Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η εξωτικοποίηση της δικτατορίας
Αρχείο της ΕΡΤ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η εξωτικοποίηση της δικτατορίας

  • A-
  • A+

Αν και έχουν περάσει 53 χρόνια, δηλαδή πάνω από μισός αιώνας, από την 21η Απριλίου 1967, εν τούτοις οι συγκρίσεις με τη δικτατορία δεν έχουν λείψει, προκαλώντας βέβαια την αγανάκτηση των νουνεχών. Πράγματι φαίνονται παράξενες οι αναλογίες με γεγονότα μισού αιώνα πριν, όπως παράξενη φαινόταν τότε και η αναλογία που επιχειρούσε η δικτατορία με την οικειοποίηση του όρου «Επανάστασις» από το 1909. Οι τρεις χρονολογίες 2020-1967-1909 απέχουν λίγο-πολύ ισομερώς μεταξύ τους.

Πάντως γινόταν λιγότερο λόγος στη δεκαετία του 1960 για το 1909 απ’ ό,τι στα χρόνια μας για τη δικτατορία. Βέβαια σε εκείνον τον μισό αιώνα είχαν συμβεί γεγονότα καταλυτικά και τραυματικά (1912-1922 και 1940-1949), αλλά και σε τούτον τον μισό αιώνα που μας χωρίζει από τη δικτατορία, αν και έχουν συμβεί γεγονότα σημαντικά, παραμένει ισχυρή η ηθική καταδίκη της δικτατορίας.

Εκείνο που θέλω να σχολιάσω εδώ είναι αυτή η αγανάκτηση που βλέπει κανείς στη δημόσια σφαίρα κάθε φορά που γίνεται οποιαδήποτε σύγκριση πολιτικών γεγονότων ή αποφάσεων με τη χούντα. Νομίζω ότι πρόκειται για μια εξωτικοποίηση της δικτατορίας, μια θεώρησή της ως κάτι «ανώμαλο» στην πορεία της ελληνικής ιστορίας και οποιαδήποτε σύγκριση ως «βέβηλη». Η δικτατορία όμως ήταν βαθιά ριζωμένη στις συνέχειες της ελληνικής ιστορίας.

Η ιδεολογία της ήταν εκείνη της εθνικοφροσύνης και της πειθαρχίας που καλλιεργούνταν στο σχολείο και στον δημόσιο λόγο. Τους μηχανισμούς της παρακολούθησης και του φακελώματος των πολιτών δεν τους επινόησε η δικτατορία, ούτε το νομικό οπλοστάσιο με το οποίο κατεδίωκε τους αντιπάλους της. Η δικτατορία επίσης επωφελήθηκε από την οικονομική ανάπτυξη της μεταπολεμικής εικοσαετίας, από μια διεθνή χρυσή εποχή, φτάνοντας στις αρχές του 1970 την ανεργία στα κατώτατα επίπεδα. Εως τώρα βλέπαμε τα στοιχεία ρήξης της δικτατορίας, καιρός να δούμε και τα στοιχεία συνέχειας.

Υπάρχουν ζητήματα που τώρα είναι χειρότερα από εκείνη την εποχή; Ναι υπάρχουν.

Η έκταση της ανεργίας και της ανασφάλιστης, απλήρωτης και αρρύθμιστης εργασίας είναι πολύ μεγαλύτερη σήμερα. Οχι γιατί τότε είχαν δικαιώματα οι εργάτες και μπορούσαν να διαμαρτυρηθούν, αλλά γιατί το οικονομικό μοντέλο της δικτατορίας ήταν διαφορετικό, συμπίεζε μεν την αμοιβή της εργασίας πολύ χαμηλά αλλά βασιζόταν σε μια ελεγχόμενη οικονομία. Οποιος προσλαμβάνονταν, έτρεχε στο ΙΚΑ για εγγραφή.

Δεν υπάρχουν οι χιλιάδες πολιτικοί κρατούμενοι της πρώτης εποχής της δικτατορίας και οι εκατοντάδες κρατούμενοι στη συνέχεια, δεν γίνονται συστηματικά βασανιστήρια, αλλά οι σύγχρονες συνθήκες κράτησης είναι πολύ χειρότερες, εξαιτίας βέβαια και του υπερπληθυσμού των κρατουμένων. Κι όχι μόνο στις φυλακές, αλλά και στα στρατόπεδα των προσφύγων. Οι συνθήκες κράτησης των πολιτικών κρατουμένων της δικτατορίας δεν μπορούν να συγκριθούν με τις ζοφερές συνθήκες που ζουν οι πρόσφυγες στη Μόρια της Λέσβου. Αν με ρωτούσε κάποιος υποθετικά τι θα προτιμούσα, τον Κορυδαλλό του 1970 ή τη Μόρια του 2020, θα απαντούσα χωρίς καθόλου δισταγμό. Και αυτό είναι κάτι για το οποίο ντρέπομαι. Γιατί μιλάμε για ανθρώπινες υπάρξεις, για ανθρώπους ανεξαρτήτως φυλής και θρησκείας που πρέπει να ζουν με στοιχειώδη αξιοπρέπεια.

