Πανδημία και παγκοσμιοποίηση

Το 1999, ταξιδεύοντας στην Κίνα, στην πόλη Γκουιλίν έγινα μάρτυρας της ακόλουθης σκηνής: Σε εστιατόριο, ο γύρω χώρος του οποίου έμοιαζε με ζωολογικό κήπο, με κάθε είδους ζώο κλεισμένο σε κλουβιά, σταματά αυτοκίνητο με σκούρα τζάμια. Μεγιστάνας, συνοδευόμενος από κουστωδία φρουρών, βγαίνει και παραγγέλνει κάτι. Αμέσως η μικροκαμωμένη σερβιτόρα αρπάζει ένα φίδι, το χαράζει με ένα μαχαίρι κι αρχίζει να αρμέγει το αίμα του μέσα σε ένα ποτήρι. Ακολούθως αναμιγνύει το αίμα με κάποιο οινοπνευματώδες απόσταγμα και ο πολλά βαρύς πελάτης το κατεβάζει μονορούφι.

Στην πορεία της τρέχουσας πανδημίας, μάθαμε ότι ο νέος κορονοϊός συνδέεται με τις αγορές εμπορίας άγριων ζώων, γνωστές ως wet markets. Οι επιστήμονες συνομολογούν ότι ο αρχικός ξενιστής του ιού ήταν ένα από τα ζώα που εκτρέφονται σε αδιανόητα βάρβαρες συνθήκες και σφάζονται επί τόπου σε αυτές τις αγορές. Μοσχογαλές, σκύλοι ρακούν, παγκολίνοι, φίδια αγοράζονται από γκουρμέ εστιατόρια και καταναλώνονται από επιχειρηματίες, οι οποίοι συνηθίζουν να κλείνουν δουλειές με παράθεση ενός τέτοιου εξωτικού γεύματος, διαδικασία που φέρει συμβολικό γόητρο και συνοδεύεται από μια μυθολογία γύρω από την κατανάλωση άγριων ζώων.

Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι οι «υγρές αγορές» της Κίνας που συνδέονται άμεσα με την εμφάνιση του Covid-19 και η κατανάλωση βασανισμένων, φρεσκοσφαγμένων άγριων ζώων είναι μια υπόθεση πολιτισμικής διαφοράς. Το ερώτημα που γεννάται είναι εάν και κατά πόσο αυτή η διαφορετικότητα μπορεί να βρει θέση και να γίνει ανεκτή στο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον στο οποίο ζούμε. Πάει καιρός που δεν λειτουργούμε ως απομονωμένα γαλατικά χωριά. Ανθρωποι, ιδέες, προϊόντα είναι σε συνεχή κίνηση, οικονομίες και κοινωνίες βρίσκονται σε αδιάλειπτη αλληλεπίδραση.

Η τρέχουσα πανδημία καθιστά πρόδηλη την ανάγκη να θεσπιστούν νέοι κανόνες στο παγκοσμιοποιημένο πλαίσιο όπου ζούμε σήμερα, ένα καινούργιο σώμα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. Η διαφορετικότητα δεν μπορεί να χρησιμοποιείται στρεβλά για να δικαιολογήσει τον βασανισμό ζώων και τη σφαγή τους σε επισφαλείς υγειονομικές συνθήκες. Οπως έχουμε Παγκόσμια Χάρτα για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, είναι ώρα, για παράδειγμα, να συνταχθεί αντίστοιχη χάρτα για τα δικαιώματα των ζώων.

Γνωρίζουμε επίσης ότι για έναν ολόκληρο μήνα οι κινεζικές αρχές αποσιωπούσαν την κατάσταση στη χώρα και δίωκαν τους επιστήμονες που δημοσιοποίησαν πληροφορίες για τον νέο κορονοϊό. Αυτός ο μήνας συγκάλυψης σε συνθήκες παγκοσμιοποιημένου περιβάλλοντος απέβη μοιραίος για την παγκόσμια κοινότητα, η οποία πληρώνει σήμερα πολλαπλό τίμημα. Το έλλειμμα δημοκρατίας σε μια χώρα πυροδότησε μια παγκόσμια υγειονομική κρίση και όπως όλα δείχνουν μια οικονομική και κοινωνική κρίση.

Με δραματική καθαρότητα η πανδημία έδειξε ότι η υπόθεση της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων είναι μια παγκόσμια υπόθεση και όχι αποκλειστικά εθνική. Η παγκόσμια κοινότητα πρέπει να θωρακιστεί στο μέλλον με ένα Σύνταγμα Αρχών που να αντιστοιχεί στη νέα εποχή και στο κέντρο πρέπει να βρίσκεται ο άνθρωπος και το φυσικό περιβάλλον, αλλιώς θα θερίσουμε και άλλες θύελλες.

* καλλιτέχνις, ακτιβίστρια