Ανοιχτή παρένθεση

Στρατηγική στροφή ή κατάσταση έκτακτης ανάγκης ειδικού σκοπού και προσδιορισμένης χρονικής διάρκειας; Το ερώτημα αφορά την απόφαση του Βερολίνου να στηρίξει τη συγκρότηση του Ταμείου Ανάκαμψης με την αποδοχή του κοινού δανεισμού και της μεταφοράς πόρων που μέχρι χθες αποτελούσαν κόκκινες γραμμές της γερμανικής πλευράς.

Εξυπακούεται ότι πρόκειται για σχεδιασμό έκτακτης ανάγκης, που δεν χρειάζεται αλλαγή των Συνθηκών και που επιτρέπει τη μέγιστη πολιτική συναίνεση όχι μόνον στους δύο εταίρους του μεγάλου συνασπισμού, Χριστιανοδημοκράτες και Σοσιαλδημοκράτες, αλλά και στο σύνολο των πολιτικών δυνάμεων πλην της Εναλλακτικής.

Το ζητούμενο είναι άλλο: η αδυναμία χρονικού προσδιορισμού του ορίζοντα τερματισμού της πανδημίας με ή χωρίς δεύτερο κύμα. Με άλλα λόγια, είναι πολύ πιθανόν το κόστος της πανδημίας να ξεπεράσει κάθε πρόβλεψη και το Ταμείο Ανάκαμψης να έχει ανάγκη και παρατεταμένης χρονικής διάρκειας αλλά και αυξημένης κεφαλαιακής επάρκειας.

Το πρόγραμμα της ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ, που εφαρμόστηκε στις αρχές του 2015, συνεχίζεται, παρά την πίεση του Βερολίνου για δραστικό περιορισμό και τερματισμό του, με την πολυσυζητημένη απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Καρλσρούης να θυμίζει ότι το θέμα παραμένει ανοιχτό.

Με δυο λόγια, το Ταμείο Ανάκαμψης στην καλύτερη των περιπτώσεων θα αποτρέψει ή θα περιορίσει τη διεύρυνση των περιφερειακών αποκλίσεων μεταξύ Βορρά και Νότου στην Ε.Ε.-ευρωζώνη, που θα μπορούσε να απειλήσει την ενότητα του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Σχέδιο έκτακτης ανάγκης, το οποίο σε καμία περίπτωση δεν παραπέμπει στην κεϊνσιανή συνταγή που υιοθετήθηκε από τις ΗΠΑ μετά το 1932, με ανοικτό όμως το ενδεχόμενο το εύρος και η διάρκεια της πανδημίας να δείχνουν ως μονόδρομο τον κρατικό παρεμβατισμό για αναθέρμανση της ζήτησης, με στόχο την επανεκκίνηση της οικονομίας.

Το φθινόπωρο του 2015, η Μέρκελ άνοιξε τα σύνορα της Γερμανίας και δέχτηκε ένα εκατομμύριο πρόσφυγες, για να κλείσουν στη συνέχεια οι πόρτες, όταν καλύφθηκαν οι ανάγκες και άρχισε να αυξάνεται το πολιτικό κόστος. Με τα σημερινά δεδομένα, το Ταμείο Ανάκαμψης προβάλλει σαν ανοιχτή παρένθεση με καθοριστική μεταβλητή το εύρος και τη διάρκεια της πανδημίας.