Πόσο μακρινά, αλήθεια, μας φαίνονται μερικές φορές κάποια συνταρακτικά γεγονότα! Μπορεί αιφνίδιοι, ή χρόνιοι καλύτερα και σωστότερα, πολιτικοί σεισμοί να διαλύουν αυτοκρατορίες εις τα εξ’ ων συνετέθησαν, όπως τη Σοβιετική Ένωση, εν προκειμένω, αλλά κάποιοι άλλοι σεισμοί προκαλούν συγκέντρωση ικανού αριθμού προθύμων ανθρώπων, προωθούν τη συνεργασία μεταξύ τους, και στο τέλος φροντίζουν να απεικονίσουν διαχρονικά με τον τρόπο τους τα ιστορικά γεγονότα που έλαβαν χώρα σε συγκεκριμένη ώρα και θέση.
Για τη χώρα μας το γεγονός έχει ξεχωριστή σημασία γιατί σηματοδοτεί το δρόμο της όποιας βοήθειας του πλησίον, σε μια εποχή πολύπλευρων κρίσεων, μια δυσβάσταχτη για τους περισσότερους πολίτες περίοδος η οποία φαίνεται να συνεχίζεται, παρά τις φιλότιμες, ομολογουμένως, προσπάθειες των κυβερνώντων. Μεταξύ του μεγάλου αριθμού μνημείων της μακρινής Τασκένδης, το ‘Μνημείο Κουράγιο’ αξίζει της ιδιαίτερης προσοχής του επισκέπτη. Είναι αφιερωμένο στα γεγονότα που έλαβαν χώρα εκεί, πριν από πενήντα ένα χρόνια, και άφησαν βαθιά ίχνη στην ιστορία, τουλάχιστον, της πόλης της Τασκένδης.
Πάνω σε μια γρανιτένια εξέδρα του μνημείου, βρίσκεται ένας κύβος. Στη μία πλευρά του φαίνεται η αποφράδα εκείνη ημέρα: 26 Απριλίου 1966! Στην άλλη, υπάρχει χαραγμένη η εικόνα ενός ρολογιού, οι δείκτες του οποίου δείχνουν: 5 και 24! Είναι η πρωινή ώρα κατά την οποία η πόλη χτυπήθηκε από ένα σοβαρό σεισμό μεγέθους 8,3 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ. Η ρωγμή στον κύβο συμβολίζει ένα σχίσιμο στο έδαφος της πόλης. Μια γυναίκα που κρατάει ένα παιδί τρέχει να σωθεί κι ο άντρας προσπαθεί με το σώμα του να τους προστατεύσει απ’ τις ανεξέλεγκτες φυσικές δυνάμεις. Σε αυτό το αξιομνημόνευτο πρωινό, η πόλη ξύπνησε μέσα σε περίεργους ήχους, προφανώς από τα υπόγεια μουγκρίσματα της γης. Οι κάτοικοι βεβαίως ήταν συνηθισμένοι σε μικρές σεισμικές δονήσεις, αφού η Τασκένδη βρίσκεται χτισμένη πάνω σε σεισμική ζώνη, αλλά όχι φυσικά τέτοιου μεγέθους.
Το επίκεντρο βρισκόταν σε βάθος δέκα χιλιομέτρων κάτω από το κεντρικό τμήμα της πόλης, όπου σχεδόν δέκα χρόνια αργότερα ανεγέρθηκε το μνημείο ετούτο. Η φύση του σεισμού αποσόβησε τα χειρότερα και ευτυχώς μόνο κτίρια καταστράφηκαν.
Σε λίγα λεπτά, σχεδόν τα πάντα σε ακτίνα δέκα τετραγωνικών χιλιομέτρων καταστράφηκαν. Πάνω από τους μισούς πολίτες έμειναν άστεγοι, πολλά σχολεία, νηπιαγωγεία, γραφεία, εργοστάσια και αποθήκες υπέστησαν φοβερές ζημιές. Οι πολίτες της πόλης αντιμετώπισαν το σεισμό με περίσσιο θάρρος. Ευτυχώς οι παροχές του νερού και του ρεύματος, δεν διακόπηκαν, κάτι που εμπόδισε τις συνοδές σε αυτές τις περιπτώσεις, επιδημίες. Κι ακόμα λένε οι παλιοί, δεν σημειώθηκαν φαινόμενα λεηλασίας.
Κατά τις πρώτες ώρες μετά το αρχικό σοκ, έφτασε από τη Μόσχα αντιπροσωπεία της κυβέρνησης με επικεφαλής τον Γενικό Γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος, Λεονίντ Μπρέζνιεφ. Οργάνωσαν μια επιτροπή για να ηγηθεί της τιτάνιας προσπάθειας ανάκαμψης, και να βοηθήσει στην ανοικοδόμηση και την κατασκευή μιας νέας πόλης. Περισσότερες από δεκαπέντε χιλιάδες σκηνές στάλθηκαν και στήθηκαν επί τόπου, δημιουργήθηκαν δημόσιοι χώροι παρασκευής και διανομής φαγητού και όλα τα νοσοκομεία άνοιξαν τις πύλες τους για την εξυπηρέτηση των τραυματιών. Πολλές οικογένειες στάλθηκαν σε άλλες πόλεις του Ουζμπεκιστάν και δημοκρατίες της Σοβιετικής Ένωσης, ενώ τα παιδιά τους επόμενους μήνες οδηγήθηκαν σε καλοκαιρινές κατασκηνώσεις, σε πολλές περιοχές της ΕΣΣΔ.
Χιλιάδες άνθρωποι από όλες τις δημοκρατίες της ΕΣΣΔ έφτασαν εδώ για την ανοικοδόμηση της πρωτεύουσας, μετατρέποντας την Τασκένδη σε μια πόλη με σχεδόν διπλάσιο πληθυσμό από το αρχικό της μέγεθος. Στην διάρκεια του χειμώνα εκείνου του χρόνου, πάνω από τριακόσιες χιλιάδες άνθρωποι στεγάστηκαν. Οι εργασίες βέβαια συνεχίστηκαν και κατά τη διάρκεια των τριών επόμενων ετών που απαιτήθηκαν για να μεταμορφώσουν την Τασκένδη σε μια καινούργια κυριολεκτικά πόλη. Σήμερα το μνημείο συμβολίζει την ειρήνη και την ευημερία στην Τασκένδη. Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί νεόνυμφοι φέρνουν εδώ και εναποθέτουν στο μνημείο λίγα λουλούδια, έτσι συμβολικά!
