Ο Σενέκας και το σύντομο του βίου

«Και ενώ οι άνθρωποι δεν ανέχονται να τους αποσπάσει κανείς την περιουσία και πολεμούν με νύχια και με δόντια όποτε προκύπτει η παραμικρή φιλονικία για τα όρια της γης που τους ανήκει, επιτρέπουν στους άλλους να καταπατούν την ίδια τους τη ζωή – για να μην πούμε ότι οι ίδιοι διευκολύνουν αυτούς που τελικά εξουσιάζουν τη ζωή τους».

Αυτά γράφει ο Λεύκιος Ανναίος Σενέκας ο νεότερος, ή απλώς Σενέκας. Γεννημένος το 4 π.Χ. στην Κόρδοβα της Ισπανίας, υπήρξε ηγετική πνευματική φυσιογνωμία του καιρού του και ό,τι πιο κοντά θα μπορούσαμε να βρούμε σε αυτό που σήμερα ονομάζουμε «δημόσιος διανοούμενος».

Συγκρούστηκε με ηγέτες της Ρώμης, όπως ο Καλιγούλας και ο Κλαύδιος, και εξορίστηκε στην Κορσική. Το 65 μ.Χ. διατάχτηκε να αυτοκτονήσει, έχοντας καταδικαστεί ως συνωμότης.

Ανάμεσα στους «αφορισμούς» του ξεχωρίζει ένας που λέει: «Αυτοί που ξεχνούν το παρελθόν, παραμελούν το παρόν και φοβούνται για το μέλλον, ζουν μια ζωή πολύ σύντομη και ταραγμένη». Για τους δε «πολυάσχολους» τονίζει: «Ετσι, ο απορροφημένος άνθρωπος ασχολείται μόνο με το παρόν, και είναι τόσο σύντομο, που δεν μπορεί να το αρπάξει, και ακόμα και αυτό το παρόν του το κλέβουν, διασπασμένος καθώς είναι σε πολλά πράγματα».

Οι σκέψεις αυτές, οι οποίες περιέχονται στο βιβλίο του «Για το σύντομον του βίου» (De Brevitate Vitae) (εκδόσεις Ποντίκι), θα μπορούσαν να έχουν γραφτεί σήμερα και διατηρούν ακέραιη την ισχύ τους σαν κοινωνιολογική ανάλυση, αιώνες προτού αυτή η επιστήμη μπορέσει να εμφανιστεί και να καθιερωθεί ως τέτοια. Διαβάζοντας αυτές τις γραμμές, αντιλαμβάνεσαι ότι κάποιοι άνθρωποι τίμησαν το είδος μας και μεγαλούργησαν στη σκέψη χιλιάδες χρόνια πριν.