Προστασία της υγείας, διάσωση ζωών

Ο εμβολιασμός είναι μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της δημόσιας υγείας στην εποχή μας. Τα τελευταία 60 έτη έχει σώσει περισσότερες ζωές παιδιών από κάθε άλλη ιατρική παρέμβαση.

Σε ολόκληρο τον κόσμο ο εμβολιασμός προστατεύει κάθε χρόνο 2,7 εκατομμύρια άτομα από την ιλαρά, 2 εκατομμύρια από τον νεογνικό τέτανο και 1 εκατομμύριο από τον κοκκύτη.

Οι νεότερες γενιές δεν έχουν προσωπική ανάμνηση της ζωής πριν από τα εμβόλια, αλλά οι παππούδες τους θυμούνται.

Προσωπικά γνωρίζω άτομα που έχασαν τη ζωή τους από ιλαρά ή που επλήγησαν από πολιομυελίτιδα.

Ωστόσο παρά τα σημαντικά επιτεύγματα του εμβολιασμού, πολλές χώρες της Ε.Ε. και γειτονικές χώρες αντιμετωπίζουν σήμερα πρωτοφανή κρούσματα νόσων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό λόγω ανεπαρκών ποσοστών εμβολιαστικής κάλυψης.

Τα κρούσματα ιλαράς στην Ε.Ε. τριπλασιάστηκαν μεταξύ 2016 και 2017 και την τελευταία διετία 50 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από ιλαρά και δύο από διφθερίτιδα.

Αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό. Ως γιατρός δεν μπορώ παρά να επαναλάβω την τοποθέτηση του προέδρου Γιούνκερ στην ομιλία του για την κατάσταση της Ενωσης το 2017 και να δηλώσω ότι είναι απαράδεκτο στον 21ο αιώνα παιδιά στην Ε.Ε. να πεθαίνουν από νόσους οι οποίες θα έπρεπε να είχαν εξαλειφθεί από τις χώρες μας πριν από πολύ καιρό.

Τα στοιχεία καθιστούν σαφές ότι καμία χώρα της Ε.Ε. δεν μπορεί να θεωρεί τον εμβολιασμό δεδομένο. Καθώς οι μολυσματικές νόσοι που προλαμβάνονται με εμβολιασμό δεν περιορίζονται εντός των εθνικών συνόρων και η αδυναμία ανοσοποίησης ενός κράτους-μέλους θέτει σε κίνδυνο την υγεία και την ασφάλεια των πολιτών σε ολόκληρη την Ε.Ε., η προστιθέμενη αξία της κοινής δράσης σε επίπεδο Ε.Ε. είναι αδιαμφισβήτητη.

Προκειμένου να επιταχυνθεί η ευρωπαϊκή συνεργασία σχετικά με το κοινό αυτό πρόβλημα, στις 26 Απριλίου 2018 παρουσίασα μια πρωτοβουλία πολιτικής για τις νόσους που προλαμβάνονται με εμβολιασμό.

Πρόκειται για πρόσκληση σε κοινή δράση ώστε να αυξηθεί η εμβολιαστική κάλυψη και να εξασφαλιστεί ότι όλοι οι πολίτες της Ε.Ε. έχουν πρόσβαση σε εμβολιασμό, γεφυρώνοντας έτσι ανισότητες και κενά όσον αφορά την ανοσοποίηση.

Η πρωτοβουλία προτείνει δράσεις για την αντιμετώπιση των βασικών παραγόντων στους οποίους οφείλεται η μείωση της εμβολιαστικής κάλυψης στην Ε.Ε.

Για παράδειγμα, οι επιπτώσεις που έχει η επιφυλακτικότητα ως προς τον εμβολιασμό στα προγράμματα ανοσοποίησης προκαλούν ολοένα και μεγαλύτερη ανησυχία.

Μύθοι και ψευδοεπιστημονικές απόψεις που διαδίδονται από το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εξαπλώνονται με ταχείς ρυθμούς και, ενώ δεν υπάρχει εμβόλιο κατά των ψευδών ειδήσεων, στόχος μας πρέπει να είναι να εντοπίσουμε και να απαντήσουμε στις ανησυχίες εκείνων οι οποίοι δικαιολογημένα επιθυμούν να κατανοήσουν καλύτερα την ανοσοποίηση για τους ίδιους και για τις οικογένειές τους.

Για τον σκοπό αυτόν ένα σημαντικό έργο για την Επιτροπή θα είναι η ανάπτυξη διαδικτυακής πύλης που θα απαντά στις ουσιαστικές ανησυχίες με σαφή, διαφανή και επαληθευμένα στοιχεία.

Η επιφυλακτικότητα ως προς τον εμβολιασμό μεταξύ του νοσηλευτικού προσωπικού αποτελεί επίσης πηγή ανησυχίας, δεδομένου ότι οι εργαζόμενοι αυτοί συνιστούν το ισχυρότερο πλεονέκτημά μας για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη σε προγράμματα ανοσοποίησης.

Επομένως είναι ζωτικής σημασίας να επενδύσουμε στην εκπαίδευσή τους, διασφαλίζοντας ότι η επιστήμη σχετικά με τον εμβολιασμό καλύπτεται από τα προγράμματα σπουδών των ιατρικών σχολών σε ολόκληρη την Ευρώπη και ότι η εκπαίδευση συνεχίζεται μετά την αποφοίτηση, ώστε οι εργαζόμενοι στην υγειονομική περίθαλψη να εξακολουθούν να εκφράζουν βεβαιότητα όταν παρέχουν συμβουλές σχετικά με τον εμβολιασμό.

Μια άλλη πρόκληση είναι η διαφοροποίηση των πολιτικών και των προγραμμάτων εμβολιασμού ανάμεσα στις χώρες της Ε.Ε. Αυτό μπορεί να αποτελέσει ιδιαίτερο εμπόδιο για τα άτομα που κινούνται μεταξύ διαφόρων χωρών της Ε.Ε. στη διάρκεια της ζωής τους.

Διαφορές στα χρονοδιαγράμματα, στον αριθμό των δόσεων κ.λπ. μπορεί να προκαλέσουν σύγχυση ως προς το ποιο εμβόλιο πρέπει να κάνει κάποιος και πότε, γεγονός που μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να μη λαμβάνουν τα παιδιά όλα τα εμβόλια που χρειάζονται.

Διαφορετικές πολιτικές από χώρα σε χώρα μπορεί επίσης να οδηγήσουν στην αντίληψη ότι υπάρχουν διαφορές απόψεων σχετικά με τα εμβόλια αυτά καθεαυτά.

Ως εκ τούτου μια βασική σύσταση για την Επιτροπή και τα κράτη-μέλη είναι να καταρτίσουν κατευθυντήριες γραμμές για ένα βασικό πρόγραμμα εμβολιασμού στην Ε.Ε. έως το 2020 και να ενισχύσουν τη συνοχή μεταξύ των εθνικών και των περιφερειακών προγραμμάτων εμβολιασμού.

Η έλλειψη εμβολίων αποτελεί επίσης σοβαρό εμπόδιο και δεδομένου ότι η αλληλεγγύη αποτελεί θεμελιώδη αξία της Ε.Ε. θα πρέπει να αποτρέψουμε τις ανισότητες στην πρόσβαση σε εμβόλια μεταξύ των χωρών και των περιφερειών, με τη δημιουργία μιας εικονικής ευρωπαϊκής αποθήκης δεδομένων σχετικά με τις ανάγκες εμβολιασμού και τα αποθέματα.

Αυτό θα βοηθήσει τα κράτη-μέλη στην περίπτωση διακοπής της παραγωγής ή έκτακτων γεγονότων.

Επιπλέον θα πρέπει να συνεργαστούμε και να αναπτύξουμε εναλλακτικές επιλογές ώστε να δημιουργηθούν αποθέματα εμβολίων για χρήση σε περίπτωση σοβαρών επιδημικών εξάρσεων. Χρειαζόμαστε επίσης νέα εμβόλια αλλά και να βελτιώσουμε τα υπάρχοντα, ενώ πρέπει να συνεργαστούμε και για την ενίσχυση της έρευνας και της ανάπτυξης εμβολίων σε ενωσιακό και σε εθνικό επίπεδο.

Αυτές είναι κάποιες από τις προτεινόμενες δράσεις. Διακυβεύονται τόσες πολλές ανθρώπινες ζωές που οφείλουμε όλοι να εντείνουμε τις προσπάθειές μας για την αύξηση των ποσοστών εμβολιασμού σε ολόκληρη την Ε.Ε.

Είναι σαφές ότι δεν μπορούμε να αφήσουμε την κάθε χώρα να λύσει το ζήτημα μεμονωμένα -οι ιοί και τα βακτήρια μεταφέρονται και είναι θέμα χρόνου να αποτελέσουν πανευρωπαϊκό πρόβλημα.

Ξεκινώντας την ανανεωμένη κοινή δράση μας, βασιζόμαστε στη δέσμευση των κρατών-μελών, των περιφερειών, των γονέων και όλων των εταίρων μας στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης και της έρευνας για να εξασφαλίσουμε ότι οι πολίτες της Ε.Ε. κάθε εθνικότητας και ηλικίας επωφελούνται από τον εμβολιασμό, αυτό το δώρο που σώζει ζωές.

*Ευρωπαίος επίτροπος Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων