Ο ρόλος της Ελλάδας στην 4η τεχνολογική επανάσταση

Η ιστορία του νεοελληνικού κράτους είναι πυκνή, γεμάτη ανατροπές και αντιφάσεις. Μια ιστορία με βήματα προς τα εμπρός, προς τη Δύση, προς τη νεωτερικότητα αλλά και με βήματα προς τα πίσω, με κρίσεις, τραγωδίες και διχασμούς. Η Μεταπολίτευση αποτέλεσε εξαίρεση αυτού του σχήματος. Εξαίρεση που έκλεισε βίαια τον κύκλο της το 2009. Η οικονομική και κοινωνική κρίση χάραξε βαθιά την ελληνική κοινωνία, που ξύπνησε ξαφνικά σε έναν κόσμο γεμάτο από οικονομικές και τεχνολογικές αβεβαιότητες και σε μια γειτονιά γεμάτη συγκρούσεις και πολιτική αστάθεια.

Μέσα σε αυτόν τον ωκεανό προβλημάτων του χθες, του σήμερα και του αύριο, επιχειρούμε να γυρίσουμε σελίδα, καλύπτοντας τα ελλείμματα και τις παθογένειες του παρελθόντος με δυσβάσταχτο κόστος για την κοινωνία. Μοιραία αυτό το κόστος, η χρεοκοπία και οι λανθασμένες πολιτικές κατά τη διάρκεια της κρίσης μεταφράστηκαν σε πολιτικό κόστος, συρρικνώνοντας ιστορικές παρατάξεις σε όλη την Ευρώπη, και φέρνοντας στο προσκήνιο δυνάμεις που έχουν ως κύριο χαρακτηριστικό τους τη νοσταλγία για έναν κόσμο που χάθηκε.

Οι δυνάμεις του ευρωπαϊκού Κέντρου απομονωμένες στον ελιτισμό τους δεν μπόρεσαν να αντιληφθούν τα προβλήματα, δεν κατάφεραν να δώσουν βιώσιμες λύσεις και δεν προστάτεψαν την ευημερία των μεσοστρωμάτων. Οδηγήθηκαν μοιραία στην εκλογική συρρίκνωση, δίνοντας χώρο σε λαϊκιστικά κινήματα που αναγνωρίζουν τα προβλήματα στην απασχόληση, την ασφάλεια, το κοινωνικό κράτος, τον ανταγωνισμό, χωρίς να προσφέρουν ουσιαστικές λύσεις.

Το πιο κρίσιμο όμως είναι ότι αδυνατούμε να αντιληφθούμε τα προβλήματα της επόμενης μέρας. Η 4η τεχνολογική επανάσταση σαρώνει τα πάντα και πολώνει τον κόσμο. Τον χωρίζει σε αισιόδοξους και απαισιόδοξους. Σε χαμένους και κερδισμένους. Σε ασφαλείς και ανασφαλείς. Σε ανθρώπους με υψηλή εξειδίκευση και ανειδίκευτους. Οδηγεί σε αύξηση της ανισότητας, εξαφάνιση της μεσαίας τάξης και κατά συνέπεια του χώρου του κέντρου. Οι αλλαγές στην τεχνητή νοημοσύνη, στη ρομποτική και στην ανάλυση δεδομένων είναι τεκτονικής σημασίας πολιτισμικά και ανθρωπολογικά.

Ο αλγόριθμος υποκαθιστά το άτομο στη λήψη αποφάσεων και με αυτόν τον τρόπο αλλάζει πλήρως το πανόραμα της εργασίας στο σύνολο της οικονομίας. Η υποκατάσταση της εργασίας από την τεχνολογία στην ουσία πλήττει πρωτίστως τις επαγγελματικές ομάδες που παραδοσιακά αποτελούσαν τη μεσαία τάξη. Δημόσια και ιδιωτική σφαίρα, επαγγελματικές και προσωπικές σχέσεις, κράτος, κοινωνία και οικογένεια θα επηρεαστούν από τις αλλαγές στις κοινωνικές και παραγωγικές δομές που θα φέρει η 4η τεχνολογική επανάσταση.

Ποια πρέπει να είναι λοιπόν η απάντησή μας στις προκλήσεις που αναδύονται;

1. Να κλείσουμε γρήγορα τις πληγές της κρίσης οικοδομώντας λύσεις εμπιστοσύνης που δεν θα ξαναγεννήσουν τα ίδια προβλήματα. Ειδικότερα στο πλαίσιο των δημόσιων οικονομικών πολιτικών να στοχεύσουμε σε μείγματα πολιτικής που στηρίζουν την ανάπτυξη μέσω της απασχόλησης και των επενδύσεων. Με ανθεκτικά φορολογικά και ασφαλιστικά συστήματα που θα εγγυώνται πως δεν θα ξαναγυρίσουμε στις παθογένειες του χθες.
2. Να τολμήσουμε να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα της εργασίας και τον ρόλο του κοινωνικού κράτους. Στην απαξίωση της εργασίας από την 4η τεχνολογική επανάσταση πρέπει να απαντήσουμε με ένα καθολικό κοινωνικό κράτος, το οποίο θα χρηματοδοτείται όχι από την εργασία αλλά από την τεχνολογία. Με κύριο εργαλείο το καθολικό κοινωνικό εισόδημα πρέπει να απαντήσουμε στις προκλήσεις που δημιουργεί σε όρους εισοδηματικής ανισότητας η τεχνολογία.
3. Να αποδεχτούμε, να ρυθμίσουμε και να διαχειριστούμε την ευελιξία ως το βασικό συστατικό του νέου παραγωγικού μοντέλου που αναδύεται. Ευελιξία που είναι αναγκαία ώστε συλλογικά να προχωρήσουμε μπροστά, ώστε να καινοτομήσουμε και να γίνουμε πιο ανταγωνιστικοί. Ευελιξία που δημιουργεί όμως σοβαρά προβλήματα σε ατομικό και προσωπικό επίπεδο και της οποίας τα αρνητικά αποτελέσματα πρέπει να αντιμετωπιστούν, ενώ τα θετικά να αποτελέσουν μέρος της αναδιανομής και του νέου κοινωνικού κράτους.

Η ευημερία και η προκοπή της χώρας και των μελλοντικών γενεών περνάει μέσα από την αξιοποίηση των ευκαιριών που δημιουργεί η τεχνολογική πρόοδος. Μέσα από τη σύνθεση και τη συνεννόηση χάριν των πολιτών. Ανανέωση, σχέδιο, ενότητα αλλά και μια νέα σχέση πολιτικής και πολιτών μπορούν να οδηγήσουν την Ελλάδα στον 21ο αιώνα.

* ανεξάρτητος βουλευτής