«Πολιτική ανυπακοή»

Λίγο πριν αποχαιρετήσουμε το 2021, ήρθε στα χέρια μου ένα μικρό γαλάζιο βιβλιαράκι από τις εκδόσεις Πατάκη, το δοκίμιο «Πολιτική ανυπακοή» του Χένρι Ντέιβιντ Θορό (μεταφρ. Γιώργος Λαμπράκος), ένα από τα σημαντικότερα κείμενα πολιτικού στοχασμού, εξαιρετικά επίκαιρο και στην αυγή του 2022, παρότι γράφτηκε στα μέσα του 19ου αιώνα.

Συγγραφέας που συνδύασε τη βιωματική εμπειρία με την κριτική σκέψη, πρωτεργάτης της οικολογικής συνείδησης, πολέμιος της δουλείας και της κοινωνικής αδικίας, ο Θορό καλεί τους Αμερικανούς πολίτες να αρνηθούν να καταβάλουν τη φορολογία που τους είχε επιβάλει η τότε κυβέρνηση του Τζέιμς Πολκ, η οποία αποδεχόταν τη δουλεία ως νόμιμο δικαίωμα και είχε το 1846 κηρύξει πόλεμο στο Μεξικό, με σκοπό να επεκτείνει τη δουλεία σε περιοχές που θα κατακτούσε.

Ο επιδραστικός Αμερικανός στοχαστής είχε φυλακιστεί τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς για την πράξη της πολιτικής ανυπακοής και στο κοφτερό κείμενό του διατυπώνει το δόγμα της «παθητικής αντίστασης» προς την εξουσία με την εκδήλωση ανυπακοής. Αυτό επιτάσσει, λέει ο Θορό, η αίσθηση του δικαίου και η επίγνωση του καθήκοντος.

«Για τον Θορό, η εκδήλωση της πολιτικής ανυπακοής ως επιταγής της συνείδησής του δεν ήταν άλλο παρά πραγμάτωση της ατομικότητάς του», επισημαίνει ο Πασχάλης Κιτρομηλίδης που υπογράφει το εισαγωγικό κείμενο. «Η ανυπακοή γίνεται η μέθοδος προάσπισης της ελευθερίας της συνείδησης και των ατομικών δικαιωμάτων». Με τη στάση του αναγγέλλει «μια μελλοντική μορφή παθητικής αντίστασης που θα χαρακτήριζε τη συμπεριφορά ξεχωριστών διανοουμένων απέναντι στις πιέσεις της μαζικής κοινωνίας και του αυταρχισμού τον εικοστό και τον εικοστό πρώτο αιώνα».