Αναβάθμιση των σχέσεων Ελλάδας – Ρωσίας

Οι σχέσεις Ελλάδας-Ρωσίας ατόνησαν τα τελευταία χρόνια. Την κύρια ευθύνη φέρουν οι μονόπλευρες πολιτικές που ακολούθησαν οι ελληνικές κυβερνήσεις και οι διεθνείς γεωπολιτικές ανακατατάξεις που συνοδεύτηκαν από μια προσπάθεια των δυτικών χωρών να προχωρήσουν σε νέο γύρο ψυχροπολεμικής αντιπαράθεσης με τη Ρωσία, ιδιαίτερα μετά την ουκρανική κρίση.

Το διμερές εμπόριο Ελλάδας-Ρωσίας εμφάνισε σημαντική πτώση το 2014. Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, ο όγκος του μειώθηκε κατά 26% και ανήλθε σε 5,2 δισ. ευρώ. Οι ελληνικές εξαγωγές διαμορφώθηκαν σε 357 εκατ. ευρώ, μειωμένες κατά 12%. Οι εισαγωγές ανήλθαν σε 4,8 δισ. ευρώ παρουσιάζοντας μείωση κατά 27%. Το εμπορικό ισοζύγιο, παρά τη βελτίωσή του κατά 28%, παρέμεινε έντονα ελλειμματικό για τη χώρα μας.

Κύριες αιτίες της πτώσης του διμερούς εμπορίου Ελλάδας-Ρωσίας κατά το 2014 είναι: α) το εμπάργκο που επέβαλε η Ρωσία σε εισαγωγές αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων από τις χώρες της Ε.Ε., τις ΗΠΑ, την Αυστραλία, τον Καναδά και τη Νορβηγία σε απάντηση στην επιβολή κυρώσεων εναντίον της από τις χώρες αυτές, β) η μεγάλη διολίσθηση του ρωσικού νομίσματος (ρούβλι), ιδίως κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2014 και γ) η ύφεση στη χώρα μας που είχε αποτέλεσμα τη μείωση των εισαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Με βάση τις συμβατικές υποχρεώσεις η χώρα μας πρέπει να παίρνει 2,8 δισ. κυβικά φυσικού αερίου ετησίως, διαφορετικά τίθεται σε ισχύ η ρήτρα «take or pay», με βάση την οποία έχει επιβληθεί πρόστιμο περίπου 100 εκατ. ευρώ, τη μείωση του οποίου ζητάει η νέα ελληνική κυβέρνηση.

Οι ελληνικές εξαγωγές προϊόντων που εμπίπτουν στο εμπάργκο, το οποίο επέβαλε η Ρωσία από 7.8.2014, αποτελούν το 21,5% των συνολικών εξαγωγών προς τη Ρωσία και σημείωσαν μείωση της τάξης του 38,5% το 2014, υποχωρώντας από 125 εκατ. ευρώ το 2013 σε 77 εκατ. ευρώ το 2014.

Η υποτίμηση του ρουβλιού επηρέασε και άλλα εξαγώγιμα προϊόντα. Σοβαρά προβλήματα αντιμετώπισαν οι ελληνικές εταιρείες γουνοποιίας, καθώς το μεγαλύτερο ποσοστό εξάγεται στη Ρωσία. Επειτα από τρία χρόνια ανοδικών τάσεων, οι εξαγωγές γουναρικών κατά τη διάρκεια του 2013 υποχώρησαν κατά 40%, φτάνοντας στα 150 εκατ. ευρώ. Η πτώση αυτή συνεχίστηκε και όλο το 2014. Η εξέλιξη αυτή επέδρασε αρνητικά στην παραγωγή της ελληνικής γουνοποιίας, που υποχώρησε το 2013 κατά 12,8%, ενώ το 2014 η υποχώρηση έφτασε το 26,7%.

Τα τελευταία χρόνια μεγάλη αύξηση παρουσίασε το τουριστικό ρεύμα από τη Ρωσία. Το 2013 επισκέφτηκαν τη χώρα μας 1,3 εκατ., ενώ το 2014 1,1 εκατ. Ρώσοι τουρίστες. Η υποτίμηση του ρουβλιού και οι κυρώσεις φέτος θα οδηγήσουν σε μείωση. Οι αιτίες αυτές επηρεάζουν αρνητικά τους Ρώσους τουρίστες, οι οποίοι για φέτος προσανατολίζονται προς χώρες που δεν έχουν ευρώ και δολάριο, όπως η Τουρκία και η Αίγυπτος. Επίσης δίνεται η ευκαιρία στη ρωσική τουριστική βιομηχανία να προσαρμοστεί γρήγορα στη νέα εσωτερική ζήτηση και να προσφέρει all-inclusive πακέτα για ταξίδια στην Κριμαία και το Σότσι.

Παρ’ όλες τις εκπτώσεις που ανακοίνωσαν για τους Ρώσους τουρίστες μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες της Ελλάδας και της Ιταλίας, ένα σημαντικό τμήμα θα κάνει διακοπές στα ρωσικά θέρετρα. Ηδη το 2014 αυτοί που προτίμησαν να κάνουν διακοπές στο εσωτερικό της Ρωσίας ήταν κατά 30% παραπάνω από το 2013. Φέτος υπολογίζεται ότι η συνολική τουριστική κίνηση θα είναι 15 εκατ. άτομα και τα 3 εκατ. θα μείνουν στη Ρωσία.

Ο πρόεδρος Πούτιν ανακοίνωσε ότι ο αγωγός South Stream θα αντικατασταθεί από τον αγωγό Turkish Stream που θα καταλήγει σε ένα διαμετακομιστικό κέντρο (hub) στα ελληνοτουρκικά σύνορα. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί πρόκληση για τη χώρα μας.

Η αναβάθμιση των ελληνορωσικών σχέσεων θα έχει αναμφισβήτητα θετική επίδραση στην οικονομία της χώρας μας, η οποία μπορεί να καταστεί γέφυρα μεταξύ Δύσης – Ρωσίας. Η απενεργοποίηση της διακρατικής επιτροπής είναι ένα πρώτο θετικό βήμα για την ανάδειξη και επεξεργασία θεμάτων αμοιβαίου ενδιαφέροντος.

*Οικονομολόγος-ειδικός σε θέματα Ανατολικής Ευρώπης