειάζεται να μας χωρίσουν

Ο κόσμος μας τελεί σε ένταση. Ας πάρουμε μια βαθιά ανάσα για μια στιγμή, ας κάνουμε λίγο πίσω κι ας σκεφτούμε λογικά. Πόσα έχουμε να κερδίσουμε και πόσα έχουμε να χάσουμε από μια σύγκρουση μεταξύ μας ή με τους άλλους; Οι άλλοι είναι οι ξένοι, οι αλλοδαποί, αυτοί που δεν μας είναι οικείοι. Είθισται να φοβόμαστε καθετί που δεν γνωρίζουμε. Είθισται όμως και να είμαστε περίεργοι από τη φύση μας.

Πάνω σε αυτήν την περιέργεια πρέπει να επενδύσουμε. Αλλωστε, οι άνθρωποι, διαχρονικά στην ιστορία, όταν αλληλεπιδρούν μεταξύ τους οδηγούνται σε νέες ανακαλύψεις, εφευρέσεις, επινοήσεις. Κοινώς, προοδεύουν. Ας διερωτηθούμε, λοιπόν, με ψυχραιμία: Τι ζητάνε τόσοι ξένοι σε αυτόν εδώ τον τόπο;

Οι αιτούντες άσυλο ζητούν διεθνή προστασία, το οποίο σημαίνει πως, αυτομάτως, εισέρχονται σε ένα ειδικό καθεστώς μεταχείρισης. Οι λειτουργοί των φορέων της πολιτείας σταθμίζουν τα δεδομένα κι εκτιμούν εάν συντρέχει αντικειμενικός λόγος για την απειλή της ζωής των ανθρώπων στη χώρα προέλευσής τους.

Κάποιος που ζητάει άσυλο, λοιπόν, ισχυρίζεται ότι η ζωή του τίθεται σε κίνδυνο. Αυτός είναι ένας πολύ σοβαρός ισχυρισμός που εμείς, ως χώρα υποδοχής, οφείλουμε να ελέγξουμε.

Κατά τη διάρκεια της αναμονής –κι αυτή είναι μια χρονοβόρα και ψυχοφθόρα διαδικασία που κι οι ίδιοι οι αναμένοντες δεν υποφέρουν– οι αιτούντες έχουν κάθε δικαίωμα να διαμένουν σε φυσιολογικές κι ανθρώπινες συνθήκες. Δεν είναι εγκληματίες, είναι αιτούντες διεθνούς προστασίας που αναζητούν ασφάλεια. Η αναμονή για την τελική έκβαση της υπόθεσής τους είναι, ούτως ή άλλως, μια εξουθενωτική διαδικασία. Οταν οι συνθήκες διαβίωσης κατά την αναμονή είναι ανυπόφορες, οι άνθρωποι εξουθενώνονται κι έχουν υποστεί, ήδη, πολλά για να φτάσουν μέχρι εδώ.

Εχουμε χάσει πολύτιμο χρόνο κι ο διάλογος φαίνεται πως συρρικνώνεται στον δημόσιο χώρο. Η πικρία έχει κερδίσει έδαφος αποτελώντας ιδανικό εργαλείο στα χείλη των λαϊκιστών και των οπορτουνιστών.

Ο αναβρασμός των τοπικών κοινωνιών, πολύ περισσότερο στα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου, απαιτεί μελετημένα και στοχευμένα βήματα απ’ όλα τα εμπλεκόμενα μέρη: το σώμα των ευρωπαϊκών θεσμών, την ελληνική πολιτεία, τους φορείς και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τους ντόπιους και τους ίδιους τους αιτούντες άσυλο.

Η αναδιαπραγμάτευση του επιμερισμού των ευθυνών εκκινεί από μηδενική, εκ νέου, βάση, με την προσδοκία ότι το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Ασυλο στην Ευρώπη θα ανταποκρίνεται στις αρχές και τις αξίες πάνω στις οποίες συγκροτήθηκε η Ενωση μετά το πέρας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Οσο επιτρέπουμε στην πικρία και στον φόβο να κυριαρχούν στις καρδιές και στο μυαλό μας, τόσο περισσότερο θα κατευθυνόμαστε σε μια αέναη, ανώφελη σύγκρουση.

Περισσότερο από την κατασκευή ενός εχθρού, έχουμε ανάγκη από την εύρεση νέων φίλων. Οι ξένοι που βρίσκονται εδώ και θα μείνουν μαζί μας πρέπει να πάψουν να είναι ξένοι. Να μάθουμε το όνομά τους, την ιστορία τους, να τους μυήσουμε σε όλα όσα μας κάνουν να νιώθουμε υπερήφανοι. Πρέπει να πάμε παραπάνω, όχι παρακάτω.

Δέκα χρόνια οικονομικής αναταραχής μάς κούρασαν αφόρητα, πληγώνοντας τον εγωισμό μας. Είναι καιρός να αφήσουμε πίσω τα τραύματά μας. Ακούγοντας τον ξένο κι όλα όσα έχει γλιτώσει, ίσως επαναπροσδιορίσουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη ζωή. Ποτέ δεν είναι αργά να πιστέψουμε, ξανά, στον άνθρωπο.

* Υπεύθυνος Επικοινωνίας στο Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων