«Από την εξουσία να φεύγεις όχι πιο πλούσιος, αλλά πιο δοξασμένος, γιατί ο έπαινος του λαού είναι καλύτερος από πολλά χρήματα»
Η ενασχόληση με τα πράγματα σε καιρούς ευμάρειας συνιστά επί της ουσίας ευχάριστη νότα για όσους επιλέγουν να ψηλαφίζουν εκμεταλλευόμενοι τις όποιες παγιωμένες ευχέρειες διαθέτουν. Τότε είναι που ξεχωρίζουν εκείνες οι μειοψηφικές δυνάμεις που θα αντιληφθούν τις συγκυρίες ως μία βάση προσωπικής εκτόξευσης, και ίσως και ευρύτερης. Όταν, όμως, «το νόμισμα γυρίσει αλλιώς», και οι υλικές συνθήκες μεταβληθούν άρδην προς το χειρότερο, τότε αρχίζουν να λειτουργούν τα ένστικτα της αυτοσυντήρησης και η ενασχόληση με τα πράγματα αρχίζει να λαμβάνει τη χροιά της «βάσης ασφαλείας», της «παρηγοριάς», και του επιτακτικού. Ο ελλαδικός χώρος μέχρι το 2009 κινήθηκε συνειδητά και αυτόβουλα προς την πρώτη κατεύθυνση, ύστερα εξωθήθηκε βιαίως προς τη δεύτερη…
Οι κρίσεις αποτελούν διαχρονικά μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για ουσιαστική «αλλαγή παραδείγματος». Καταρχήν, εξαιτίας των αναταράξεων που προκαλούν απότομα και βροντωδώς εξαναγκάζουν ακόμα και τους προγενέστερα «συνειδητά» αδιάφορους να ενδιαφερθούν… Έπειτα, δοκιμάζουν τις αντοχές τόσο των συνόλων, όσο και των ατόμων, υπό το πρίσμα της επιτυχούς αντιμετώπισης των «κυμάτων» και των «τυφώνων» (που παρακινούνται σε μεγάλες ταχύτητες από τους μηχανισμούς των νέων δεδομένων). Το αποτέλεσμα δεν είναι διασφαλισμένο από πριν, επομένως το ρευστό των καταστάσεων θέτει σε testing τα όποια μπετά του χτες, αλλά και τα αντανακλαστικά της live ρέουσας πρακτικής. Αν, μάλιστα, αναζητηθούν σε τέτοιες ακραίες συνθήκες οι όροι του μέλλοντος, ακόμα καλύτερα. Παρά το επισφαλές, που ευλόγως επηρεάζει τα νευρικά συστήματα…
Σε τέτοιες διεργασίες απαιτείται «κάθοδος στο βασίλειο των αιτιών». Με μέτρο όμως, έτσι ώστε η κριτική στο χτες να μην αποτελεί συγχωροχάρτι για τους επικριτές του στο παρόν και στο μέλλον. Κανένας δεν «παίζει μπάλα» μόνος του, ποτέ και πουθενά. Άρα, η κατανόηση των αιτιάσεων της άλλης πλευράς είναι απαραίτητη. Γιατί, αποκλείεται να έχει σε όλα άδικο. Και ειδικά στην πολιτική αντιπαράθεση, συνήθως, οι γενικές στρατηγικές ορίζουν τις τακτικές περισσότερο από τις προσωπικές συμπάθειες ή αντιπάθειες. Οι προσωπικές προτιμήσεις απλά διευκολύνουν τις επαφές ή τις τυποποιούν περισσότερο από ότι ορίζει το momentum, αλλά και το mondus operandi της διπλωματικής τεχνικής.
Τι αποτελεί, λοιπόν, τον αποτελεσματικότερο καταλύτη για το αύριο; Η αποσαφήνιση των νέων σταθερών, η διευρυμένη στήριξη στις νέες ισορροπίες που οι ίδιοι οι άνθρωποι θα δημιουργήσουν. Σε μια υπόθεση προς το παρόν διαταξική (σε καιρούς μη επαρκούς ταξικής ανα-συγκρότησης), που από μόνη της προσκαλεί όσο το δυνατόν περισσότερους συνδιαμορφωτές. Μάλλον, δεν είναι τόσο ακριβές να μιλάμε σε ενεστώτα χρόνο για τη σύναψη «σύγχρονων κοινωνικών συμβολαίων». Γιατί όλοι όσοι καλούνται να (συν)υπογράψουν έχουν ακόμα τρεμάμενα χέρια, επομένως ελλοχεύει ο κίνδυνος να παραποιήσουν οι ίδιοι τις υπογραφές τους, έτσι ώστε να μπορούν μελλοντικά να μιλάνε για «ακυρότητα»…
Δεν πρόκειται για «επίσημα πρωτόκολλα» που απευθύνονται σε ισότιμους και αυτοκυρίαρχους αποδέκτες, αλλά για όπως-όπως επιστρατευμένες οποιασδήποτε μορφής κόλλες αναφοράς. Μόνο όταν επέλθει σταθερότητα, τα χαρτιά θα είναι τα αρμόζοντα, τα χέρια δεν θα τρέμουν, και οι συμβεβλημένοι θα μπορούν να κοιτάνε με περίσσεια άνεση στο διπλανό παράθυρο ατενίζοντας έναν καθαρό ουρανό. Παίρνοντας βαθιές ανάσες ανακούφισης, αλλά και σχηματίζοντας τα πρώτα χαμόγελα αυτοπεποίθησης. Ως τότε, υπομονή, και κυρίως ξεσκαρτάρισμα του χρηστικού από το παραπλανητικό…
