Τα γεγονότα είναι γνωστά. Το βράδυ της Παρασκευής 8/5/2020 διμοιρίες των ΜΑΤ και άνδρες της ομάδας ΔΕΛΤΑ επιτέθηκαν απρόκλητα στον νεαρό κόσμο που βρισκόταν στην πλατεία Αγίου Γεωργίου της Κυψέλης και προχώρησαν σε προσαγωγές και συλλήψεις. Από νομική άποψη, τα πράγματα είναι απλά: η αιτιολογία της επίθεσης με βάση τη μη τήρηση των μέτρων κοινωνικής αποστασιοποίησης είναι έωλη.
Σ’ αυτήν την περίπτωση, δεν θα έπρεπε να επέμβουν δυνάμεις καταστολής για μια συμπεριφορά που δεν είναι παράνομη (θυμίζουμε ότι πρόκειται για «αυστηρές συστάσεις») αλλά συνεργείο του ΕΟΔΥ και να μιλήσει με τον κόσμο για την ανάγκη τήρησης των αναγκαίων μέτρων. Η δράση των κρατικών οργάνων πρέπει να διέπεται από την αρχή της αναλογικότητας, η οποία έκανε πρώτα την εμφάνισή της στο πρωσικό αστυνομικό δίκαιο και αποτυπώθηκε γλαφυρά με τη φράση «να μην πυροβολεί η Αστυνομία τα σπουργίτια με κανόνια». Το εκ των υστέρων κατασκευασμένο αφήγημα της Αστυνομίας για αναφορά περιστατικού μαχαιρώματος και επίθεση των συγκεντρωμένων στους αστυνομικούς διαψεύδεται από πλήθος αυτοπτών μαρτύρων.
Τα περιστατικά της Κυψέλης δεν είναι απίθανο να σχετίζονται με το ότι «στο εσωτερικό της ΕΛ.ΑΣ. λειτουργούν αυτονομημένοι ακροδεξιοί θύλακες», όπως δήλωσε ο Γιώργος Καμίνης. Η έξαρση των περιστατικών αστυνομικής βίας και αυθαιρεσίας είναι όμως γενικευμένη και δείχνει να αντιστοιχεί με τη συνολική κατεύθυνση της κυβερνητικής πολιτικής. Η επόμενη μέρα της «καραντίνας» περιλαμβάνει επιλογές μαζικού συγχρωτισμού, όπως το άνοιγμα σχολείων και χώρων εργασίας.
Αυτό, όπως είναι φυσικό, δίνει στον κόσμο ένα μήνυμα χαλάρωσης και επιστροφής στην καθημερινότητά του. Αντίστοιχα, είναι αναμενόμενο ότι οι άνθρωποι που πηγαίνουν πλέον στην εργασία τους θέλουν μετά από αυτήν να αναπαυτούν ή να διασκεδάσουν. Η κυβέρνηση όμως έχει τελείως διαφορετική λογική για τον ελεύθερο χρόνο σε σχέση με την εργασία. Ετσι, αντιμετωπίζει αλλιώς τον κόσμο όταν συνωστίζεται σε πλατείες με ένα ποτό στο χέρι από όταν συνωστίζεται στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς για να πάει στη δουλειά του.
Ας το πούμε καθαρά: η κυβέρνηση πιάνει το νήμα από εκεί που το άφησε η υπόθεση Ινδαρέ και η εκστρατεία των ΜΑΤ στα νησιά. Και τούτο επειδή έχει μπροστά της ανοικτά κοινωνικά μέτωπα, όπως το πολυνομοσχέδιο για την εκπαίδευση που συναντά τις δίκαιες αντιδράσεις του κόσμου της παιδείας. Ακόμα σημαντικότερο είναι ότι έχει μπροστά της μια νέα φάση όξυνσης της οικονομικής κρίσης. Γι’ αυτόν τον λόγο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ακολουθεί τα χνάρια της περίφημης δήλωσης του πατέρα του προς τους αστυνομικούς: «Εσείς είστε το κράτος». Το κράτος που χρειάζεται να επιστρέψει όμως, τόσο επειδή ακόμα δεν έχουμε τελειώσει με την πανδημία όσο και διότι τώρα (ξανα)αρχίζουμε με τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης, δεν έχει τη μορφή των ΜΑΤ. Εχει τη μορφή των εργαζόμενων στους οποίους στηρίζεται το κράτος πρόνοιας: τα δημόσια νοσοκομεία, τα δημόσια σχολεία, οι κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων, από τους παιδικούς σταθμούς ώς το πρόγραμμα «Βοήθεια στο σπίτι» για τους ηλικιωμένους. Οπως όμως ο νεοφιλελευθερισμός και η καταστολή είναι οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος, εξίσου συντονισμένη θα είναι και η κοινωνική αντίσταση απέναντί τους.
* Μέλος Δ.Σ. του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, διδάκτορας Νομικής ΑΠΘ
