• Αθήνα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    15°C 14.5°C / 16.4°C
    1 BF
    83%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 12.0°C / 16.4°C
    1 BF
    64%
  • Πάτρα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    15°C 13.0°C / 15.9°C
    2 BF
    58%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 12.0°C
    2 BF
    81%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 15.2°C
    3 BF
    88%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 11.3°C / 14.8°C
    1 BF
    72%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 10.4°C / 11.2°C
    0 BF
    71%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.6°C / 14.6°C
    1 BF
    69%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.7°C / 19.8°C
    4 BF
    67%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 12.9°C / 14.9°C
    4 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 13.8°C / 16.6°C
    3 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 12.3°C / 15.6°C
    3 BF
    77%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 12.9°C / 14.9°C
    2 BF
    82%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    9°C 8.5°C / 8.9°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 8.5°C / 13.3°C
    2 BF
    61%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 15.8°C / 18.8°C
    2 BF
    82%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 14.7°C / 16.6°C
    1 BF
    67%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.2°C / 14.4°C
    1 BF
    83%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 12.1°C / 16.5°C
    2 BF
    70%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.8°C / 10.8°C
    0 BF
    69%
ΜΟΤΙΟΝΤΕΑΜ/ ΜΠΑΡΜΠΑΡΟΥΣΗΣ ΣΩΤΗΡΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μάθημα με ή χωρίς μαθητές;

  • A-
  • A+

Παρακολουθώ με μεγάλο ενδιαφέρον τον διάλογο για τη «ζωντανή» αναμετάδοση των μαθημάτων του σχολείου. Διάβασα μάλιστα και τις τοποθετήσεις πολλών συναδέλφων μου πανεπιστημιακών, που χωρίς να έχουν καμιά σχέση με την παιδαγωγική, επιστρατεύουν επιχειρήματα του τύπου: «Μα τα καλά Πανεπιστήμια του εξωτερικού μαγνητοσκοπούν και δημοσιοποιούν διαλέξεις» ή «Ντρέπονται οι καθηγητές να δείξουν τη δουλειά τους;». Εάν δεν καθοδηγούνται από ιδεοληπτικά κίνητρα, πολύ φοβάμαι ότι τα βιώματά τους, μάλλον, πολύ διαφέρουν από τα δικά μου.

Θα ξεκινήσω λέγοντας πως ούτε κι εγώ είμαι ειδικός στα παιδαγωγικά. Ούτε θέλω να υπεισέλθω στα ζητήματα των προσωπικών δεδομένων που έχουν, κατά τη γνώμη μου, συζητηθεί εξαντλητικά. Θα χρησιμοποιήσω μόνο παραδείγματα και σκέψεις από τη δική μου πολύχρονη εμπειρία διδασκαλίας σε πανεπιστημιακές αίθουσες.

  1. Πολλές φορές έχω αναλογιστεί ποια η διαφορά ανάμεσα στη διδασκαλία στο Πανεπιστήμιο και στο σχολείο. Δεν είναι μία. Τα μαθήματα στα ΑΕΙ συνήθως γίνονται σε πολυπληθή ακροατήρια και το μεγαλύτερο μέρος τους αναλώνεται από τον καθηγητή. Εκτός αυτού, το ακροατήριο αποτελείται συνήθως από άτομα που υποτίθεται (συνειδητά χρησιμοποιώ τη λέξη) ότι έχουν επιλέξει τη συγκεκριμένη επιστήμη, άρα, θεωρητικά τουλάχιστον, ενδιαφέρονται για το μάθημα. Διαφορετικά είναι τα πράγματα στα σχολεία και ιδιαίτερα στο Γυμνάσιο και την Α' τάξη του Λυκείου, όπου ο καθηγητής έχει να αντιμετωπίσει μαθητές που ενδιαφέρονται και άλλους που αδιαφορούν πλήρως για το αντικείμενο του μαθήματος. Και μάλιστα εκεί δίνεται περισσότερη έμφαση στον διάλογο και όχι στη διάλεξη.
  2. Πάντα πήγαινα στο μάθημά μου προετοιμασμένος και έχοντας σαφή αντίληψη της ύλης που έπρεπε να διδάξω. Πολλές φορές μού τύχαινε να διδάσκω την ίδια ακριβώς ύλη σε δύο τμήματα φοιτητών, κάποτε μάλιστα το ένα μετά το άλλο. Ποτέ ο τρόπος διδασκαλίας δεν επαναλαμβανόταν. Τα πάντα καθορίζονταν από το πώς αντιδρούσαν οι ακροατές μου. Κάποτε με προσανατόλιζαν οι ερωτήσεις τους ή η απουσία τους. Αλλοτε τα μάτια τους. Υπήρχαν και φορές που με κατηύθυνε ένα βουητό στην αίθουσα.
  3. Συνέβαινε και το εξής, σε κάποια από τις ερωτήσεις των ακροατών μου δεν μπορούσα να απαντήσω εμπεριστατωμένα. Πιστεύω πως κανείς από εμάς δεν είναι παντογνώστης. Ετσι, δεν δίσταζα να τους πω πως δεν μπορώ αυτή τη στιγμή να τους απαντήσω, αλλά θα το κάνω την επόμενη φορά. Αυτή τη στάση τήρησα και τη θεωρώ άκρως παιδαγωγική. Υπήρχαν πάλι στιγμές που όταν ένιωθα την ατμόσφαιρα να βαραίνει προσπαθούσα να την ελαφρύνω με κάποιο αστείο, που σε κάποιον εκτός αίθουσας μπορεί να φαινόταν άσχετο.
  4. Εχω δει μαγνητοσκοπημένες ομιλίες μου και διαλέξεις μου σε διάφορα συνέδρια εκπαιδευτικού χαρακτήρα και πάντα λέω μέσα μου ότι αν χρειαζόταν να ξανακάνω τη διάλεξη θα την έκανα αλλιώς, αλλά τότε είχα προκληθεί είτε από τη σύνθεση του ακροατηρίου είτε από όσα είχαν προηγηθεί.
  5. Για όσους δεν το ξέρουν, στις πανεπιστημιακές αίθουσες μπορεί να εισέλθει ο οποιοσδήποτε και να παρακολουθήσει ένα μάθημα. Μου έτυχε πάρα πολλές φορές. Ποτέ δεν αντέδρασα. Αντίθετα μάλιστα, αν ήξερα ότι δεν είναι φοιτητής, ήθελα να μάθω τη γνώμη του. Και την έπαιρνα σοβαρά υπόψη μου, όπως έπαιρνα υπόψη και τη γνώμη κάποιων φοιτητών αν μου την έλεγαν, γιατί ήξερα ότι όλοι τους είχαν βιώσει το μάθημα.

