• Αθήνα
    Αυξημένες νεφώσεις
    1°C -0.2°C / 2.9°C
    1 BF
    89%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 2.0°C / 4.7°C
    3 BF
    31%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 3.7°C / 7.3°C
    3 BF
    45%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    0°C -2.5°C / -0.1°C
    4 BF
    34%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    1°C 0.7°C / 0.9°C
    5 BF
    47%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 1.0°C / 4.0°C
    3 BF
    41%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    -3°C -2.6°C / -0.9°C
    3 BF
    34%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 1.3°C / 4.6°C
    3 BF
    40%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 3.3°C / 7.5°C
    4 BF
    89%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 1.9°C / 5.9°C
    3 BF
    52%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 4.1°C / 6.4°C
    6 BF
    75%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 2.6°C / 2.6°C
    7 BF
    56%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    3 BF
    39%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    -1°C -1.5°C / -1.5°C
    3 BF
    61%
  • Λαμία
    Χιονοπτώσεις
    0°C -1.5°C / 1.1°C
    3 BF
    79%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 5.8°C / 7.8°C
    1 BF
    57%
  • Χαλκίδα
    Χιονοπτώσεις
    1°C -0.6°C / 3.1°C
    3 BF
    96%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 0.3°C / 3.2°C
    2 BF
    33%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 1.7°C / 4.8°C
    3 BF
    49%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    -2°C -2.2°C / -2.2°C
    3 BF
    44%

Μαζικό αντιπολεμικό συλλαλητήριο το 2007 στη Νέα Υόρκη

AP Photo/Dima Gavrysh

Συρία: η ηχηρή σιωπή των κινημάτων

  • A-
  • A+

Μία από τις πτυχές στα πλήγματα κατά της Συρίας, που θα όφειλε να μας προκαλέσει εντύπωση, είναι η πενιχρότατη, ασήμαντη κι αναιμική στην εκδήλωσή της αντίδραση από την πλευρά της κοινωνίας των πολιτών, σε αντίθεση με προηγούμενες περιστάσεις ή άλλες ένδοξες εποχές του αντιπολεμικού κινήματος (από τον πόλεμο της Αλγερίας και του Βιετνάμ ίσαμε τον πόλεμο στον Κόλπο και την επέμβαση στο Ιράκ), που γαλούχησαν γενιές προοδευτικών.

Πού είναι τα μαζικά συλλαλητήρια παλαιότερων καιρών; Σήμερα, κάποιος θα μπορούσε να αναρωτηθεί: μήπως έχουν στερέψει τα πολιτικά και ιδεολογικά κοιτάσματα των κινημάτων;

Για παράδειγμα, στη Γαλλία –μία από τις προπομπούς των δυτικών επιθέσεων– δεν διοργανώθηκαν διαδηλώσεις για τη Συρία.

Σε μια χώρα όπου ήδη το συνδικαλιστικό κίνημα έχει ξεσηκωθεί κατά του Εμανουέλ Μακρόν για το νεοφιλελεύθερο πρόγραμμά του, τέτοιες διαδηλώσεις θα αναδείκνυαν πως οι διεκδικήσεις και τα προτάγματα για την εργασία, την ειρήνη, τα κοινωνικά δικαιώματα, τις ελευθερίες, την αλληλεγγύη στους πρόσφυγες, είναι διαρκή, ισότιμα κι αλληλένδετα· πως συμπορεύονται στον κώδικα αξιών και στο εγχειρίδιο δράσης των προοδευτικών κινημάτων, και δεν είναι συγκυριακές ή μόνο συνδικαλιστικές συσπάσεις απέναντι σε επίκαιρα ερεθίσματα.

Το ίδιο παρατηρείται και στη Βρετανία, όπου υποτίθεται πως ο Τζέρεμι Κόρμπιν έχει εμφυσήσει έναν προοδευτικότερο άνεμο.

Και η αιτία δεν είναι μόνον η όποια ηθική αμφιταλάντευση γεννιέται στον κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο που τον εμποδίζει αυτόματα να πάρει το μέρος του καθ’ όλα στυγνού Ασαντ απέναντι στον λαό του, μόνο και μόνο για να εκφράσει μια στείρα αντίδραση στις «νεοαποικιοκρατικές» τάσεις του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού.

Η ίδια ενοχή του Σαντάμ Χουσεΐν δεν είχε εμποδίσει τα πλήθη, κάνοντας αφαίρεση από την αιμοσταγή ιδιότητα του Ιρακινού δικτάτορα, να νοηματοδοτήσουν πολιτικά και κοινωνικά με παγκόσμιο πρόσημο, όσον αφορά την προάσπιση της ειρήνης και των δικαιωμάτων, την εξέγερσή τους απέναντι στα σχέδια των Μπους και Μπλερ.

Ισως τότε, θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς πως επιβίωνε στη συνείδηση του κόσμου ο αφηρημένα υπερβατικός διαχωρισμός των κατηγορημάτων της αντιπαράθεσης σε «καλό»/«κακό» (όπου στον έναν πόλο εντοπιζόταν η «γενική βούληση» της ανθρωπότητας για ειρήνη και δίκαιη επίλυση των κρίσεων, ως άλλο general intellect, ή ως vox populi, και στον άλλο υποβιβάζονταν τα επιμέρους κι ύποπτα κίνητρα των Υπερδυνάμεων και τα συμφέροντα των πολυεθνικών που τις υποκινούσαν).

Σήμερα, καθώς η σύρραξη έχει λάβει τη μορφή μιας νέας παγκόσμιας αντιπαράθεσης ανάμεσα στη Ρωσία και τις ΗΠΑ, όποια διάσταση ανάμεσα στα κατηγορήματα «αγαθό/φαύλο», «προοδευτικό/αντιδραστικό», αποδεικνύεται δύσχρηστη και δύσκολη να καθοριστεί από τα ίδια τα κινήματα, που μέσα στην πληθώρα τους αποδεικνύουν πως πλέον δεν αντιλαμβάνονται ενιαία (όχι ενικά) και με την ίδια ένταση τα διαρκή και κεντρικά, παγκόσμια και εθνικά, αιτήματα.

Σε στιγμές σαν και τούτες αναδεικνύεται η απουσία (και γίνεται αντιληπτή η κατάρρευσή τους) των παλαιότερων κεντρικά οργανωμένων (καίτοι γραφειοκρατικών και μονολιθικών) αριστερών/κομμουνιστικών κομμάτων. Εκείνων που τόσο ιδεολογικά όσο και οργανωτικά, αλλά και σαν ηθική επιρροή, θα μπορούσαν να κινητοποιήσουν σε άλλες εποχές μέλη, συμπαθούντες ή και ευρύτερες φιλελεύθερες (με την προοδευτική έννοια) μάζες.

Απεναντίας, στις μέρες μας εκείνο που εμφατικά δηλώνεται είναι:

α) ο «Ατομισμός» των κινημάτων, που εκδηλώνεται σε μια ομφαλοσκοπική αντίληψη κι έκφραση των δεδομένων και των στιγμών στην εξέλιξη και τη διαμόρφωση της Ιστορίας και της κοινωνίας, αλλά επίσης και σε μια πληθυντική ερμηνεία του ίδιου γεγονότος,
β) η ανισομέρεια και η συγκυριακότητα στην αντίληψη για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες, χωρίς κάποιο κεντρικό και φορές ομοειδές αίτημα – όπως γινόταν στις παλαιότερες περιπτώσεις με τα ξεπερασμένου τύπου κόμματα, γ) ένας «σχετικισμός» στην ανάλυση κι αξιολόγηση του αξιακού πλαισίου της πάλης και της διεύρυνσής της, αλλά και την ισότιμη αναγνώριση των ανάλογων δυνάμεων και προσπαθειών στα μέτωπα της διαπάλης αυτής.

Το αποτέλεσμα είναι προφανές: δεν μπορεί να βρεθεί ενιαία έκφραση όλων των αιτημάτων (ανθρώπινα δικαιώματα, εργασία, κοινωνικές και πολιτικές ελευθερίες).

Η κάθε ομάδα και οι διεκδικήσεις της και όλες μαζί δεν κινούνται συντεταγμένα ως ενιαίο (όχι ενικό, υπογραμμίζουμε πάλι) υποκείμενο, με συγκεκριμένες κοινά αποδεκτές αρχές και προγραμματισμό, αλλά φαίνονται να δραστηριοποιούνται σε μονοδιάστατο επίπεδο και αποστασιοποιημένη από τα αιτήματα των άλλων (ιδίως εκείνες που παλεύουν για καθορισμένα δικαιώματα, τα διαστέλλουν εν σχέσει προς τα οικουμενικά αιτήματα της/των κοινωνίας/ών).

Τούτος όμως ο προγραμματικός και ιδεολογικός σχετικισμός έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια της έννοιας της «Πράξης», ως έκφραση της «ουσίας» της πραγματικότητας της λειτουργίας του κινήματος, που η βίωσή της είναι άλλωστε εκείνη που οδηγεί στην πράξη.

Είναι αυτή η εννοιολογική και υλική ένταση ανάμεσα στο «δυνητικό» και το «δυνατό» που εμπεριέχονται στην έννοια της «δύναμης» – που ανάλογα σημασιοδοτεί και τον χαρακτήρα του συνόλου και της δυναμικής, ως αντίδρασης στη «δύναμη/εξουσία».

Ο σχετικισμός επιπλέον συντελεί στην αδυναμία σύνδεσης των κινημάτων σε μια υλική τελεολογία του κύριου σκοπού τους.

Εν γένει, στις αντιδράσεις, εκείνο που προβάλλεται δεν είναι η στιγμή της διαμαρτυρίας, αλλά η «προβολή» του σχεδίου, ως πρόγραμμα και εναλλακτική μορφή ζωής και πολιτεύεσθαι.

Δεν είναι μία «αυθόρμητη» αγανάκτηση απλώς, αλλά η «απαίτηση» για ριζική αλλαγή, η έκφραση ενός nec plus ultra.

Δυστυχώς, αποδεικνύεται πως πέρα από την έλλειψη και αδυναμία να εκφραστεί ενιαία μία άποψη για το «δίκαιο», υπάρχει και μία εγγενής ασυνεννοησία για την αντίληψη και την υλοποίηση της «δράσης».

Κάποτε η «πάλη» ήταν για τα κινήματα «κοινή επιθυμία», ως σύνολο των επιμέρους επιθυμιών, που όμως συνέτειναν σ’ έναν κοινό πόθο και πεπρωμένο, κι αυτή τα καθόριζε και καθοδηγούσε. Φαίνεται όμως ότι η εποχή τούτη έχει παρέλθει.

*Δημοσιογράφος, Δρ Φιλοσοφίας της Γλώσσας και Αισθητικής

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ελπίζουμε το 2019 να δούμε την ειρήνη και τη σταθερότητα στη Συρία
​Η Συρία παραμένει μια από τις μεγαλύτερες και πολυπλοκότερες ανθρωπιστικές κρίσεις στον κόσμο σήμερα. Σήμερα, περίπου 13 εκατομμύρια γυναίκες, παιδιά και άνδρες στη Συρία χρειάζονται επειγόντως ανθρωπιστική...
Ελπίζουμε το 2019 να δούμε την ειρήνη και τη σταθερότητα στη Συρία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αποδημητικά πουλιά
Πετάχτηκε όρθια από τον ύπνο. Ο φόβος φτερούγιζε στο στήθος της. Ψηλάφισε το σώμα της για να βεβαιωθεί ότι δεν ήταν πληγωμένη. Για λίγο νόμιζε πως ούτε κοιμόταν ούτε ήταν ξύπνια. Ενιωσε ότι πετούσε πάνω από τη...
Αποδημητικά πουλιά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Quo vadis Europa?
Πάνω από τέσσερα εκατομμύρια Σύροι εγκατέλειψαν τη χώρα τους για να γλιτώσουν από τις βόμβες, «ντόπιες» και ξένες, και από το λεπίδι του ISIS. Κι από αυτόν τον τρομακτικό ομολογουμένως αριθμό, κάπου 600.000...
Quo vadis Europa?
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι «Άννες και οι Καϊάφες» του προσφυγικού
Πίσω από κάθε φαινομενικά αθώο και «ουδέτερο» κοινωνικό γεγονός κρύβονται οι θηριώδεις αιτίες του. Ωστόσο οι Φαρισαίοι του αστικού συστήματος βρίσκονται στο υπηρετικό προσωπικό όσων βομβαρδίζουν τη Μέση...
Οι «Άννες και οι Καϊάφες» του προσφυγικού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Είκοσι χρόνια μετά τη Γένοβα, τι μας έμεινε;
Είκοσι χρόνια μετά, τα ίδια αιτήματα και διεκδικήσεις που ενέπνευσαν τη (χαμένη) «Γενιά της Γένοβας», που ξεσήκωσαν το Occupy Wall Street το 2011 και συνεγείρουν το Black Lives Matter, δυστυχώς για εμάς,...
Είκοσι χρόνια μετά τη Γένοβα, τι μας έμεινε;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας