Ράμα εναντίον όλων και μια πιθανή έκπληξη

Την τελευταία Κυριακή του Ιουνίου η Αλβανία θα πάει στις ένατες βουλευτικές εκλογές από την πτώση του κομμουνισμού. Οι εκλογές της 25ης Ιουνίου θα είναι, ασφαλώς, οι πιο ενδιαφέρουσες της εικοσαετίας. Σε μια χώρα όπου η αμφισβήτηση του εκλογικού αποτελέσματος είναι το αγαπημένο σπορ του ηττημένου, τούτη τη φορά η περίπτωση να συμβεί κάτι τέτοιο είναι σχεδόν μηδαμινή.

Ο πρόεδρος της Κεντρικής Εφορευτικής Επιτροπής διορίστηκε από την αντιπολίτευση, ύστερα από μια συμφωνία που υπέγραψαν στις 18 Μαΐου ο πρωθυπουργός Εντι Ράμα με τον αρχηγό του Δημοκρατικού Κόμματος, Λουλζίμ Μπάσα. Επίσης, απόρροια της συμφωνίας ήταν και η αντικατάσταση με τεχνοκράτες –προτεινόμενους από την αντιπολίτευση- έξι υπουργών που είχαν άμεση εμπλοκή στη διεξαγωγή των εκλογών.

Αυτά ήταν σημεία της συμφωνίας που στην ουσία επιβλήθηκε από την Ουάσινγκτον, όταν πια είχε σβήσει κάθε ελπίδα για συμμετοχή στις εκλογές της αντιπολίτευσης, η οποία διαδήλωνε για τρεις συνεχείς μήνες, συγκεντρωμένη σε αντίσκηνα απέναντι από το πρωθυπουργικό μέγαρο.

Αλλά η αντιπολίτευση παραιτήθηκε από το βασικό της αίτημα, που ήταν η αναβολή των εκλογών τουλάχιστον ώς τον Σεπτέμβριο, πράγμα που ο πρωθυπουργός Ράμα δεν δέχτηκε καν να συζητήσει. Η μόνη αναβολή ήταν για μία εβδομάδα κι έτσι, αντί στις 18 Ιουνίου που διόριζε το προεδρικό διάταγμα, οι εκλογές θα γίνουν στις 25 του μηνός. Κι έτσι, όλοι έμειναν ευχαριστημένοι…

Η μάχη για το «τιμόνι»

Στην τελευταία δημοσκόπηση, που μεταδόθηκε από τον τηλεοπτικό σταθμό Ora News, το Σοσιαλιστικό Κόμμα εμφανίζεται να κερδίζει τις εκλογές με 43%, το Δημοκρατικό Κόμμα δεύτερο με 36% και το Κίνημα Σοσιαλιστικής Ολοκλήρωσης τρίτο με 12%.

Αυτές οι εκλογές θα γίνουν χωρίς προεκλογικούς συνασπισμούς – που ήταν μια συνήθης πρακτική στην Αλβανία. Αυτή η εξέλιξη ευνοεί τα μεγάλα κόμματα, όπως το Σοσιαλιστικό και το Δημοκρατικό, αλλά είναι εις βάρος των μικρότερων κομμάτων, που μπορεί να πάρουν λιγότερους (ή και κανέναν) βουλευτές σε σχέση με τον αριθμό των ψήφων που θα λάβουν.

Το Δημοκρατικό Κόμμα έδωσε μια έξυπνη λύση σε αυτό το θέμα: συμπεριέλαβε στις εκλογικές του λίστες και σε εκλόγιμες θέσεις τους προέδρους των παραδοσιακών ή και συγκυριακών του συμμάχων -μεταξύ των οποίων και τον Βαγγέλη Ντουλέ του Κόμματος Ενωση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, που εκφράζει την πλειοψηφία της εθνικής ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία.

Μέσα σε λίγες ώρες, οι εκλογές που θεωρούνταν σαν περίπατος για τον Αλβανό πρωθυπουργό μετατράπηκαν σε πραγματικό εφιάλτη. Εάν οι εκλογές θα γίνονταν χωρίς τη συμμέτοχη της αντιπολίτευσης, οι Σοσιαλιστές θα είχαν απέναντι τους μόνο το Κίνημα Σοσιαλιστικής Ολοκλήρωσης (ΚΣΟ), με το όποιο συγκυβερνούν, καθώς και κάποια μικρά κόμματα, όπως «των Τσάμηδων» που επίσης συμμετέχει στο παρόν κυβερνητικό σχήμα.

Αλλά τώρα ο Ράμα βρίσκεται αντιμέτωπος ακόμη και με τους συμμάχους του. Το ΚΣΟ επιτίθεται ανοιχτά στον πρωθυπουργό σε αυτές τις πρώτες μέρες της προεκλογικής εκστρατείας.

«Ο κύριος Ράμα, πριν θελήσει να οδηγήσει μόνος του το αυτοκίνητο της διακυβέρνησης, θα πρέπει να αποκτήσει δίπλωμα οδήγησης», δήλωσε μόλις την 1η Ιουνίου η αντιπρόεδρος του ΚΣΟ, Μόνικα Κριεμάδι, που είναι επίσης σύζυγος του ιδρυτή του κόμματος και νεοεκλεχθέντος προέδρου της Δημοκρατίας, Ιλίρ Μέτα. (Σημείωση: η κυρία Κριεμάδι αναφερόταν σε μια δήλωση του Ράμα που την επαναλαμβάνει σαν ρεφρέν σε όλες τις συγκεντρώσεις: «Δεν μπορείς να οδηγάς κρατώντας με το ένα χέρι το τιμόνι και με το άλλο αυτόν που κάθεται στα γόνατά σου. Το τιμόνι πρέπει να το κρατάμε μόνο εμείς»…)

«Ασφαλώς και σε περίπτωση ανάγκης, το ΚΣΟ θα συμμετάσχει σε μια κυβέρνηση με τους σοσιαλιστές. Αλλά θεωρείται σίγουρο ότι θα θέσει σαν όρο την απομάκρυνση του Ράμα από τη θέση του πρωθυπουργού. Προπάντων, εάν τα νούμερα του ΚΣΟ θα είναι τέτοια που διευκολύνουν αυτή του τη θέση», εκτιμά ο γνωστός πολιτικός αναλυτής Εντον Αμπιλεκάι.

Γι’ αυτό και ο Εντι Ράμα έχει βάλει ως μοναδικό σκοπό των εκλογών την κατάκτηση 71 εδρών (στη Βουλή των 140), που θα του εξασφαλίσουν την αυτοδυναμία, αλλά και την υπαγόρευση όρων, εάν συμπεριλάβει και άλλα κόμματα στην κυβέρνηση.

Αλλά οι 71 έδρες μοιάζουν με άπιαστο όνειρο, αν λάβουμε υπόψη ότι στις εκλογές του 2013, όπου είχε μια σειρά ευνοϊκών συνθηκών, το Σ.Κ. έβγαλε μόνο 66 βουλευτές.

Τώρα όμως ακόμη και η επανάληψη εκείνου του αποτελέσματος μοιάζει πολύ δύσκολη. Ενα νέο κόμμα, το ΛΙΜΠΡΑ, που ίδρυσε ο Σοσιαλιστής βουλευτής και γνωστός συγγραφέας, Μπεν Μπλούσι, εμφανίζεται στις δημοσκοπήσεις να παίρνει δύο βουλευτές στη μεγαλύτερη εκλογική περιφέρεια, εκείνη των Τιράνων.

Παράλληλα, ένας άλλος «άσπονδος φίλος» του Ράμα, ο επιχειρηματίας και εκδότης Κότσο Κοκεδήμα, έχει ιδρύσει και αυτός το δικό του κόμμα, ΖΓΚΙΔΙΑ (Η Λύση), αφού του αφαιρέθηκε η βουλευτική ιδιότητα, λόγω ασυμβίβαστου.

Ο Κοκεδήμα δεν συμμετέχει στις εκλογές, αλλά προτρέπει τους υποστηρικτές του, που βρίσκονται κυρίως στον Νότο (προπύργιο των Σοσιαλιστών), να ψηφίσουν τους υποψήφιους του ΚΣΟ.

Παροχολογία

Οι ηγέτες των δυο μεγαλύτερων κομμάτων έχουν πάρει πάνω τους όλο το βάρος της προεκλογικής εκστρατείας και οργώνουν τη χώρα από τον νότο στον βορρά και από την ανατολή στη δύση.

Η οικονομία είναι το βασικό θέμα της εκλογικής μάχης. Αν και ο πρωθυπουργός παραδέχτηκε ότι η κυβέρνησή του δεν μπόρεσε να πραγματοποιήσει την προεκλογική δέσμευση του 2013 για τη δημιουργία 300 χιλιάδων νέων θέσεων εργασίας, υποσχέθηκε 220 χιλιάδες στη δεύτερή του θητεία, που ελπίζει να κερδίσει.

Από την άλλη, και το Δημοκρατικό Κόμμα υπόσχεται 240 χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας, όταν η ανεργία είναι επισήμως 14,2%.

«Για κάποιον που διαθέτει στοιχειώδεις οικονομικές γνώσεις είναι σαφές ότι αυτές οι υποσχέσεις είναι λόγια στον αέρα», παρατηρεί ο Γκεργκ Ερεμπάρα, δημοσιογράφος στο ερευνητικό δίκτυο BIRN. Και προσθέτει: «Σε μια χώρα με ρυθμούς ανάπτυξης 2% ή 3% ή ακόμη και 5%, είναι αδύνατο να αυξηθεί η απασχόληση με 10%, 20% η 30%».

Α λα Σαμαράς – Βενιζέλος;

Πάντως, αυτό που κάνει ιδιαίτερη εντύπωση και οφείλεται ίσως στο πνεύμα της συμφωνίας της 18ης Μαΐου αφορά τη χαλάρωση της αντιπολιτευτικής ρητορικής του ηγέτη του Δημοκρατικού Κόμματος.

Ενώ ο κύριος Μπάσα απαιτούσε την αναβολή των εκλογών και την παραίτηση του Ράμα και όλης της κυβέρνησης, κατηγορώντας τους ότι έχουν «κανναβοποιήσει τη χώρα» και ότι θα χρησιμοποιήσουν τα χρήματα από τη διακίνηση ναρκωτικών για να εξαγοράσουν τις εκλογές, τώρα έχει εξαφανίσει αυτές της αναφορές από το λεξιλόγιό του.

Ακόμη και όταν αναφέρεται στη διαπλοκή και διαφθορά της κυβέρνησης Ράμα, αυτά τα σχετίζει περισσότερο με τις «πολυτελείς» επενδύσεις σε πάρκα και τη φύτευση φοινίκων, παρά με τα επιβεβαιωμένα σκάνδαλα, ειδικά στον τομέα της Υγείας.

«Αυτή η αλλαγή της ρητορικής του αρχηγού της αντιπολίτευσης δείχνει ότι ο κύριος Μπάσα προετοιμάζει το έδαφος για τη μετεκλογική συνεργασία με τον κύριο Ράμα, αν και δεν το παραδέχεται δημοσίως», εκτιμά ο Εντον Αμπιλεκάι.

Πράγματι, αυτή θα ήταν η μεγαλύτερη έκπληξη των εκλογών της 25ης Ιουνίου, σε μια χώρα όπου η πλειονότητα των αρνητικών εξελίξεων χρεώνεται στην ακραία πόλωση και τον πολεμικό ανταγωνισμό ανάμεσα στις δυο βασικές πολιτικές δυνάμεις, το Σοσιαλιστικό και το Δημοκρατικό Κόμμα.

Μια κυβέρνηση αποτελούμενη από τους Σοσιαλιστές και τους Δημοκράτες (σε στιλ Σαμαρά – Βενιζέλου, για να αναφέρουμε και την ελληνική εμπειρία), έχει προταθεί στους δυο ηγέτες από τον Γερμανό ευρωβουλευτή Κουρτ Φλεκενστάιν, που είναι εισηγητής για την Αλβανία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Αν και αυτό μπορεί να μοιάζει πολύ ωραίο για να είναι αληθινό, ακόμη και στα Βαλκάνια ισχύει το «ποτέ μη λες ποτέ».

* Εκδότης της αλβανόφωνης εφημερίδας «Tribuna», που εκδίδεται στην Αθήνα, και ανταποκριτής του αλβανικού καναλιού ABC