Οι πολιτικοί εκφραστές επενδύουν συστηματικά στις ψηφιακές πλατφόρμες, επιζητώντας την αμεσότερη/αποτελεσματικότερη επικοινωνία με τους πολίτες. Σπάνια, όμως, οι πλατφόρμες αυτές ενσωματώνουν καινοτόμα στοιχεία. Και αυτό, γιατί τα λεγόμενα «νέα Μέσα» δεν είναι πλέον τόσο νέα. Η διαδραστικότητα σήμερα δεν αποτελεί καινοτομία, αλλά εμπεδωμένη κουλτούρα.
Το διαδίκτυο συνέβαλε στην πολυφωνία, αλλά οδήγησε και σε έναν πρωτοφανή κατακερματισμό της δημόσιας σφαίρας, όπου, εξαιτίας της υπερπληθώρας του διακινούμενου περιεχομένου, η πληροφορία δεν φτάνει αυτονόητα στο επιθυμητό ακροατήριο. Παράλληλα, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης περιόρισαν δραστικά την επιρροή των ελίτ που παραδοσιακά ήλεγχαν τη ροή της πληροφόρησης, ενδυναμώνοντας τον ρόλο των πολιτών, που επικοινωνούν πλέον με τους πολιτικούς εκφραστές δίχως διαμεσολάβηση. Τοποθετώντας, όμως, τον χρήστη στο επίκεντρο της δράσης ενός δικού του δικτύου επαφών, όπου ο ίδιος ελέγχει σημαντικά την εμπειρία του, «υποθάλπουν» την κουλτούρα της εξατομίκευσης, στοιχείο που ενισχύει μεν την ικανοποίησή του, αλλά και ενδέχεται να συρρικνώνει το εύρος της θέασής του.
Με όλα τα παραπάνω ως δεδομένα, τίθεται το εξής ερώτημα: Μπορούν οι πολίτες και οι πολιτικοί εκφραστές να ξανασυναντηθούν με νέους όρους στο αχανές περιβάλλον των κοινωνικών δικτύων; Μπορούν αφενός οι πολίτες να λάβουν το πολιτικό περιεχόμενο που τους ενδιαφέρει, αφετέρου οι πολιτικοί εκφραστές να προσεγγίσουν αποτελεσματικότερα το κοινό που τους αφορά;
Στην κατεύθυνση αυτή εργαστήκαμε με τον αναπληρωτή καθηγητή του Τμήματος Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Πανεπιστημίου Αθηνών Κωνσταντίνο Μουρλά. Η έρευνα που εκπονήθηκε αφορά ένα νέο μοντέλο πολιτικής επικοινωνίας στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης που βασική επιδίωξη έχει να φτάσει το κατάλληλο περιεχόμενο στο κατάλληλο άτομο.
Ζητούμενο είναι δηλαδή το πολιτικό περιεχόμενο που διακινείται στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης να κατευθύνεται στοχευμένα ανταποκρινόμενο στις ιδιαίτερες ανάγκες του κάθε μοναδικού χρήστη. Πρόκειται για μία νέα αντίληψη επικοινωνίας που υπερβαίνει τα φράγματα των συμβατικών Μέσων, που αποστέλλουν το ίδιο περιεχόμενο σε όλους ανεξαιρέτως τους χρήστες, μη δίνοντάς τους εναλλακτικές επιλογές.
Πρακτικά, για την αντιστοίχιση χρήστη και πολιτικού περιεχομένου προϋπόθεση αποτελεί να γνωρίζουμε τόσο την πολιτική στάση του χρήστη όσο και την πολιτική θέση του περιεχομένου. Οδηγός για την αμφίπλευρη αυτή διεργασία αποτελεί το κατασκευασθέν από την έρευνα «Μοντέλο του Πολιτικού Προφίλ». Το Μοντέλο του Πολιτικού Προφίλ συντίθεται από παραμέτρους, προσδιοριστικές της πολιτικής ταυτότητας και επιτρέπει σε χρήστες και πολιτικά κείμενα να μετρηθούν με τρόπο κοινό ώστε να τοποθετηθούν στο πολιτικό φάσμα.
Βάσει αυτού του μοντέλου, η εύρεση της θέσης του πολιτικού περιεχομένου καθίσταται δυνατή μέσα από την ανάλυση του λόγου. Δημιουργήθηκε Πολιτικό Λεξικό 3.500 όρων, που αναζητείται στα πολιτικά κείμενα και μπορεί να τα ταξινομεί αυτόματα στο πολιτικό φάσμα. Το Πολιτικό Λεξικό αξιολογήθηκε σε δείγμα 3.000 ελληνικών πολιτικών κειμένων (διακηρυκτικά κείμενα, Δελτία Τύπου, ανακοινώσεις, ομιλίες κ.ά.) από το 2012 έως και τον Ιανουάριο του 2018 και λειτούργησε επιβεβαιωτικά του τρόπου αυτοπροσδιορισμού των κομμάτων αλλά και ανέδειξε πρόσκαιρες μετακινήσεις για λόγους πολιτικής περίστασης ή σκοπιμότητας.
Από την άλλη πλευρά, στοιχεία για τη θέση του –πέραν της δυνατής ρητής δήλωσης πολιτικού αυτοπροσδιορισμού– προσφέρει ο χρήστης μέσα από τη συμπεριφορά του στο κοινωνικό μέσο, π.χ. τι επιλέγει να διαβάσει, τι επικροτεί, τι αποδοκιμάζει, τι σχολιάζει, ποιο λεξιλόγιο χρησιμοποιεί και ποια πολιτική ιδεολογία περικλείεται σε αυτό το περιεχόμενο. Προϋπόθεση φυσικά αποτελεί η πλήρης διασφάλιση των προσωπικών του δεδομένων.
Αποτέλεσμα των παραπάνω είναι, βάσει αλγορίθμου, κοντινά στην πολιτική θέση του χρήστη κείμενα να θεωρούνται συναφή και να του προτείνονται από την πλατφόρμα ώστε να αλληλεπιδράσει μαζί τους. Συμπερασματικά, η μέθοδος της Εξατομικευμένης Πολιτικής Επικοινωνίας στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης αποδεικνύεται επωφελής και για τα δύο εμπλεκόμενα μέρη:
• Ο χρήστης μπορεί να εντοπίζει την πολιτική πληροφορία που τον ενδιαφέρει, στοιχείο που ενδέχεται να αναθερμάνει την σχέση του με την πολιτική, καθώς του δίνεται η δυνατότητα να διασυνδεθεί με άλλους χρήστες με κοινά ενδιαφέροντα και χαρακτηριστικά πέραν του ήδη υπάρχοντος δικτύου επαφών του. Μεγαλώνει έτσι το εύρος της ματιάς του, αφού άγνωστοι αλλά πολιτικά «συγγενείς» συναντώνται στο κοινωνικό δίκτυο βάσει του πολιτικού τους προφίλ, στοιχείο που μπορεί να τους ενθαρρύνει να προβούν σε συλλογική δράση.
• Οι πολιτικοί εκφραστές μπορούν να εντοπίσουν το κατάλληλο ακροατήριο και να του αποστείλουν σχετικό περιεχόμενο διευρύνοντας την επιρροή τους. Ταυτόχρονα, το εργαλείο του Πολιτικού Λεξικού για την αυτόματη τοποθέτηση των πολιτικών κειμένων τους επιτρέπει να παρακολουθούν τη διαχρονική εξέλιξη του πολιτικού τους λόγου, ώστε να τον επαναπροσαρμόσουν προς την επιθυμητή κατεύθυνση.
Τέλος, το Πολιτικό Λεξικό αποτελεί χρήσιμο εργαλείο πολιτικής ανάλυσης και εξαγωγής συμπερασμάτων γύρω από το πώς οι πολιτικοί εκφραστές διαμορφώνουν διαχρονικά το λόγο τους, αν διατηρούν την ιδεολογική τους συνέπεια και πώς τοποθετούνται γύρω από τα επιμέρους ζητήματα της τρέχουσας επικαιρότητας.
*Δρ Πολιτικής Επικοινωνίας στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης του Πανεπιστημίου Αθηνών
-320x213.jpg)
