Εθνική διγλωσσία

Στον σύγχρονο, ρευστό μετανεωτερικό κόσμο, με κύριο χαρακτηριστικό την κινητικότητα των πληθυσμών, είτε αυτή προκύπτει από το προνόμιο της μετακίνησης είτε από τον αναγκαστικό εκτοπισμό, κάθε λόγος περί εθνικής ταυτότητας τίθεται σε νέα βάση. Η συγκρότηση του εθνικού υποκειμένου, του όποιου «εμείς», υφαίνεται από νέες ορίζουσες και πάντως δεν γίνεται να ακολουθεί την πεπατημένη παλιών αφηγημάτων.

Αυτός είναι ο βασικός λόγος που οι δηλώσεις της υπουργού Παιδείας περί αναπροσανατολισμού του σχολικού μαθήματος της Ιστορίας με στόχευση στην ενίσχυση της εθνικής συνείδησης και όχι την κοινωνιολογική διάσταση της Ιστορίας, μοιάζουν σαν απολίθωμα του παρελθόντος. Πέρα από το ιδεολογικό τους στίγμα, είναι εκ των πραγμάτων εκτός τόπου και χρόνου.

Περισσότερο από ποτέ άλλοτε είναι ανάγκη σήμερα το σχολείο να βοηθά τους αυριανούς πολίτες να αντιληφθούν τη θέση τους στον κόσμο, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τη μεγάλη εικόνα αυτού του κόσμου. Οι εθνικοί ναρκισσισμοί, η αυτιστική προσήλωση στο μεγαλείο της φυλής και η συστηματική άγνοια του «άλλου» οδηγούν σε ακόμη μεγαλύτερη εθνική εσωστρέφεια από την υφιστάμενη.

Είναι σοκαριστική ήδη η ισχνή παρουσία της παγκόσμιας ιστορίας στη σχολική ύλη. Είναι τεράστιο ήδη το έλλειμμα γενικής παιδείας στο σχολείο σήμερα. Πόσο άλλη ομφαλοσκόπηση χωράει και προς τι; Και μάλιστα σε ένα σχολείο με μαθητικό σύνολο ντε φάκτο πολυεθνικό που απεικονίζει τη σύγχρονη πραγματικότητα των παγκόσμιων μετακινήσεων.

Ζούμε την αντιφατική πραγματικότητα μιας εκπαίδευσης που έχει σε πρωτοκαθεδρία τα Θρησκευτικά σε όλη την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια, όπου οι Ελληνες παρουσιάζονται σαν ο περιούσιος λαός της οικουμένης, όπου οι μαθητές αποφοιτούν από το Λύκειο μην έχοντας ιδέα ποιος ήταν ο Ναπολέων αλλά λίγο αργότερα, ως φοιτητές, αξιοποιώντας την αυτονόητη πλέον κινητικότητα ευρωπαϊκών προγραμμάτων τύπου Εράσμους, θεωρούν προέκταση του σπιτιού τους άλλες ευρωπαϊκές χώρες, το ιστορικό υπόβαθρο των οποίων αγνοούν, ωστόσο, πλήρως. Η ταυτότητα που προκύπτει μέσα από μια τέτοια εκπαίδευση είναι μια συγκεχυμένη αντίληψη εθνικής ανωτερότητας εδραιωμένης σε κενό γνώσης.

Παράγεται, δε, η πεποίθηση ότι είμαστε τόσο μοναδικοί ως έθνος που δικαίως η χορήγηση ιθαγένειας είναι μια τόσο πολύπλοκη και κοπιώδης διαδικασία, σπαρμένη παντού με εμπόδια για όσους αλλοεθνείς γεννήθηκαν, μεγάλωσαν, πήγαν σχολείο στην Ελλάδα και στην πράξη άλλη πατρίδα δεν εγνώρισαν. Μόνο που η ίδια ακριβώς ένδοξη ιθαγένεια με ευνοϊκές διαδικασίες μπορεί να χορηγηθεί σε όποιον διαθέτει το ποσό της ταρίφας που θέτει η ισχύουσα πολιτική των golden passports, επιτρέποντας σε Κινέζους, φέρ’ ειπείν, επενδυτές να πολιτογραφούνται Ελληνες αφού πρώτα έχουν αγοράσει σωρεία ακινήτων σε αθηναϊκές γειτονιές.

Η υποκρισία και η διγλωσσία με τις οποίες εξοικειωνόμαστε ως λαός θα έπρεπε να μας απασχολούν αυτογνωσιακά περισσότερο από τον εθνικό ή κοινωνιολογικό χαρακτήρα της σχολικής Ιστορίας. Το ίδιο και οι αλλαγές που συντελούνται στον πλανήτη.

Θα περίμενε κάνεις από μια σύγχρονη ηγεσία του υπουργείου Παιδείας να επαναξιολογήσει τις προτεραιότητες στην εκπαίδευση με πνεύμα εθνικής χειραφέτησης, ρεαλισμού και εξωστρέφειας.

* καλλιτέχνης-ακτιβίστρια