Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Γιατί η αυτοκριτική είναι είδος που σπανίζει;

EUROKINISSI/ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Γιατί η αυτοκριτική είναι είδος που σπανίζει;

  • A-
  • A+
Οι πολιτικοί δεν συνηθίζουν να ομολογούν δημόσια ότι έκαναν λάθος. Φυσικά, λάθη γίνονται και πολλά μάλιστα, αλλά γι’ αυτά ευθύνονται πάντα οι αντίπαλοι.

Οποιος δεν βαριέται να παρακολουθεί τους σκυλοκαβγάδες τους, ξέρει ότι, σύμφωνα με την αντιπολίτευση, οι αποφάσεις της κυβέρνησης είναι εξ ορισμού κακές, και αντίστροφα, σύμφωνα με την κυβέρνηση, η αντιπολίτευση θα καταστρέψει τη χώρα, αν κερδίσει τις εκλογές.

Εξαιρέσεις με την έννοια της αυτοκριτικής υπάρχουν, αλλά είναι ελάχιστες και κατά κανόνα εκ του πονηρού. Διότι δεν απαιτείται ιδιαίτερη ευφυΐα για να αντιληφθεί κανείς ποιο είναι το σκεπτικό γι’ αυτές τις σπανιότατες εκρήξεις ειλικρίνειας και ταπεινοφροσύνης: η παραδοχή του λάθους δηλώνεται δημόσια, όταν οι πολιτικοί κρίνουν ότι η αυτοκριτική είναι ο μόνος τρόπος να περιορίσουν τη ζημιά.

Ετσι εξηγείται η περιβόητη ομολογία του ΣΥΡΙΖΑ, «Είχαμε αυταπάτες». Προσπάθησαν να το καθυστερήσουν αλλά στο τέλος ομολόγησαν αυτό που ο κόσμος είχε τούμπανο. Δεν τους έπαιρνε να μην το κάνουν.

Ισχύει το ίδιο και για μας τους υπόλοιπους; Κατ’ αρχάς διευκρινίζω ότι δεν αναφέρομαι σε εκείνους που άμεσα ή έμμεσα ωφελούνται από τις κομματικές προτιμήσεις τους, ούτε σε εκείνους που σταυρώνουν ένα ψηφοδέλτιο χωρίς να το πολυσκεφτούν.

Εννοώ όσους συνειδητά και ειλικρινά εντάσσουν εαυτούς σε μια ιδεολογική παράταξη, δεξιά ή αριστερή. Θα περίμενε κανείς η στάση τους, ως μη ιδιοτελής, να είναι λιγότερο άκαμπτη ή προβλέψιμη. Αυτό όμως δεν ισχύει ή τουλάχιστον δεν ισχύει όσο θα 'πρεπε.

Διότι μπορεί μεν να μη φτάνουν σε ακρότητες του τύπου «πετάει ο γάιδαρος, αν μας συμφέρει να πούμε ότι πετάει», αλλά η πίστη στο κόμμα και την ιδεολογία του πολλές φορές τους κάνει να στυλώνουν τα πόδια και να αρνούνται ή πιο συχνά να αποφεύγουν να συζητούν ό,τι δεν τους συμφέρει, επειδή αμαυρώνει την εικόνα που έχουν για την παράταξή τους. (Χαρακτηριστικά παραδείγματα: οι δεξιοί αντιμετωπίζουν τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 όπως ο διάβολος το λιβάνι, ενώ για τους αριστερούς τα προεκλογικά ψέματα του ΣΥΡΙΖΑ και οι μετεκλογικές κωλοτούπες του ή αποσιωπώνται ή διαγράφονται μετά το «Είχαμε αυταπάτες»).

Για να καταλάβουμε και όχι αναγκαστικά να κρίνουμε τις αντιδράσεις τους, πρέπει να βάλουμε στη συζήτηση τις έννοιες του «μείζονος» και του «ελάσσονος». Δεν πρόκειται για υπεκφυγή. Κι αυτό το γνωρίζουν καλά όσοι δεν μιλούν μόνο για την πολιτική, αλλά την ασκούν.

Την ασκούν καθημερινά και εμπράγματα σε μια κοινοβουλευτική δημοκρατία, όπου η κάθε ψήφος μετράει το ίδιο και τις τύχες μας τις διαχειρίζονται οι πολλοί μέσω της κάλπης. Τούτου δεδομένου οποιοδήποτε mea culpa θα ευνοήσει τους απέναντι και σε τελική ανάλυση θα βλάψει τη βασική ιδέα της αρχικής ιδεολογικής τους επιλογής, στην οποία εμμένουν απαρέγκλιτα.

Κι ας μην ξεχνάμε ότι υπάρχουν πολλοί που ειλικρινά και ανιδιοτελώς παραμένουν πιστοί σε ένα υπέρτατο αίτημα, δεξιό ή αριστερό. Για να το προφυλάξουν, λοιπόν, δεν θα διστάσουν να υποβαθμίσουν τα λάθη τους και να μεγαλοποιήσουν τα λάθη των αντιπάλων τους. Ναι, μπορεί να κάναμε λάθη, ο σκοπός όμως παραμένει ιερός και αμετακίνητος. Αυτό μετράει πάνω απ’ όλα.

Εκτός από τα ιδανικά, όμως, υπάρχει και η ιστορία, την οποία πρέπει να την ακούμε, γιατί έχει πολλά να μας πει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το πώς η Ρωσική Επανάσταση κατέληξε στον υπαρκτό σοσιαλισμό. Στα πρώτα της βήματα αναγκάστηκε να κάνει τα πάντα για να μην καταρρεύσει.

Δηλαδή, βία μεν αλλά για καλό σκοπό. Στα τελευταία της είχε μεταλλαγεί σε ένα εφιαλτικό ολοκληρωτικό καθεστώς, παγιδευμένο στα αδιέξοδα που το ίδιο δημιούργησε. Αρα κάτι συνέβη στην περίοδο από το 1917 μέχρι το 1989. Διότι στη Σοβιετική Ενωση δεν λέρωσαν μόνο τα γοβάκια τους, για να μεταχειριστώ τη φράση μιας φιλτάτης· άρχισαν να βαδίζουν προς τη λάθος κατεύθυνση.

Αν θέλουμε να κάνουμε τη ζωή μας εύκολη, υπάρχει τρόπος: είτε να πούμε ότι τα αρνητικά είναι πάντα τα ελάσσονα, συνεπώς «καλά πάμε», είτε να κλειστούμε στο σπίτι μας και να κατακεραυνώνουμε τους πολιτικούς επειδή δεν ακολουθούν τη σωστή πορεία, την οποία μόνο εμείς οι αμέτοχοι την έχουμε βρει.

Πιστεύω, όμως, ότι μια τρίτη λύση, που δεν είναι λύση με την κανονική σημασία της λέξης, θα ήταν να έχουμε πλήρη και έντονη συναίσθηση της αντίφασης από την οποία δεν μπορούμε να απαλλαγούμε. 'Η, για να το πω αλλιώς, ότι υπάρχει μια γραμμή που, αν την περάσουμε, θα φτάσουμε στην αντίπερα όχθη του κυνισμού και του αυταρχισμού, χωρίς όμως να ξέρουμε ακριβώς πότε την περνάμε.

Ισως τα προβλήματα που δεν επιδέχονται λύση να είναι τα πιο γόνιμα. Φοβού τα εύκολα.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Εναν μύθο θα σας πω…
Σε κάθε περίπτωση, ο Φιντέλ είναι ένας μύθος. Η μορφή του έδωσε περιεχόμενο στα οράματα όσων μεστώθηκαν στη μεταπολεμική περίοδο. Εγινε το σύμβολο της αντίστασης. Της απόφασης για μια άλλη ζωή. Κόντρα στη...
Εναν μύθο θα σας πω…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Αριστερά και τα όρια
Από την κατάληψη των αριστερών εδράνων στη Γαλλική Επαναστατική Εθνοσυνέλευση, η «Αριστερά» κινείται διαχρονικά εκτός των κατεστημένων ορίων, κοινωνικών, οικονομικών και πολιτισμικών. Η προσπάθεια υλοποίησης...
Η Αριστερά και τα όρια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στέλιος Ζαμάνος: στο φως της αιωνιότητας!
Ο κορυφαίος αντιστασιακός Στέλιος Ζαμάνος, που έφυγε πριν από λίγες μέρες πλήρης ημερών και αγώνων, αποτελεί ένα αυθεντικό αγωνιστικό πρότυπο, που τόσο πολύ έχουμε ανάγκη στους αδυσώπητους καιρούς μας. Μορφή...
Στέλιος Ζαμάνος: στο φως της αιωνιότητας!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η απειλή του εθνοταυτοτισμού
Τα τελευταία χρόνια έχει εισβάλει ορμητικά στην πολιτική και κοινωνική ζωή της Ευρώπης ένα νέο πρόβλημα με τις κωδικές ονομασίες «συλλογική ταυτότητα», «ταυτοτικές ομάδες», «πολιτική ταυτοτήτων», που...
Η απειλή του εθνοταυτοτισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο μπλανκιστής «Μπάιρον της Κρήτης»
Λίγοι γνωρίζουν ποιος ήταν ο Γκουστάβ Φλουράνς, ο Γάλλος επαναστάτης που πολέμησε στην Κρήτη του 1866 για την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού και την ένωση με την Ελλάδα. Ηρθε στα 1864 στην Αθήνα, μαζί με τον...
Ο μπλανκιστής «Μπάιρον της Κρήτης»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Γερμανική Επανάσταση του 1918 και η Αριστερά σήμερα
Η Αριστερά τού σήμερα, με τον ΣΥΡΙΖΑ στην κυβέρνηση, βρίσκεται στον αντίποδα των επαναστατικών παραδόσεων και των ιστορικών προοπτικών της εργατικής τάξης, διαχειριζόμενη τη διάσωση του συστήματος που...
Η Γερμανική Επανάσταση του 1918 και η Αριστερά σήμερα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας