«Εθνικό»: πολυσήμαντη έννοια σε μονοσήμαντο πλαίσιο

Το έτος 1990 το «σιδηρούν παραπέτασμα» κατέρρευσε λόγω «σκουριάς» επτά δεκαετιών. Τα ανά την Ευρασία ομοσπονδιακής δομής πολυεθνικά κράτη του αλλοτινού μοντέλου διακυβέρνησης γνωστού ως «δημοκρατικός συγκεντρωτισμός» καταλύθηκαν, γεωπολιτικώς υποκαθιστάμενα από τις εθνικές συνιστώσες τους. Ο «φιλελεύθερος» καπιταλισμός ξεκίνησε άμεσα την επεκτατική εκστρατεία του προς τις αναδυόμενες αγορές των νεότευκτων «εθνικών» κρατών διεκδικώντας, όπως έως τότε ο αντίπαλός του «ανελεύθερος» κομμουνισμός, την ειδική του «παγκοσμιοποίηση».

Μέσα σε αυτό το ήδη εκ του έτους 1990 διεθνώς διαμορφωμένο μονοσήμαντο πολιτικό φόντο, (ανα)γεννάται η έννοια «εθνικό θέμα». Μία πρώτη απόπειρα ορισμού της έννοιας δύναται να είναι «το θέμα το οποίο άπτεται της εν γένει ακεραιότητας του έθνους». Το Σύνταγμά μας ταυτίζει την έννοια «λαός» με την έννοια «έθνος», συνεπώς το «εθνικό θέμα» είναι το θέμα το οποίο άπτεται της ακεραιότητας του λαού μας. Ο ορισμός της έννοιας την καθιστά λίαν πολυσήμαντη.

Σε ποιες περιπτώσεις ο λαός μας δύναται να απολαμβάνει το αγαθό της ακεραιότητας; Οταν δεν αμφισβητούνται τα όρια της εδαφικής του κυριαρχίας (αγγλ. sovereignty) από όμορη ανταγωνιστική δύναμη; Οταν δεν αμφισβητείται το μονοπωλιακό δικαίωμα χρήσης ιστορικής επωνυμίας για ιστορικά οριοθετημένο χώρο στο πλαίσιο της εδαφικής του κυριαρχίας; Οταν δεν αμφισβητείται το μονοπωλιακό δικαίωμα χρήσης επωνυμίας προϊόντος προστατευόμενης ονομασίας προέλευσης (βλ. «φέτα»); Ή μήπως όταν δεν αμφισβητείται η δεοντολογική λειτουργία και αξιοπιστία των θεσμών του από αλλοδαπούς φορείς; Απόπειρα απάντησης: Ολα τα προαναφερθέντα με ύψιστη προτεραιότητα το τελευταίο.

Οταν ως λαός, ως πολίτες δεν φαινόμαστε ικανοί να βάλουμε τάξη στον οίκο μας, στο κράτος μας, στον χώρο της κυριαρχίας μας, δεν είναι δυνατό να υφαίνουμε διεθνείς διαπραγματεύσεις και διεκδικήσεις με αίσθημα συλλογικής αυτοπεποίθησης. Η καταπολέμηση της διαπλοκής και της συνεπαγόμενης διαφθοράς είναι κατ’ εξοχήν εθνικό θέμα, εν προκειμένω απτόμενο της ακεραιότητας των εθνικών μας θεσμών.

Ας υποθέσουμε όμως πως διά μαγικού τρόπου αποτόμως εξυγιαίνουμε τους θεσμούς, τους καθιστούμε εκ νέου ακέραιους και το κράτος μας συνεπαγόμενα εν συνόλω αξιόπιστο. Πώς διατηρούμε το κράτος μας ακέραιο, λειτουργικά αυτοτελές και με τις κατά το δυνατό ολιγότερες γεωστρατηγικές εξαρτήσεις; Απόπειρα απάντησης: Διά της αξιοποίησης των μοναδικών δυνατοτήτων του τόπου μας.

Εάν ως λαός επιθυμούμε τη σταδιακή απεξάρτησή μας από τις πετρελαϊκές πολυεθνικές, οφείλουμε στην επιχείρηση ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας να αποδώσουμε τον χαρακτηρισμό «εθνικό θέμα». Εάν ως λαός επιθυμούμε τη σταδιακή απεξάρτηση του ΕΣΥ από τις φαρμακευτικές πολυεθνικές, οφείλουμε στην επιχείρηση ανάπτυξης της προληπτικής ιατρικής να αποδώσουμε τον χαρακτηρισμό «εθνικό θέμα». Αλίμονο εάν για να απολαμβάνουμε, λ.χ., οδοντόκρεμες ή παυσίπονα πρέπει υποχρεωτικά να συναλλασσόμαστε με πολυεθνικές, όταν ως τόπος διαθέτουμε εκατοντάδες αυτοφυών βοτανικών ποικιλιών.

Η απεξάρτηση του ατόμου από τα φάρμακα επιτυγχάνεται επίσης μέσω της ανάπτυξης εναλλακτικών μορφών μεσογειακής διατροφής με βάση ποικίλες φυτικές συνταγές. Η καλλιέργεια παιδείας, συνείδησης και modus vivendi υγιεινής διατροφής για κάθε ελληνική οικογένεια αρμόζει να χαρακτηριστεί «εθνικό θέμα».

Κράτος λειτουργικά αυτοτελές είναι μόνο το παραγωγικό κράτος. Η κριτική απαξίωση του ανά την υφήλιο επικυρίαρχου οικονομικού μοντέλου δεν αρκεί πλέον ούτε καν ως συνειδησιακά διεγερτική συνθηματική διαπίστωση. Η τριλογία των μνημονίων οσονούπω θα μας παρουσιάσει το τελευταίο της κεφάλαιο. Το ποια επόμενη ημέρα επιθυμούμε ως λαός να χαράξουμε χρήζει να χαρακτηριστεί «εθνικό θέμα». Ο φυσικός ρόλος της αγοράς είναι η επιδίωξη της μεγιστοποίησης του κέρδους, ο φυσικός ρόλος της κοινωνίας είναι η επιδίωξη της ενδυνάμωσης της εσωτερικής της συνοχής. Η διαμόρφωση μιας αγοράς που θα υπηρετεί τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας, αντί να γεννά πλασματικές ανάγκες και πραγματικές εξαρτήσεις, χρήζει να προκριθεί ως «εθνικό θέμα».

Ως οικουμενικώς γνωστό, τα οχυρά καταλύονται εξαιτίας εσωτερικών αδυναμιών. Η κατοχύρωση της κοινωνικής μας συνοχής μέσω ενός νέου εθνικού διαλόγου κοινωνικών αξιών για τη μετά μνημονίων εποχή θα μας ενισχύσει με το πιο ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί, ενώπιον του οποίου κάθε γείτονας θα σταθεί με σεβασμό. Ο υγιής εθνισμός προάγει τον υγιή διεθνισμό και στη γεωγραφική μας γειτονιά και στη γειτονιά του κόσμου.

* δικηγόρος LLM Διεθνούς και Συγκριτικού Δικαίου Οικονομίας και Εμπορίου Μητροπολιτικού Πανεπιστημίου του Λονδίνου