Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εκλογικός νόμος και συνταγματική αναθεώρηση
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εκλογικός νόμος και συνταγματική αναθεώρηση

  • A-
  • A+

Στο πλαίσιο της τρέχουσας διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος τέθηκε πρόσφατα το ζήτημα εάν η δεύτερη, αποκαλούμενη και «αναθεωρητική Βουλή», δεσμεύεται από τις κατευθύνσεις της πρώτης Βουλής. Υποστηρίχτηκαν με σοβαρά επιχειρήματα και οι δύο απόψεις, η πλειοψηφία όμως όσων τοποθετήθηκαν τάχθηκε υπέρ της άποψης ότι η δεύτερη Βουλή (εν προκειμένω αυτή που προήλθε από τις εκλογές της 7ης Ιουλίου) δεν δεσμεύεται από τις προθέσεις της προηγούμενης Βουλής. Η άποψη αυτή είναι εγγύτερη όχι μόνο προς το γράμμα του Συντάγματος, αλλά και προς τη δημοκρατική αρχή: Δύσκολα θα μπορούσε να γίνει δεκτό ότι η νέα λαϊκή αντιπροσωπεία που μόλις αναδείχθηκε από τις εκλογές δεσμεύεται από τη βούληση μιας προηγούμενης Βουλής.

Το ζήτημα φαίνεται να αποκτά και πάλι επικαιρότητα. Αφορμή, η αλλαγή του εκλογικού νόμου σε συνδυασμό με το άρθρο 54 παρ. 1 του Συντάγματος, το οποίο προβλέπει ότι ο νέος εκλογικός νόμος ισχύει από τις μεθεπόμενες εκλογές, εκτός και αν προβλέπεται η ισχύς του αμέσως από τις επόμενες εκλογές με ρητή διάταξη που ψηφίζεται με την πλειοψηφία 200 τουλάχιστον βουλευτών. Το ερώτημα που τίθεται είναι το ακόλουθο: Είναι επιτρεπτό με τις 180 ψήφους της Ν.Δ. και του KIN.AΛΛ. να αναθεωρηθεί το άρθρο 54 παρ. 1 του Συντάγματος ώστε το νέο εκλογικό σύστημα να ισχύει από τις αμέσως επόμενες εκλογές αν ψηφιστεί από 180 βουλευτές (αντί για 200 που απαιτούνται σήμερα);

Με τον τρόπο αυτόν απομακρύνεται ο κίνδυνος άκαρπων εκλογών με το σύστημα της απλής αναλογικής, ιδίως σε μια συγκυρία κατά την οποία είναι δεδομένο ότι κάποια κόμματα δεν θα συμπράξουν για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Επίσης, δεν καταργείται η συνταγματική απαίτηση για αυξημένη πλειοψηφία προκειμένου να ισχύσει άμεσα ο εκλογικός νόμος από τις επόμενες εκλογές. Απλά, μειώνεται η απαιτούμενη αυξημένη πλειοψηφία από 200 σε 180 βουλευτές.

Από την άλλη, θα πρέπει να αξιολογηθεί ότι η διάταξη του άρθρου 54 παρ. 1, όπως ισχύει σήμερα, υπήρξε μία από τις θετικές καινοτομίες της συνταγματικής αναθεώρησης του 2001 και ψηφίστηκε με ευρύτατη πλειοψηφία, ακριβώς προκειμένου να αποφεύγεται η διαμόρφωση του εκλογικού συστήματος με βάση τους εκλογικούς υπολογισμούς του εκάστοτε κυβερνώντος κόμματος. Κυρίως όμως θα πρέπει να σταθμιστεί ότι κάθε συνταγματική αναθεώρηση αποκλείει κάθε νέα αλλαγή του Συντάγματος ουσιαστικά για μία δεκαετία.

Λύνοντας επομένως ένα πολιτικό πρόβλημα της τρέχουσας συγκυρίας μέσω της αναθεώρησης μιας επιτυχημένης συνταγματικής διάταξης, ενδεχομένως να δημιουργούμε προβλήματα που δεν προβλέπουμε τώρα και δεν μπορούμε να θεραπεύσουμε πριν από την πάροδο μιας δεκαετίας. Σε ένα δε γενικότερο επίπεδο, η συνταγματική θεωρία και πράξη μάς διδάσκουν ότι είναι ίσως προτιμότερο να προσαρμόζεται η πραγματικότητα στο Σύνταγμα παρά το συνταγματικό κείμενο στην πραγματικότητα.

* Καθηγητής Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αναθεώρηση του Συντάγματος ως εργαλείο κατάργησης του εκλογικού νόμου
Ο ισχύων εκλογικός νόμος που προσομοιάζει σε σύστημα απλής αναλογικής δεν εφαρμόστηκε στις εκλογές της 7 Ιουλίου, αλλά θα πλαισιώσει τις προσεχείς εκλογές, ακόμη και αν έχει εν τω μεταξύ τροποποιηθεί από τη...
Η αναθεώρηση του Συντάγματος ως εργαλείο κατάργησης του εκλογικού νόμου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναγκαία η δομική αλλαγή στη διαμόρφωση της Βουλής
Σε μια εποχή που οι τεχνοκράτες των αγορών επιδιώκουν την υποταγή της πολιτικής στα οικονομική συμφέροντα και όχι τις κοινωνικές ανάγκες, οφείλουμε, ευκαιρίας διθείσης, να αντιδράσσουμε πολιτικά και όχι...
Αναγκαία η δομική αλλαγή στη διαμόρφωση της Βουλής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ατολμος εκλογικός νόμος
Συνήθως οι χειρισμοί των κυβερνήσεων που καταθέτουν και ψηφίζουν εκλογικούς νόμους στρέφονται στο τέλος εναντίον τους. Γιατί οι προβλέψεις αφορούν υπολογισμούς, επόμενης ή μεθεπόμενης εκλογής, μικροκομματικών...
Ατολμος εκλογικός νόμος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας ως πολιτική πράξη
Σε όλες τις πολιτικές κοινωνίες, οι οποίες ως πολιτικές οντότητες έχουν ως θεμέλιό τους τη δημοκρατική αρχή, οι κοινοβουλευτικές εκλογές και η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας θεωρούνται κορυφαίες πολιτικές...
Η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας ως πολιτική πράξη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αμνοκορδακισμοί, αλλιώς, συμβολισμοί των συμβόλων
Οι αμνοκορδακισμοί –το να θεωρούμε θύμα τον εαυτό και ταυτόχρονα να νοιώθουμε πληρότητα εαυτού καθώς μετέχουμε σε πολιτικές διαδικασίες μαζί με χιλιάδες άλλους‒ είναι σύμπτωμα πολιτικής που εκπλήσσει δυσμενώς...
Αμνοκορδακισμοί, αλλιώς, συμβολισμοί των συμβόλων
ΑΠΟΨΕΙΣ
1963: κυβέρνηση με ανοχή η Ενωση Κέντρου
​Επειδή μεταδίδεται και επαναλαμβάνεται ότι η μοναδική «μειοψηφική» κυβέρνηση ανοχής στην Ελλάδα ήταν εκείνη που σχημάτισε ο Δημήτριος Βούλγαρης, ο επονομαζόμενος «Τζουμπές» το 1874, υπενθυμίζουμε ότι η πρώτη...
1963: κυβέρνηση με ανοχή η Ενωση Κέντρου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας