Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η πολιτική της ανωτερότητας και του μίσους
Dreamstime
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η πολιτική της ανωτερότητας και του μίσους

  • A-
  • A+

Είναι σύνηθες να ανήκει κάποιος κάπου εθνικά, θρησκευτικά ή πολιτικά. Στην ομάδα αισθάνεται ασφαλής, ειδικά όταν ο κόσμος γίνεται πιο αβέβαιος όπως σε εποχές κρίσης. Το μείγμα μιας οικονομικής κατάρρευσης, μαζικών αφίξεων μεταναστών και πραγματικών ή φανταστικών απειλών των συνόρων από τους γείτονες γίνεται έναυσμα λαϊκισμού. Και τότε ξεπηδούν λαλίστατοι εθνοσωτήρες και ακραία κινήματα που θα σώσουν τη φυλή από τους άλλους που την επιβουλεύονται.

Πώς αντιμετωπίζουν τέτοιες καταστάσεις οι πολιτικοί μας; Αν κανείς παρακολουθήσει μια συνεδρίαση της ολομέλειας της Βουλής για ένα ζήτημα, όπως για παράδειγμα η συζήτηση για τον προϋπολογισμό, θα πιστέψει ότι μάλλον δεν βρίσκεται σε χώρο πολιτικής διαβούλευσης. Κάποιοι επιδίδονται σε διαγωνισμό ύβρεων, προσωπικών χαρακτηρισμών και κραυγών για να αποκρύψουν την πραγματικότητα και να διεγείρουν τους οπαδούς τους. Η ευγένεια και ο πολιτισμός συχνά πάνε περίπατο στον ανηλεή αγώνα της εξουσίας. Μόνο οι άνθρωποι που αισθάνονται ισχυροί μπορούν να διαχειρίζονται τον λόγο με τέτοιο τρόπο χωρίς συνέπειες. Διακηρύσσουν ότι αποκλειστικά αυτοί κατέχουν την αλήθεια και τις λύσεις των προβλημάτων της χώρας, χωρίς όμως να τις εκθέτουν πέρα από γενικότητες και συνθήματα. Ψηφίστε το κόμμα τους και σωθήκατε.

Είναι γνωστό ότι παίκτες που έχουν επιλεγεί τυχαία για να παίξουν σε μια ομάδα θεωρούν την ομάδα αυτή ανώτερη της αντίπαλης. Παρομοίως πολιτικοί που μεταπηδούν σε άλλο κόμμα, ξαφνικά βρίσκουν ελαττώματα σ’ εκείνο που πρότινος επαινούσαν και προτερήματα σ’ εκείνο που κατακεραύνωναν. Υπάρχουν και περιπτώσεις πολιτικών που επανέρχονται στο μαντρί και, φυσικά, επαναφέρουν τη ρητορική τους στον ορθό δρόμο που πρόσκαιρα είχαν χάσει. Ούτως ή άλλως η ομάδα που κάποιος ανήκει θεωρείται ανώτερη επειδή μόνη αυτή γνωρίζει τα προβλήματα και έχει τη θέληση επίλυσής τους. Οι άλλοι απλώς θέλουν τις καρέκλες.

Τα προβλήματα όμως δεν λύνονται με ύβρεις και την αυταπάτη της ανωτερότητας. Και υπάρχουν πολλά που πρέπει ν’ αντιμετωπιστούν συλλογικά και άμεσα: ο ρατσισμός και ο νεοναζισμός που ριζώνουν σε όλη την Ευρώπη, η οικονομική ανισότητα, η περιβαλλοντική καταστροφή που προχωρεί ανεξέλεγκτη. Σε μερικές ευρωπαϊκές χώρες πολλά παιδιά δεν πηγαίνουν στο σχολείο τις Παρασκευές για να διαδηλώσουν την έντονη ανησυχία τους για την έλλειψη ουσιαστικής κλιματικής δράσης από τους ηγέτες. Η εξέγερση των «κίτρινων γιλέκων» είναι αποτέλεσμα της οικονομικής ανισότητας και των λεγόμενων ελεύθερων αγορών που λειτουργούν χωρίς πολιτικό έλεγχο.

Οι λέξεις έχουν το δικό τους βάρος, ειδικά όταν ακούγονται σε χώρους δημόσιας διαβούλευσης. Με λέξεις αρχίζουν και σταματούν διαμάχες, διαιρούνται και ενώνονται οι κοινωνίες, συχνά διαχωρίζεται ο θάνατος από τη ζωή. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο λόγος της προσωπικής προσβολής, της απειλής και της απόκρυψης της αλήθειας εμφανίζεται στην πολιτική. Οι αντίπαλοι του Ελευθερίου Βενιζέλου είχαν διατυπώσει δημόσια την ευχή να τον χτυπήσουν «τα εξανθήματα του Ιώβ, το κήτος του Ιωνά, η λέπρα του Ιεχωβά». Ενίοτε ο δημόσιος λόγος φτιάχνει ενδιαφέρουσες κωμωδίες.

Ομως σήμερα τα πράγματα είναι διαφορετικά. Εκτός από τα φαντάσματα του φασισμού που επανεμφανίζονται δυναμικά, έχουμε και τα προβλήματα πλανητικών διαστάσεων. Ενα παγκόσμιο οικονομικό σύστημα που στηρίζεται στη διαρκή μεγέθυνση αν και η Γη είναι πεπερασμένη, δάση και βιοποικιλότητα που βαθμιαία εξαφανίζονται για να στηρίξουν αυτή την αύξηση, ένα κλίμα που καθώς λέμε «τρελάθηκε» ή καλύτερα θέτει την επιβίωση του πολιτισμού μας εν αμφιβόλω. Ταυτόχρονα ο παγκόσμιος πληθυσμός σε τριάντα χρόνια θα τριπλασιαστεί σε σχέση με το 1965 και θα φτάσει στα 9,8 δισεκατομμύρια. Είναι πιθανόν ο πλανήτης να μην αντέξει το καταναλωτικό βάρος τέτοιου πληθυσμού.

Για να επιστρέψω στα δικά μας, όσο πιο δυνατές κραυγές μίσους και ανωτερότητας ακούω από ορισμένους πολιτικούς, τόσο πιο απαισιόδοξος γίνομαι για το μέλλον μας. Η Ιστορία έχει δείξει ότι η δημοκρατία είναι ευάλωτη στις ακρότητες. Αν το αγνοήσουμε αυτό και σε συνδυασμό με την κατάσταση του πλανήτη, ανοίγουμε πλήρως τον ασκό του Αιόλου.

*πρώην πρύτανης Πολυτεχνείου Κρήτης

ΑΠΟΨΕΙΣ
(Α)πολιτική, (αντι)πολιτική και πολιτική
Στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη Ευρώπη προβληματίζονται για την «αλλοπρόσαλλη» και ανεξήγητη συμπεριφορά του εκλογικού σώματος. Πολιτικοί, δημοσιογράφοι, δημοσκόποι, αναλυτές διερωτώνται πώς είναι δυνατόν να...
(Α)πολιτική, (αντι)πολιτική και πολιτική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πολιτικό έγκλημα: ποιοι είναι στο στόχαστρο;
Ο επιστημονικός -και όχι μόνο- διάλογος ως προς την έννοια και την έκταση των όρων «πολιτικό έγκλημα-πολιτικός εγκληματίας» είναι ιδιαίτερα χρήσιμος σήμερα, κυρίως λόγω της σύγχυσης τρομοκρατίας και πολιτικού...
Πολιτικό έγκλημα: ποιοι είναι στο στόχαστρο;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στη συμπεριφορά σπανίζει η πρόθεση «συν»
Στην προσωπική και συλλογική ζωή μας υπάρχουν συμπεριφορές στις οποίες σπανίζει η πρόθεση «συν». Χτυπητή είναι η διαχρονικά σπανίζουσα: συνεννόηση και συναίνεση ανάμεσα στην εκάστοτε κυβέρνηση και αξιωματική...
Στη συμπεριφορά σπανίζει η πρόθεση «συν»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Παθητική και ενεργητική δημοκρατία
Η ενεργητική δημοκρατία διασφαλίζει τη σωστή λειτουργία και τη διάρκεια του πολιτεύματος, την εύρυθμη λειτουργία των θεσμών και το αίσθημα ασφάλειας των πολιτών. Αυτό, όμως, δεν επιτυγχάνεται από κάποιο αόρατο...
Παθητική και ενεργητική δημοκρατία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πεθαίνουν οι δημοκρατίες;
Σε τελική ανάλυση, το ιστορικό συμπέρασμα είναι ότι «κανένας πολιτικός ηγέτης δεν μπορεί από μόνος του να καταδικάσει τη δημοκρατία ή να τη σώσει». Το μέλλον της δημοκρατίας εξαρτάται από τους πολίτες∙ είναι...
Πεθαίνουν οι δημοκρατίες;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο κώδικας των «Δεν» και μια προδιαγεγραμμένη καταστροφή
Ανεξάρτητα όμως από το τι πιστεύει καθένας για την Iστορία, ο Σεπτέμβριος προσφέρει άφθονο υλικό για να συνταχθεί μία «Μαύρη Βίβλος» που στις σελίδες της θα φιλοξενούνται όλα τα «Δεν». Αυτά, δηλαδή, που θα...
Ο κώδικας των «Δεν» και μια προδιαγεγραμμένη καταστροφή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας