Ενώ αναμένεται η δημοσίευση της απόφασης του ΣτΕ, που συνεδρίασε με τη διαδικασία της πιλοτικής δίκης προκειμένου να κρίνει τη συνταγματικότητα ή μη των περικοπών του 2012, καθώς και της κατάργησης των «δώρων» και επιδομάτων, όπως είχαν διαμορφωθεί μετά τις μειώσεις του 2010, το έλλειμμα του νέου e-ΕΦΚΑ συνεχώς και αυξάνεται κάθε μήνα λόγω της επικείμενης αύξησης της ανεργίας, της έκρηξης των ευέλικτων μορφών απασχόλησης, των αναστολών συμβάσεων εργασίας και των μειώσεων των μισθών.
Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για απώλειες κοντά στα 3 δισ. ευρώ για τα Ταμεία έως τα τέλη του έτους, αν συνεχιστεί η βαθιά ύφεση και την επόμενη περίοδο.
Τέλος, η κυβέρνηση προσανατολίζεται σε νέα μείωση εισφορών, κοντά στις 4 μονάδες, προκειμένου να μειώσει το μη μισθολογικό κόστος για εργαζόμενους και επιχειρήσεις.
Πρόκειται για τρία δεδομένα που, αν επιβεβαιωθούν, αναμένεται να δημιουργήσουν νέο τοπίο στην κοινωνική ασφάλιση της χώρας για τις επόμενες δεκαετίες και να θέσουν σε νέα βάση τη συζήτηση για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος.
1. Η απόφαση του ΣτΕ αναμένεται να επιδικάσει σε περίπου 2,5 εκατομμύρια συνταξιούχους ποσά αναδρομικά για το περίφημο 11μηνο, δηλαδή από τον Ιούνιο του 2015 μέχρι και τον Μάιο του 2016. Το κόστος συμμόρφωσης για τον κρατικό προϋπολογισμό ανέρχεται σε 3,9 δισ. ευρώ και αφορά τις παράνομες μειώσεις σε κύριες και επικουρικές συντάξεις.
2. Οι απώλειες για τα ασφαλιστικά ταμεία εξαιτίας της πανδημίας συνεχώς αυξάνονται. Οι αρχικές εκτιμήσεις,που έκαναν λόγο για απώλειες κοντά στο 1,7 δισ. ευρώ, διαψεύδονται και αναμένεται να ξεπεράσουν τα 3 δισ. ευρώ στο τέλος του έτους. Είναι χαρακτηριστικό ότι το υπουργείο Οικονομικών ακόμα δεν έχει καταβάλει στον e-ΕΦΚΑ τα ποσά που αντιστοιχούν στην ασφαλιστική κάλυψη των εργαζομένων που τέθηκαν σε αναστολή στο ύψος του ονομαστικού μισθού, όπως προβλέπει ο νόμος. Στα ποσά αυτά θα πρέπει να προστεθούν και οι επιπλέον πληρωμές των ασφαλιστικών εισφορών για τον τουρισμό και την εστίαση, που σαφώς επιδεινώνουν την κατάσταση.
3. Σε αυτό το δημοσιονομικό περιβάλλον, η κυβέρνηση ανακοίνωσε την ταχύτερη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά επιπλέον 4 μονάδες, ακόμα και εντός του 2021. Οι απώλειες από εισφορές, αν συμβεί κάτι τέτοιο, θα ξεπεράσουν το 1 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση. Είναι μάλιστα απορίας άξιο από πού θα προέλθει η μείωση αυτή, αφού πριν από ένα μήνα ήδη μειώθηκαν οι εισφορές υπέρ ΟΑΕΔ και Εργατικής Εστίας και μοναδική δεξαμενή πλέον αποτελούν οι εισφορές υπέρ κύριας και επικουρικής σύνταξης (26,5% είναι οι εισφορές υπέρ σύνταξης, 7,1% για τον κλάδο ασθένειας και 5,45% για τον ΟΑΕΔ). Οι πληροφορίες λένε ότι επανέρχεται ξανά το σχέδιο ιδιωτικοποίησης της επικουρικής ασφάλισης («σχέδιο Μηταράκη»), προκειμένου να προκύψει η μείωση των εισφορών, καθιστώντας εφεξής προαιρετική την καταβολή εισφοράς για επικουρική σύνταξη στους νεοεισερχόμενους στην ασφάλιση.
Αν αθροίσει κανείς τα νούμερα, αντιλαμβάνεται ότι οι ανωτέρω παρεμβάσεις αντιστοιχούν σε ένα ποσόν κοντά στα 8 δισ. ευρώ για την επόμενη πενταετία, πράγμα που προφανώς και δεν έχει συμπεριληφθεί στην αναλογιστική μελέτη που συνόδευε τον ν.4670/2020.
Οι «πανηγυρισμοί» της κυβέρνησης ότι το Ασφαλιστικό είναι πλέον βιώσιμο, δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και πολύ γρήγορα οι συνταξιούχοι που αναθαρρούν με τις επικείμενες αυξήσεις σε επικουρικές και κύριες συντάξεις (αναμένεται η καταβολή το φθινόπωρο) ενδέχεται να βρεθούν προ εκπλήξεων.
Η αγορά εργασίας και συνεπώς το Ασφαλιστικό αποδεικνύεται ότι είναι μια δυναμική κατάσταση που επηρεάζεται άμεσα από την πορεία της οικονομίας. Η ανάγκη για έναν «ασφαλιστικό κουμπαρά» με την εισροή νέων πόρων για την αντιμετώπιση των ελλειμμάτων κρίνεται επιτακτική αν θέλουμε να φύγουμε από τη λογική περικοπής των παροχών, σε συνθήκες όποιας οικονομικής αβεβαιότητας.
* Δικηγόρος – Εργατολόγος