Από τα παραπάνω εγώ τουλάχιστον συμπεραίνω πως ΜΑΘΗΜΑ χωρίς ακροατήριο δεν νοείται. Διότι για να καταλάβει κανείς το γιατί κάτι ειπώθηκε έτσι και όχι αλλιώς, πρέπει να κατανοεί τις αντιδράσεις του ακροατηρίου. Η μετάδοση μιας παράδοσης μάθημα ΔΕΝ είναι. Και αν αυτό είναι αναγκαίο για τους φοιτητές σε έκτακτες καταστάσεις, είναι τελείως άχρηστο για τις σχολικές τάξεις.

Αλήθεια, έχετε παρακολουθήσει τα μαθήματα που μεταδίδει η ΕΡΤ 2; Δεν λέω, χρήσιμα είναι, τουλάχιστον μερικά από αυτά. Αλλά σε καμιά περίπτωση δεν υποκαθιστούν την τάξη.

Εγώ πάντως δεν μπορώ σε καμιά περίπτωση να φανταστώ τον εαυτό μου να κάνει μάθημα ή και διάλεξη που στόχο έχει όχι την εκφώνηση κάποιων «προαιώνιων αληθειών», αλλά τη μετάδοση της γνώσης, μιας γνώσης που πρέπει να λειτουργεί δημιουργικά γεννώντας απορίες, έχοντας απέναντί μου κενά έδρανα…

Γιατί λοιπόν γίνεται όλη η φασαρία; Πολύ φοβάμαι ότι, αν δεν οφείλεται σε άγνοια, αποσκοπεί απλά και μόνο στην επίδειξη ενός πλαστού ενδιαφέροντος «για τα παιδιά», χωρίς να συνυπολογίζονται οι πολλές κι επικίνδυνες επιπτώσεις που μπορεί να ελλοχεύουν.

* ομότιμος καθηγητής ΕΚΠΑ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι πανελλαδικές εξετάσεις ως «άγιο δισκοπότηρο» της ελληνικής εκπαίδευσης
Στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας μας δεν υπάρχει καθόλου το ταξίδι, υπάρχει μόνο ο προορισμός. Από το προνήπιο ένα παιδί αντιμετωπίζεται ως ένας ακόμα υποψήφιος για την εισαγωγή του στην τριτοβάθμια...
Οι πανελλαδικές εξετάσεις ως «άγιο δισκοπότηρο» της ελληνικής εκπαίδευσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το μάθημα εν σαρκί
Πέρα από συντεχνιακές ή πολιτικές αντιδικίες τίποτα δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη ζωηράδα, την εμπνευσμένη ενέργεια, τη διάδραση και τη μαθησιακή γονιμότητα ενός, ας πούμε, «ένσαρκου» μαθήματος.
Το μάθημα εν σαρκί
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι μαθητές μετά την πανδημία
Οι μαθητές όμως όλων των βαθμίδων, και ιδιαίτερα της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, δεν έχουν καταφέρει να «ξεκλειδώσουν» τη νέα κατάσταση.
Οι μαθητές μετά την πανδημία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η παιδαγωγική του φόβου
Υποκείμενο της εκπαίδευσης και της γνώσης, σύμφωνα με τον Πάουλο Φρέιρε, δεν είναι ο δάσκαλος ή ο μαθητής αλλά η σχέση του δασκάλου με τον μαθητή.
Η παιδαγωγική του φόβου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γαλάζια «κανονικότητα» και εκπαιδευτική ανισότητα
Μεγαλόστομες διακηρύξεις προθέσεων, αναχρονισμοί και αντιφάσεις περιμένουν και φέτος μαθητές και φοιτητές με την έναρξη της σχολικής και ακαδημαϊκής χρονιάς.
Γαλάζια «κανονικότητα» και εκπαιδευτική ανισότητα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κάθε χρονιά που ανοίγουν τα σχολεία αλλά (και) φέτος…
Τον τελευταίο χρόνο, που τα σχολεία δεν άνοιξαν ουσιαστικά ποτέ, ένα κλίμα απαισιοδοξίας και κατήφειας απλώθηκε παντού. Είχε προηγηθεί και μισή ακόμα σχολική χρονιά χαμένη και το εκπαιδευτικό πρόβλημα έγινε...
Κάθε χρονιά που ανοίγουν τα σχολεία αλλά (και) φέτος…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας