Αντιπαραθέσεις ενός αιώνα (1920 – 2019)

Ανάμεσα στους πολιτικούς με τα επώνυμα Βενιζέλος και Παπανδρέου υπάρχει αντιπαράθεση από το 1920. Τότε ανάμεσα στους Ελευθέριο Βενιζέλο και Γεώργιο Παπανδρέου, σήμερα ανάμεσα στους Βαγγέλη Βενιζέλο και Γιώργο Παπανδρέου.

Ο Γ. Παπανδρέου ο πρεσβύτερος υπήρξε νομάρχης Λέσβου το 1915, κυβερνητικός επίτροπος της Προσωρινής Κυβέρνησης το 1916 και γενικός διοικητής Νήσων Αιγαίου από το 1917 έως το 1920. Εχοντας πολλές πολιτικές φιλίες στη Λέσβο, θέλησε να θέσει υποψηφιότητα στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920 με το κόμμα των Φιλελευθέρων του Ελευθέριου Βενιζέλου.

Στην επιθυμία του αυτή αντέδρασαν οι άλλοι βενιζελικοί υποψήφιοι, για προφανείς λόγους. Στα τέλη Σεπτεμβρίου, όταν άρχισε να σχηματίζεται ο συνδυασμός των Φιλελευθέρων, οι πολιτικοί φίλοι του Παπανδρέου έστειλαν επιτροπή στην Αθήνα, ώστε να πληροφορηθούν αν πράγματι ο Βενιζέλος αποδοκιμάζει, όπως διαδιδόταν, την υποψηφιότητά του. Ταυτοχρόνως, διαδίδεται ότι ο Βενιζέλος έχει στείλει τηλεγράφημα στη Γενική Διοίκηση Αιγαίου, με το οποίο εκφράζεται θετικά για την υποψηφιότητα του Παπανδρέου, οπότε οι φιλελεύθεροι ψηφοφόροι αναρωτιούνται τι είναι αληθές. Κάποιος, με το ψευδώνυμο «Πλωμαρίτης», τον επικρίνει για την υποψηφιότητά του, γράφοντας στην εφημερίδα Σάλπιγξ της Λέσβου: «αν δεν σας διόριζε Γενικόν Διοικητήν ο κ. Βενιζέλος ποιος θα σας εγνώριζε από μας;».

Τις ίδιες μέρες η εφημερίδα, η οποία είναι ιδιοκτησία του βουλευτή και εκ νέου υποψήφιου Νικόλαου Παρίτση, δημοσιεύει καθημερινά τα ονόματα των δώδεκα υποψηφίων βουλευτών του Κόμματος των Φιλελευθέρων. Σ’ αυτά τελικά δεν περιλαμβάνεται του Γ. Παπανδρέου. Οταν την 1η Οκτωβρίου γίνεται η ανακήρυξη των υποψήφιων βουλευτών δημοσιεύει παράλληλα την εξής δήλωση: «Παν ό,τι γράφεται εν τη “Σάλπιγγι” τω μόνω δημοσιογραφικώ οργάνω του Κυβερνητικού Συνδυασμού των Φιλελευθέρων Λέσβου ως προς τα εκλογικά εκπροσωπεί την γνώμην όλων ανεξαιρέτως των αποτελούντων τον συνδυασμόν μελών».

Οι φίλοι του Παπανδρέου εκ νέου υποστηρίζουν ότι ο Βενιζέλος δεν αποδοκιμάζει την υποψηφιότητά του κι ότι οι φήμες αυτές αποδίδονται «εις κομματικήν δήθεν εκμετάλλευσιν». Οι επίσημοι υποψήφιοι φιλελεύθεροι βουλευτές, με τηλεγράφημά τους στις 8 Οκτωβρίου, ζητούν προσωπική απάντηση από τον Βενιζέλο για το θέμα αυτό.

Η αντιπαράθεση πρέπει να ήταν μεγάλη, γιατί και εφημερίδες της Σμύρνης δημοσιεύουν απόψεις για το θέμα. Απαντώντας η Σάλπιγξ γράφει για τον Παπανδρέου: «Πρέπει σώνει και καλά να γίνει βουλευτής Λέσβου ή Χίου»;

Στις 13 Οκτωβρίου 1920, η εφημερίδα Σάλπιγξ δημοσιεύει κείμενο με το οποίο ο συντάκτης του με το ψευδώνυμο «Ενας Βέρος Μυτιληνιός» επικρίνει όσους θέλουν να είναι υποψήφιοι ως Βενιζελικοί, ενώ δεν έχει εγκρίνει την υποψηφιότητά τους ο αρχηγός του κόμματος Ελευθέριος Βενιζέλος. Θεωρεί ότι η υποψηφιότητά τους διασπά τους βενιζελικούς. Ειδικά για τον Γεώργιο Παπανδρέου αναφέρει: «Και μια κι έσωσε και δεν το ενέκρινεν ο αρχηγός να βάλει κάλπη ο κ. Παπανδρέου στο νησί μας Βενιζελική, δηλαδή να γίνει αξιωματικός του Βενιζελικού στρατού, δεν μπορούμε να τον ψηφίσουμε».

Τελικά, στις 22 Οκτωβρίου δημοσιεύεται στη Σάλπιγγα το τηλεγράφημα του Βενιζέλου, με το οποίο απορρίπτει την υποψηφιότητα: «Υποψηφιότητα κ. Παπανδρέου ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΑΠΟΚΡΟΥΩ διότι ως ήδη τα πράγματα αριδήλως απέδειξαν ήτο βάσιμος η κατηγορία ότι ασκήσας ανώτατον δημόσιον λειτούργημα εν Μυτιλήνη και ύστερον εν Χίω ως Γ. Διοικητής, απέβλεψεν εις δημιουργίαν κόμματος χάριν εμφανίσεως αυτού ως Φιλελευθέρου. Βεβαίως δικαίωμα του κ. Παπανδρέου είναι να πολιτευθεί αλλά ΕΚΠΡΟΣΩΠΕΙ ΙΔΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΑΣ ΑΡΧΑΣ και επομένως δεν δύναται να ζητεί να ψηφισθεί υπό των Φιλελευθέρων».

Στις εκλογές εκλέγονται βουλευτές και οι δώδεκα υποψήφιοι του κόμματος των Φιλελευθέρων. Ο Γ. Παπανδρέου είναι πρώτος επιλαχών ως Ανεξάρτητος Φιλελεύθερος. Τα επόμενα χρόνια θα είναι υποψήφιος βουλευτής Λέσβου οκτώ φορές (1923, 1926, 1928, 1932, 1933, 1936, 1946, 1950)· θα εκλεγεί σε όλες, στις περισσότερες πρώτος και με σημαντική διαφορά από τους άλλους υποψηφίους. Μέχρι και τις εκλογές του 1933 είναι υποψήφιος με το κόμμα των Φιλελευθέρων.

Στις επόμενες εκλογές, αν και υπάρχει το κόμμα των Φιλελευθέρων, είναι υποψήφιος με τον Δημοκρατικό Συνασπισμό, 1936, την Εθνική Πολιτική Κίνηση, 1946, και το Δημοκρατικό Σοσιαλιστικό κόμμα, 1950, κόμματα που έχει ιδρύσει ή με τα οποία συνεργάζεται.

Ενενήντα πέντε χρόνια μετά, ο εγγονός Παπανδρέου ιδρύει το Κίνημα Δημοκρατών Σοσιαλιστών, ενώ ο Ευάγγελος Βενιζέλος διατηρεί την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ. Στις εκλογές του 2015, το ΠΑΣΟΚ έλαβε 4,68% των ψήφων και εισήχθη στη Βουλή, ενώ το ΚιΔηΣο έλαβε 2,46%, μένοντας εκτός Βουλής, έτσι έμεινε εκτός και ο Γιώργος Παπανδρέου. Ετσι, ενενήντα δύο χρόνια μετά την πρώτη και την κατ’ επανάληψη εκλογή του παππού Παπανδρέου, τις πολλές εκλογές του Ανδρέα Παπανδρέου και του εγγονού Γιώργου, δεν είχε βουλευτή Παπανδρέου η τελευταία Βουλή.

Πρόσφατα, ο Βενιζέλος δήλωσε ότι «δεν έπρεπε να φύγει κανείς από το ΠΑΣΟΚ την παραμονή της μεγάλης μάχης του Ιανουαρίου 2015», φωτογραφίζοντας τον Γ.Α. Παπανδρέου. Ετσι η αντιπαλότητα των, εχόντων επώνυμο, Παπανδρέου – Βενιζέλου κοντεύει να συμπληρώσει εκατό χρόνια.

* συγγραφέας, διδάκτορας Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας