Ούτε Κόκκαλης ούτε Ραλλία. Στη λίστα υποψηφίων του ΣΥΡΙΖΑ για την Ευρωβουλή που ανακοινώθηκε την προηγούμενη εβδομάδα η μεγάλη είδηση –για τα πολιτικά μας δεδομένα– ήταν το όνομα του Νίκου Γραικού. «Ιδρυτικό μέλος του Συλλόγου Φωνή-Γραφή για τη διάδοση των νέων ελληνικών στη Γαλλία.
Συντονιστής και βασικός καθηγητής από το 1994 […]. Παντρεμένος με τον Φιλίπ Ρενιέ, που είναι δραστήριο μέλος σε πολλές κοινωνικές οργανώσεις. Παλεύει για την αναγνώριση της διαφορετικότητας στην κατά κανόνα συντηρητική παροικία. Συμμετέχει σε οργανώσεις ασθενών».
Με αντανακλαστικά Ραν-Ταν-Πλαν, τα σάιτ το έπιασαν δυο μέρες μετά – «παντρεμένος με άντρα ο υποψήφιος του ΣΥΡΙΖΑ» κ.λπ. κ.λπ. Φαντάζομαι, αν διαβάσουν ακόμα περισσότερο ανάμεσα στις γραμμές (ο Γραικός, σε βαθμό εκνευριστικό, δεν κρύβει ποτέ και τίποτα), θα έχουν συν τω χρόνω κι άλλη φοβία να ενορχηστρώσουν.
Γράφω, λοιπόν, όχι για να προλάβω τη σπέκουλα. Ούτε απλώς για να πω χαρά στο κουράγιο του Νίκου Γραικού που αποφάσισε ότι είναι έτοιμος να την υποστεί και να δείξει έμπρακτα πόσο σημαντική, πολιτικά, είναι μια τέτοια παρρησία. Ηδη η παρουσία του ξεμπροστιάζει το βαθύ φώλιασμα του μίσους, του ρατσισμού, της ομοφοβίας.
Κι ούτε γράφω (όπως είδα πολλούς φίλους να κάνουν) για να υπογραμμίσω πόσο σπουδαία είναι η προσφορά του για τα ελληνικά γράμματα στο εξωτερικό κι έτσι να ψέξω όσους επιμένουν να αναφέρονται σε όλα τα άλλα. Ούτε κατά διάνοια. Αν κάτι μαθαίνεις από τον Γραικό είναι πόσο πολύ, συνέχεια, όλα συνδέονται: η παιδαγωγική, η πολιτική, η κοσμοπολιτική, η ταυτότητα, η βιογραφία.
Γράφω λοιπόν για να τιμήσω μία από τις συγκλονιστικότερες ιστορίες πολιτικοποίησης της καθημερινότητας που έχω γνωρίσει. Μία ιστορία επιβίωσης, τρομερής επιμονής και ριζοσπαστικής πολιτειότητας. Και γράφω, στην ανακοίνωση της υποψηφιότητάς του, για να μοιραστώ λίγη από τη συγκίνηση που μου μεταφέρουν οι εικόνες του Νίκου, αυτού του θρύλου της ελληνικής παροικίας στο Παρίσι.
Ο Νίκος, πιο συχνά μαζί με τον Φιλίπ, να μοιράζει φυλλάδια στις πορείες (πιο πρόσφατα για τον φόνο του Ζακ, σε μια γωνιά της Ρεπιμπλίκ). Ο Νίκος να μιλάει πάντα για τις εκπαιδευτικές συλλογικότητες στις οποίες συμμετέχει, για την ιστορία της Φωνής-Γραφής, του Ινστιτούτου Ελληνικού Πολιτισμού και Γλώσσας που εδρεύει στο Παρίσι και έχει γίνει το σπίτι του.
Ειρήσθω εν παρόδω, η Φωνή-Γραφή και κάποιες λίγες αντίστοιχες πρωτοβουλίες σε όλο τον κόσμο θα πρέπει κάποια στιγμή να μελετηθούν για το πώς μπορείς να φτιάξεις εκτός Ελλάδας κέντρα Νεοελληνικής Γλώσσας που να έχουν ανοιχτές αντένες για ό,τι πιο καινούργιο βγαίνει από την ελληνική κουλτούρα, που να μην υποκύπτουν σε εθνικιστικούς μύθους, που να προσδιορίζουν τον φιλελληνισμό ως ευκαιρία όχι λατρείας αλλά κριτικής, συνύπαρξης και διαλόγου.
Κι άλλες εικόνες, πολλές, κάποιες ως αυτόπτης μάρτυρας, κάποιες από διηγήσεις – είπαμε, ο Νίκος είναι φιγούρα θρυλική. Ο Νίκος στο Παρίσι, δεκαετία ’80, εικοσάρης και ξαφνικά προγραμμένος, κι όμως τελικά, και τότε, πιο πολιτικός από ποτέ.
Ο Νίκος, κουτί ιστοριών, βράδυ, να μιλάει συγκινημένος για τους φίλους που έχασε σ’ εκείνη την πορεία· «εγώ, ξέρετε, Μεσιέ Γκρεκός, σας έχω αδυναμία», του είχε πει πολύ μετά η Γαλλίδα γιατρός του· «γιατί εσείς μου ζήσατε».
Ο Νίκος με τον Φιλίπ, που έμαθε ελληνικά όσο πιο γρήγορα μπορούσε, μην τύχει κάτι, να μπορούν τουλάχιστον να συνεννοηθούν, «μας έλεγαν, βλέπεις τότε ότι τελευταία χάνεις τη μητρική σου γλώσσα…». Ο Νίκος με τον Φιλίπ, φωτογραφία με τα καπελάκια τους τη μέρα του γάμου στο δημαρχείο του ενδέκατου Διαμερίσματος στο Παρίσι, τριάντα χρόνια μετά, γεμάτοι ζωή και πάντα εκεί. Δάσκαλοι, αριστεροί, μαζί – όλο γι’ αυτά θα τους ακούσεις να μιλάνε.
Αλλο να πω δεν έχω, παρά ένα «έι, Νίκο». Καλή δύναμη. Καλή επιτυχία.
*Aναπληρωτής καθηγητής Νεοελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης
