Από χθες οι διεθνείς αγορές τιμολογούν το τέλος του φόβου ύστερα από την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, που έφτασε κάποιες στιγμές ώς τα όρια του πανικού. Είναι η πρώτη φάση της «επόμενης μέρας» στις αγορές και τη διεθνή οικονομία, η οποία θα είναι παροδική. Μόλις αρχίσουν να «συμβαίνουν πράγματα» στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και στην πραγματική οικονομία, θα ακολουθήσει η δεύτερη φάση – κι εκεί τα πράγματα θα είναι περίπλοκα. Οταν καλυφθούν οι ανάγκες της ζήτησης, τότε θα έρθει μια νέα φάση ομαλοποίησης.
Στην πραγματικότητα, ακόμα και στην τωρινή φάση της ανακούφισης και του ενθουσιασμού, μπορεί κανείς να διακρίνει κάποιες «ταχύτητες»: των τιμών πετρελαίου και των αποδόσεων των ομολόγων σε ΗΠΑ – Ιαπωνία – Ευρώπη, των χρηματαγορών σε ΗΠΑ και Ευρώπη. Ούτε η κρίση επέδρασε με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους οικονομικούς τομείς και όλα τα κράτη ούτε η άρση του πανικού έχει τα ίδια αποτελέσματα.
Τιμές πετρελαίου
Χθες, οι τιμές του πετρελαίου έπεσαν σε επίπεδα λίγο πάνω από τα 80 δολάρια το βαρέλι: 80,3 δολάρια το WTI και 83,01 το brent. Τι θα συμβεί όμως στη συνέχεια;
Η πρώτη φάση: Αυτό που συμβαίνει τώρα είναι η κατάρρευση του risk premium. Η αγορά αφαιρεί το ασφάλιστρο φόβου. Το brent έπεσε σε αυτά τα χαμηλά επίπεδα όχι επειδή αποκαταστάθηκε η φυσική προσφορά, αλλά επειδή αναιρέθηκε το «σενάριο καταστροφής». Αυτή η φάση θα διαρκέσει για μικρό χρονικό διάστημα, μέχρι τη στιγμή που θα αρχίσει η αποκατάσταση της φυσικής προσφοράς και θα αρχίσει να «τεστάρεται» η προσφορά με τη ζήτηση.
Η δεύτερη φάση: Για να εκτιμήσουμε τι θα συμβεί σε αυτή τη δεύτερη φάση, πρέπει να πάρουμε υπόψη μας ότι τους τελευταίους 4 μήνες εξαντλήθηκαν στρατηγικά αποθέματα, μειώθηκαν εμπορικά αποθέματα, πολλές χώρες κατανάλωναν stock αντί να αγοράζουν νέο πετρέλαιο, μεγάλα τμήματα της εφοδιαστικής αλυσίδας αποδιοργανώθηκαν. Τώρα που μειώνεται ο φόβος και αρχίζει να επανέρχεται η κανονική ζήτηση, θα πρέπει να καλυφθούν ταυτόχρονα και πλήρως οι ανάγκες της κατανάλωσης και οι ανάγκες της αναπλήρωσης των αποθεμάτων.
Σε αυτή τη φάση η ζήτηση θα ξεπεράσει την προσφορά για πολλούς μήνες, με αποτέλεσμα οι τιμές να ανέβουν ξανά. Το Reuters έγραφε ήδη από τις 5 Ιουνίου ότι οι παγκόσμιες δεξαμενές έχουν πέσει σε επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα και αρκετοί traders φοβούνταν το επόμενο ανοδικό σοκ τιμών μόλις επανέλθει η κανονικότητα, ενώ η Barclays εκτίμησε χθες ότι δεν περιμένει «sharp collapse» στις τιμές. Ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι ότι η EIA προειδοποιούσε πριν από λίγες ημέρες πως τα αποθέματα στο μπλοκ του ΟΟΣΑ κατευθύνονται στα χαμηλότερα επίπεδα από τότε που καταγράφονται.
Πόσο θα αυξηθούν οι τιμές σε αυτή τη δεύτερη φάση; Αρκετοί αναλυτές είναι συγκρατημένα αισιόδοξοι, προσβλέποντας στην αντίρροπη δράση του παράγοντα «καταστροφή της ζήτησης», καθώς καταναλωτές, βιομηχανία και μεταφορές περιόρισαν την κατανάλωση.
Επιπλέον, το Reuters, το A.P., η Guardian και η Barclays επαναλαμβάνουν το ίδιο μοτίβο: η αποκατάσταση των ροών, των ναυτιλιακών δικτύων, της ασφάλισης, της παραγωγής και των αποθεμάτων θα πάρει μήνες.
Τούτων δοθέντων, το βασικό σενάριο γι’ αυτή τη δεύτερη φάση είναι η επιστροφή των τιμών στη ζώνη των 90-100 δολαρίων. Η τρίτη φάση θα έρθει όταν όλοι οι μηχανισμοί των εφοδιαστικών αλυσίδων επαναλειτουργήσουν ομαλά, καλυφθούν οι ανάγκες σε αποθέματα και αναπροσαρμοστεί η ζήτηση σε κανονικά επίπεδα (αποκατασταθεί η «καταστροφή της ζήτησης»). Τότε αναμένεται να υπάρξει μια νέα αποκλιμάκωση των τιμών.
Η «αλήθεια» της Λαγκάρντ
Η Κριστίν Λαγκάρντ χαιρέτισε τη συμφωνία ως «καλή είδηση», αλλά επέμεινε ότι οι πληθωριστικές επιπτώσεις της κρίσης έχουν ήδη περάσει στην οικονομία και δεν εξαφανίζονται με την τρέχουσα πτώση των τιμών. Λίγες ημέρες πριν, στη συνέντευξη Τύπου της ΕΚΤ, είχε πει ότι «ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επιβαρύνει ήδη τη δραστηριότητα», ότι «οι έρευνες δείχνουν επιβράδυνση, ιδιαίτερα στις υπηρεσίες» και ότι παρατηρείται διεύρυνση των πληθωριστικών πιέσεων πέρα από την ενέργεια. Η αποκλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου λόγω κατάργησης του «ασφάλιστρου φόβου» μειώνει αλλά δεν μηδενίζει αυτές τις συνέπειες. Εξάλλου, η μείωση αυτή των τιμών δεν θα διαρκέσει για πολύ καθώς θα ακολουθήσει η αύξηση της δεύτερης φάσης.
Τα «γεράκια» της ΕΚΤ πιστεύουν το ίδιο: Ο Peter Kazimir δήλωσε χθες ότι η ΕΚΤ «έχει ακόμη δουλειά να κάνει» για να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις και ότι οι ζημιές στην προσφορά ενέργειας δεν αντιστρέφονται γρήγορα.
Παρόμοια στάση κράτησε και ο Martins Kazaks, ο οποίος θεωρεί ότι κάθε συνεδρίαση της ΕΚΤ παραμένει «ζωντανή» για νέα μέτρα.
Αυτό ήταν ίσως το πιο ενδιαφέρον εύρημα της χθεσινής ημέρας: η συμφωνία δεν οδήγησε σε στροφή της ΕΚΤ προς άμεσες μειώσεις επιτοκίων ή έντονα πιο ήπια στάση.
Αν τώρα πάμε και στα ομόλογα, εκεί δεν επικράτησε καν ενθουσιασμός. Οι αποδόσεις αποκλιμακώθηκαν, αλλά η αγορά ομολόγων έχει τα δικά της δομικά προβλήματα, που είναι ανεξάρτητα από την κρίση στη Μ. Ανατολή – και απλώς επιδεινώθηκαν από αυτήν.