Τέλος, το ζήτημα της ασφυξίας της ενημέρωσης τότε και σήμερα. Δεν γίνεται με διοικητικά μέτρα, αλλά υπάρχει τεράστιο και ακόμη αδιερεύνητο ζήτημα διαφθοράς και ελέγχου των ΜΜΕ με την ανάδειξη των χειρότερων στοιχείων τους, τόσο πριν από τη δικτατορία, όσο και σήμερα. Ο Γεώργιος Γεωργαλάς, ο Σάββας Κωνσταντόπουλος και ο Βύρων Σταματόπουλος δεν στέκουν μόνοι σ’ αυτό το σκοτεινό πάνθεο των αρνητικών ηρώων της διαμόρφωσης της κοινής γνώμης στην Ελλάδα. Περιμένουν κι άλλους να καταλάβουν θέσεις γύρω τους.

Η δικτατορία υπήρξε μία από τις μελανές σελίδες της ελληνικής ιστορίας, αλλά δεν μπορούμε να τις σκίζουμε αυτές τις σελίδες για να εξωραΐσουμε την ιστορία μας, ούτε να εξοβελίζουμε τους δικτάτορες από τη σειρά των πορτρέτων των κυβερνητών της Ελλάδας. Γιατί αυτό, όπως και η αγανάκτηση για κάθε σύγκριση, λειτουργεί ως ηθικό άλλοθι της επανάληψης εκείνου που απωθούμε.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Δόντια σφιγμένα απέναντι στον δικτάτορα
Μαρτυρία από τη δίκη για τη σφαγή του Πολυτεχνείου: Κάθομαι λοξά απέναντί τους και τους παρατηρώ. Πρώτη φορά βρίσκομαι τόσο κοντά με τον Παπαδόπουλο. Φέρνω στη σκέψη μου τα δραματικά γεγονότα που προκάλεσαν...
Δόντια σφιγμένα απέναντι στον δικτάτορα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αντιστάθηκε σε κάθε μορφή εξουσίας
Η αδράνεια ροκανίζει το μέλλον. Είναι τίτλος βιβλίου του Περικλή, που σημαίνει, για να έχουμε μέλλον, πρέπει να σταθούμε όρθιοι, σπάζοντας τους αρμούς της ακινησίας κάθε μέρα.
Αντιστάθηκε σε κάθε μορφή εξουσίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι δικαστές και η Ιστορία
Οι δικαστές συχνά διασταυρώνονται με την Ιστορία. Μοιράζονται τη μεθοδολογία έρευνας, αλλά ο στόχος τους είναι διαφορετικός. Εκεί όπου ο δικαστής αναζητά ενόχους και αποδίδει ατομικές ευθύνες, ο ιστορικός...
Οι δικαστές και η Ιστορία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σκέψεις για την αντίσταση κατά της χούντας
Τα χριστούγεννα του 1969 ο Ανδρέας Παπανδρέου στο σπίτι του στο Τορόντο ξεδίπλωσε στον Αντώνη Τρίτση τη νέα στρατηγική του κατά της χούντας με δυναμικές αντιστασιακές πράξεις, εν όψει των συνόδων του ΝΑΤΟ το...
Σκέψεις για την αντίσταση κατά της χούντας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το Πολυτεχνείο του 1973 ανήκει σε ένα σπάνιο αστερισμό...
Ήρθε ξανά η επέτειος του Πολυτεχνείου, σε μία κάπως μουδιασμένη εποχιακή συγκυρία είναι η αλήθεια. Και πάρα πολλοί μπαίνουν στη διαδικασία να διερευνήσουν πτυχές των συμβολισμών και της ουσίας της...
Το Πολυτεχνείο του 1973 ανήκει σε ένα σπάνιο αστερισμό...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εκσυγχρονιστικές δικτατορίες
Μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, αρκετές χώρες που δεν μπήκαν στον παράδεισο της εκβιομηχάνισης και του εκσυγχρονισμού των χωρών του πυρήνα της Δύσης πράγματι προχώρησαν σε εθνικιστικές, αυταρχικές και φασιστικές...
Εκσυγχρονιστικές δικτατορίες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας