Για την επιτυχία του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης

Η εκπαίδευση βρίσκεται και πάλι στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Και δικαίως· διαδραματίζει ζωτικό ρόλο για να παραμείνει η οικονομία μας ανταγωνιστική, ενώ έχει αποφασιστική σημασία για τη θεμελίωση μιας συνεκτικής και δίκαιης κοινωνίας. Χαίρομαι ιδιαίτερα που αυτό αναγνωρίζεται πλέον – και που έχουμε δημιουργήσει ό,τι χρειάζεται ώστε η ευρωπαϊκή συνεργασία σ’ αυτόν τον τομέα να περάσει σε άλλο επίπεδο.

Μαζί με τα κράτη-μέλη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θέσει στέρεες βάσεις για έναν πραγματικό Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης: με την προαγωγή των σπουδών στο εξωτερικό και την ενίσχυση βασικών ικανοτήτων, όπως οι επιχειρηματικές και ψηφιακές δεξιότητες, την προώθηση της αμοιβαίας αναγνώρισης των πτυχίων, την εκμάθηση ξένων γλωσσών και την προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα, καθώς και με την ενδυνάμωση των κοινών αξιών και της ένταξης. Η νέα πρωτοβουλία σχετικά με τα δίκτυα ευρωπαϊκών πανεπιστημίων ήδη δημιουργεί νέες ευκαιρίες για τους φοιτητές και τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Ενα τόσο φιλόδοξο πρόγραμμα, όπως είναι ο Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης, χρειάζεται και την αντίστοιχη χρηματοδότηση. Γι’ αυτόν τον λόγο, η Επιτροπή πρότεινε να διπλασιαστεί ο προϋπολογισμός του προγράμματος Erasmus στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ε.Ε. για την περίοδο 2021-2027, ώστε πολύ περισσότεροι άνθρωποι να επωφεληθούν από αυτό.

Ο Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης είναι το άλμα προόδου που χρειάζεται η Ε.Ε. προκειμένου να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του 21ου αιώνα, να προσφέρει ευκαιρίες σε όλους και να αξιοποιήσει στο μέγιστο βαθμό το πολυτιμότερο αγαθό της: το ταλέντο των ανθρώπων της. Είμαι περήφανος που συμμετείχα στη διαμόρφωση αυτού.

Ωστόσο, η επιτυχία εξαρτάται κυρίως από έναν παράγοντα και αυτόν τον παράγοντα τείνουμε συχνά να τον παραβλέπουμε: τους εκπαιδευτικούς, τα κίνητρά τους και την αντίληψη που έχουν για τον εαυτό τους. Εάν οι εκπαιδευτικοί δεν τυγχάνουν εκτίμησης και δεν αισθάνονται αυτοπεποίθηση, ο Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης δεν θα αποφέρει τα αποτελέσματα που προσδοκούμε. Πρέπει να γνωρίζουμε πώς νιώθουν και τι χρειάζονται, ώστε να μπορέσουμε να θεσπίσουμε αποτελεσματικά μέτρα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που συναντούν.

Θα έχουμε έναν πολύ καλό σχετικό οδηγό στην έκδοση της έκθεσης παρακολούθησης της εκπαίδευσης και της κατάρτισης για το 2019, την οποία θα παρουσιάσω και την οποία θα συζητήσουμε στη δεύτερη ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής για την εκπαίδευση στις 26 Σεπτεμβρίου, στις Βρυξέλλες. Διότι, φέτος, αυτή η εμβληματική ετήσια δημοσίευση της Ε.Ε., η οποία μας δίνει μια συνοπτική εικόνα της κατάστασης της εκπαίδευσης στα κράτη-μέλη, είναι αφιερωμένη στο επάγγελμα του εκπαιδευτικού. Μέσω της ενσωμάτωσης και της ανάλυσης των αποτελεσμάτων της διεθνούς έρευνας για τη διδασκαλία και τη μάθηση (TALIS) που διεξάγει ο ΟΟΣΑ, η έκθεση παρακολούθησης παρουσιάζει ιδιαίτερα χρήσιμες πληροφορίες για το πώς αξιολογούν οι εκπαιδευτικοί την τρέχουσα κατάστασή τους και το πώς βλέπουν το μέλλον τους.

Κυρίως, όμως, η έκθεση δείχνει ότι οι εκπαιδευτικοί θέλουν περισσότερη και καλύτερη κατάρτιση για την αντιμετώπιση των κοινωνικών και τεχνολογικών προκλήσεων που συναντούν. Μία από αυτές είναι η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών με ταυτόχρονη επίγνωση των επιβλαβών συνεπειών τους. Μια ακόμη πρόκληση είναι η παροχή βοήθειας προς τους εκπαιδευτικούς για την αντιμετώπιση των δυσκολιών που ενέχει η διδασκαλία σε πολυπολιτισμικές τάξεις. Επιπλέον, οι εκπαιδευτικοί επιζητούν την αναγνώριση. Σύμφωνα με την έρευνα, μόνο το 18% εξ αυτών νιώθει ότι η κοινωνία εκτιμά το επάγγελμά τους. Πέραν των μισθών, που παραμένουν συνολικά σε χαμηλά επίπεδα, η ενίσχυση του κύρους και της εξουσίας των εκπαιδευτικών είναι απολύτως απαραίτητη και όχι προαιρετική. Η έκθεση παρακολούθησης επισημαίνει επίσης τις ελλείψεις εκπαιδευτικών σε διάφορα κράτη-μέλη, ιδίως σε τομείς που σχετίζονται με τις επιστήμες, την τεχνολογία, τη μηχανολογία και τα μαθηματικά. Θίγει, όμως, και άλλα πιεστικά κοινωνικά ζητήματα. Πόσους εκπαιδευτικούς θα χρειαζόμαστε και για πόσους μαθητές στο μέλλον; Αυτό είναι ένα ερώτημα που πρέπει να απαντήσουν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, ιδίως στο πλαίσιο της γήρανσης του πληθυσμού και της απερήμωσης της υπαίθρου.

Οκτώ χρόνια τώρα, η έκθεση παρακολούθησης της εκπαίδευσης και της κατάρτισης διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ώθηση της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης στα κράτη-μέλη. Η παρούσα έκδοση στέλνει σαφή μηνύματα: οι εκπαιδευτικοί που αισθάνονται αυτοπεποίθηση και αναγνώριση αποτελούν την προϋπόθεση για φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις. Είναι καθήκον μας να τους αναδείξουμε σε ακρογωνιαίο λίθο του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης.

* Επίτροπος αρμόδιος για την Εκπαίδευση, τον Πολιτισμό, τη Νεολαία και τον Αθλητισμό