Μαθαίνουμε το γεωπολιτικό παιχνίδι… γκουγκλάροντας!

Η Ελλάδα εξακολουθεί να «γκουγκλάρει» για να μάθει από δεύτερο και τρίτο χέρι τα νέα που την καίνε, την ώρα που αυξάνεται η γεωπολιτική ρευστότητα, με άγνωστες προοπτικές.

Η χρόνια μεροληψία της ελληνικής εκπαίδευσης υπέρ της αγγλικής γλώσσας έχει οδηγήσει στο να υπάρχουν πολύ λιγότεροι μεταφραστές και διερμηνείς σε τουρκικά, ρωσικά, αραβικά και φαρσί (περσικά) από όσους χρειάζονται η κρατική μηχανή, η κοινωνία και οι πολίτες. Εξακολουθούμε να ενημερωνόμαστε κατά βάση μέσω της αγγλικής γλώσσας, δευτερευόντως της γαλλικής και γερμανικής, άρα μαθαίνουμε αυτά που τα δυτικά μέσα ενημέρωσης επιλέγουν να μας πουν για τη δική μας γειτονιά!

Και αυτή η ανεπάρκεια μεταφραστικού δυναμικού, έλλειψης στρατηγικής και υποδομών πρέπει να σταματήσει.

Το περιφερειακό παιχνίδι εξελίσσεται ερήμην της Ελλάδας, κάτι που επιδεινώνεται σοβαρά από το ότι τα ελληνικά κέντρα λήψης αποφάσεων έχουν ελάχιστες έως ανύπαρκτες δυνατότητες να διαβάσουν ή να ακούσουν τις πρωτότυπες πηγές: τον Τύπο, τα ραδιόφωνα και τα ηλεκτρονικά κανάλια ενημέρωσης και διαλόγου στις αντίστοιχες γλώσσες.

Τουρκία, Ρωσία και Ιράν φιλοδοξούν να βρουν κοινούς άξονες πολιτικής, αφήνοντας απ’ έξω τις ΗΠΑ και τη Δύση. Η Ελλάδα θα επηρεαστεί άμεσα, έστω κι αν οι τρεις χώρες δεν καταφέρουν να ξεπεράσουν όλες τις διαφορές τους.

Ωστόσο, τα ελληνικά ηλεκτρονικά ΜΜΕ, αυτά στα οποία ο μέσος Ελληνας βασίζεται για να ενημερωθεί, αναπαρήγαγαν έτοιμη αρθρογραφία από το Ρόιτερ, το Γαλλικό Πρακτορείο ή την Ντόιτσε Βέλε ή στηρίχθηκαν σε αμερικανικά μέσα. Δηλαδή «διάβασαν» τη γειτονιά της Ελλάδας με μάτια δυτικά.

Επιπλέον, η Google βγάζει πιο ψηλά στα αποτελέσματα τα sites που έχουν τη μεγαλύτερη επισκεψιμότητα ή χειρίζονται πιο έξυπνα τους αλγόριθμους βελτιστοποίησης περιεχομένου. Οχι, δηλαδή, τα πιο σοβαρά αλλά τα πιο… αβανταδόρικα.

Στις πρώτες θέσεις δεν υπήρξε κανένα άρθρο ελληνικού ηλεκτρονικού Μέσου που να προήλθε από άμεση ανταπόκριση από την Κωνσταντινούπολη ή έστω από μετάφραση κειμένων γραμμένων στα τουρκικά, φαρσί ή ρωσικά.

Σε μία μόνο περίπτωση (iskra.gr) αξιοποιήθηκε δημοσίευση της «Χουριέτ», στην αγγλική της όμως έκδοση. Κι εκεί, δηλαδή, η ενημέρωση των Ελλήνων αναγνωστών ήταν ελλιπέστατη, με δεδομένους τους μηχανισμούς (αυτο)λογοκρισίας του Τύπου στην Τουρκία.

Στη συνάντηση κορυφής Ρωσίας – Τουρκίας – Ιράν, ο Ερντογάν διατυμπάνισε την έναρξη κατασκευής του πρώτου πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής της Τουρκίας με ρωσικά κεφάλαια και τεχνογνωσία. Κανένα όμως από τα άρθρα δεν είπε στον Ελληνα το στοιχειώδες: ότι το Ακούγιου βρίσκεται στη Μερσίνα, ακριβώς απέναντι από την Κύπρο, απέχοντας ελάχιστα από την Ελλάδα. Ακόμη και κάποιες αναλύσεις για τις επιπτώσεις του Ακούγιου («Καθημερινή», «Βήμα» κ.ά.) βασίζονται σε αναδημοσιεύσεις από την Κύπρο. Μόνο το left.gr (7/4/18) έκανε τον κόπο να μεταφέρει πληροφόρηση από τουρκικές εφημερίδες.

Θεωρητικά, η χώρα διαθέτει επάρκεια προπτυχιακών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων ρωσικής και τουρκικής φιλολογίας. Στην πράξη, όμως, οι επαγγελματίες μεταφραστές και διερμηνείς από τουρκικά σπανίζουν, στα ρωσικά τα πράγματα είναι ελαφρώς καλύτερα, ενώ στα φαρσί η μεταφραστική υποδομή της Ελλάδας βρίσκεται σε νηπιακό στάδιο: ελάχιστοι εμπειρικοί γλωσσομαθείς μεταφράζουν συμβόλαια, γνωματεύσεις και κατηγορητήρια σε δικαστήρια, νοσοκομεία και αστυνομικά τμήματα!

Στη χώρα λειτουργούν Τμήματα βαλκανικών, σλαβικών, τουρκικών, ασιατικών Σπουδών, ρωσικής γλώσσας κτλ. Ομως δεν είναι μεταφραστικά τμήματα! Και η μετάφραση είναι κάτι πιο σοβαρό από την απλή γλωσσομάθεια. Γι’ αυτό, εξάλλου, στα κριτήρια εισδοχής μελών η Πανελλήνια Ενωση Μεταφραστών απαιτεί πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και από πτυχιούχους Φιλολογίας τρία χρόνια εμπειρίας στη μετάφραση.

Κι ενώ τα επαγγέλματα της μετάφρασης και διερμηνείας προσφέρουν άριστες προοπτικές απασχόλησης, το υπουργείο δεν πριμοδοτεί την ανάπτυξη προπτυχιακών προγραμμάτων στα πανεπιστήμια. Το μοναδικό προπτυχιακό αμιγώς μεταφραστικό τμήμα, το Τμήμα Ξένων Γλωσσών Μετάφρασης & Διερμηνείας στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, δεν ενισχύεται, ώστε να επεκτείνει το πρόγραμμα σπουδών με έδρες στην τουρκική, ρωσική και περσική γλώσσα.

Η ανάγκη επαφής θα ενταθεί. Η Ελλάδα το λιγότερο που μπορεί να κάνει για τη σχέση της με την Τουρκία είναι να… μάθει τουρκικά. Μια επένδυση σε στοχευμένα προγράμματα σπουδών και μετεκπαίδευσης θα αποφέρει σύντομα εκπαιδευμένους επαγγελματίες μεταφραστές και διερμηνείς για τις ποικίλες ανάγκες. Μια «Σχολή» ελληνόφωνης Μετάφρασης θα δώσει διέξοδο και σε πολλούς υψηλά εκπαιδευμένους νέους.

* πρώην ευρωβουλευτής