ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Τάκης Μπατζελής*
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Η δολοφονία του αρχηγού της παραστρατιωτικής μονάδας Αλ Κουντς των «Φρουρών της επανάστασης» του Ιράν, Κασέμ Σουλεϊμανί, έφερε έντονα στο προσκήνιο τραγικά προβλήματα που ταλανίζουν τους λαούς της Μέσης Ανατολής, απότοκα διεφθαρμένων και δικτατορικών ηγεσιών της περιοχής, σε συνδυασμό με επεμβάσεις και εισβολές διαχρονικά των Μεγάλων Δυνάμεων.

Πρόσφατο παράδειγμα η εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ (2003), που οδήγησε τη χώρα στη διάλυσή της και έκτοτε είναι πεδίο αντιπαράθεσης ένοπλων συμμοριών και παραστρατιωτικών μονάδων. Τραγική ειρωνεία είναι, χαρακτηριστική της αβελτηρίας της ηγεσίας των ΗΠΑ, ότι η εισβολή τους οδήγησε στην ενδυνάμωση του Ιράν, με αποτέλεσμα αυτό να ελέγχει σχεδόν πλήρως τις εξελίξεις στο Ιράκ, αφού τα δύο τρίτα του πληθυσμού του είναι σιίτες, όπως και οι Ιρανοί. Το γεγονός αυτό έχει επηρεάσει καθοριστικά τις εξελίξεις στην περιοχή τα τελευταία είκοσι χρόνια.

Ποιος όμως ήταν ο Σουλεϊμανί; Χωρίς αμφιβολία ήταν ένας πιστός στρατιώτης του θεοκρατικού καθεστώτος του Ιράν, είχε συμβάλει ιδιαίτερα στην έντονη επιρροή του Ιράν στο Ιράκ, στον Λίβανο, στη Συρία και στην Υεμένη. Συνέβαλε σημαντικά στην επίτευξη τριών σημαντικών στόχων του Ιράν:

Πρώτον, είχε ρόλο-κλειδί στην έξωση των δυνάμεων κατοχής των Αμερικανών από το Ιράκ.

Δεύτερον, ήταν κομβικός ο ρόλος του στην ήττα του λεγόμενου «Ισλαμικού κράτους» (ISIS) στο Ιράκ.

Τρίτον, σημαντικός ήταν ο ρόλος του στην ήττα του ISIS και της Αλ Κάιντα στον εμφύλιο της Συρίας.

Αυτές οι επιτυχίες αύξησαν κατακόρυφα την πολιτική επιρροή του Ιράν στην περιοχή.

Γιατί όμως έγινε τώρα αυτή η δολοφονία; Είναι φανερό ότι η κατακόρυφη άνοδος της πολιτικής και στρατιωτικής επιρροής του Ιράν στην περιοχή δημιούργησε δυσαρέσκεια και ανησυχία στην Ουάσινγκτον, στο Τελ Αβίβ και στο Ριάντ. Σ’ αυτό συμβάλλει και η συμπεριφορά του καθεστώτος της Τεχεράνης, η οποία είναι επιθετική και επεκτατική, πέραν των μεγεθών της χώρας.

Ο σκοπός των κυρώσεων να ασκήσουν τη «μέγιστη δυνατή πίεση» δεν οδηγεί το θεοκρατικό καθεστώς σε συμβιβαστική διάθεση. Σαφώς έχει πληγεί σκληρά η οικονομία του, αλλά αυτό περισσότερο έχει πλήξει τον λαό του και έχει αυξήσει τη σκληρότητα των κατασταλτικών μηχανισμών του. Οι αλυσιτελείς κυρώσεις, η πρόσφατη επίθεση των φιλοϊρανικών πολιτοφυλακών του Ιράκ στην αμερικανική πρεσβεία, οι εσωτερικές πολιτικές ανάγκες του Τραμπ, ο οποίος βρίσκεται σε διαδικασία καθαίρεσής του σε προεκλογική ουσιαστικά περίοδο, φαίνεται να οδήγησαν στη συγκεκριμένη πράξη. Παρ’ όλα αυτά η δολοφονία δεν φαίνεται ικανή να αλλάξει τις επιδιώξεις των εμπλεκομένων. Τα εκατέρωθεν συμφέροντα είναι τεράστια, υπαρξιακού χαρακτήρα θα λέγαμε.

Η θέση του Ιράκ, στο έδαφος του οποίου γίνεται πόλεμος διά αντιπροσώπων, είναι τραγική. Ανίκανες ηγεσίες, ουσιαστικά ελεγχόμενες από το Ιράν, με τη διαφθορά και τη φτώχεια να βασιλεύουν, οδήγησαν τον προηγούμενο μήνα σε μαζικές λαϊκές διαδηλώσεις, που ξεπέρασαν τις θρησκευτικές εντάξεις και ενωτικά απαίτησαν την εκδίωξη των πολιτικών ηγεσιών και τη βελτίωση των συνθηκών ζωής. Οι φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές επιτέθηκαν στους διαδηλωτές, σκότωσαν τετρακόσιους και τραυμάτισαν δεκαπέντε χιλιάδες. Την εντολή έδωσε ο δολοφονηθείς Σουλεϊμανί. Γι’ αυτό πανηγύρισαν μαζικά τη δολοφονία του. Γι’ αυτό δεν επιθυμούν την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Ιράκ. Θεωρούν ότι σ’ αυτήν την περίπτωση θα ωφεληθεί η επιρροή του Ιράν.

Η δολοφονία του Σουλεϊμανί έφερε στο προσκήνιο για ακόμη μια φορά τη στάση της δυτικής Αριστεράς. Αλλοι (οι περισσότεροι) κατήγγειλαν τη δολοφονία ως άλλη μια ιμπεριαλιστική ενέργεια. Αλλοι (της φιλελεύθερης Αριστεράς) ικανοποιήθηκαν με τη δολοφονία. Αμφότερες οι προσεγγίσεις είναι επιπόλαιες και εκτός πλαισίου των γεγονότων της περιοχής. Χωρίς υπερβολή, μερικά εκατομμύρια πολιτών στη Συρία, στο Ιράκ, στην Υεμένη και στον Λίβανο έχουν υποφέρει από τις φιλοϊρανικές και ιρανικές στρατιωτικές δυνάμεις. Εχουν υποστεί δολοφονίες, βασανισμούς και κάθε είδους αυθαιρεσία. Γι’ αυτούς εγκλήματα δεν διαπράττουν μόνο οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους. Γι’ αυτούς δεν υπάρχουν «δικαιολογημένα» εγκλήματα επειδή έχουν «αντιιμπεριαλιστικό» μανδύα και «αδικαιολόγητα» επειδή έχουν διαπραχθεί από τους «ιμπεριαλιστές». Γι’ αυτό και ήταν πάρα πολλοί αυτοί που στη Συρία, στο Ιράκ και στον Λίβανο πανηγύρισαν, άλλοι ανοιχτά και άλλοι προσεκτικά, τη δολοφονία Σουλεϊμανί. Ισως το μεγαλύτερο θύμα είναι ο ίδιος ο λαός του Ιράν, ο οποίος πένεται και την ίδια στιγμή υφίσταται την καταπίεση της θεοκρατίας. Οταν το 2018 και το 2019 διαδήλωσαν διαμαρτυρόμενοι για τις άθλιες συνθήκες της ζωής τους, χαρακτηρίστηκαν πράκτορες των ΗΠΑ και του Ισραήλ και υπέστησαν τα πάνδεινα. Το ίδιο περίπου ισχύει και για εκείνους που επικροτούν τις επιθέσεις των ΗΠΑ εναντίον των δικτατόρων της περιοχής και των εκπροσώπων τους. Δέσμιοι ενός ρηχού «ανθρωπιστικού φιλελευθερισμού», αδυνατούν να δουν το βάθος των διακυβευμάτων, τα οποία δεν είναι καθόλου αθώα.

Κατά τα λοιπά στη διαιρεμένη Μέση Ανατολή οι λαοί της θα συνεχίσουν να υποφέρουν. Οπως λέει η γνωστή παροιμία, «όταν οι ελέφαντες μαλώνουν, το γρασίδι την πληρώνει».

*πολιτικός επιστήμονας