Περιήγηση Εξαρχείων

Κοντοστέκομαι στη διασταύρωση Ζωοδόχου Πηγής και Ισαύρων, στα Εξάρχεια. Το νεοκλασικό σπίτι, της μιας γωνίας, καταρρέει. Έπεσαν η σκεπή του και μέρος του ξύλινου πατώματος. Τα παράθυρά του είναι χτισμένα με τσιμεντόλιθους. Πλήρης εγκατάλειψη, όπως συμβαίνει σε πολλά κτίρια της περιοχής.

Σ’ αυτό το σπίτι έμεινα όταν πρωτοήρθα στην Αθήνα, πριν από σαράντα πέντε χρόνια περίπου. Έρχονται μνήμες μισού αιώνα· πώς πέρασαν οι δεκαετίες! Ο μαθηματικός Κανέλος να μας προετοιμάζει στο φροντιστήριό του για τις εισαγωγικές εξετάσεις. Επίσκεψη στα πολλά βιβλιοπωλεία της περιοχής, αγοράζοντας τα πρώτα βιβλία ποίησης· Ρίτσος, Χικμέτ, Μπρεχτ, ρωσική λογοτεχνία, πολιτικά βιβλία.

Ανεβαίνεις στον λόφο του Στρέφη και θλίβεσαι. Σε κάθε επίσκεψη τα ξηρά δέντρα αυξάνουν. Πέτρες και χώματα κατρακυλάν στα μονοπάτια, τοιχία και πεζουλάκια καταστρέφονται, τα πλακόστρωτα χάσκουν, ούτε ένα λουλούδι δεν υπάρχει. Σταθερά όμως σαράντα έως πενήντα άντρες, διάφορων αστυνομικών δυνάμεων, απασχολούνται ως φύλακες. Άραγες από τι φυλάγουν τον λόφο; Τι γνώση έχουν οι φύλακες; Εκατόν πενήντα ένστολοι και με πολιτικά περιφέρονται άσκοπα στον χώρο ανά εικοσιτετράωρο. Στο γηπεδάκι νέοι παίζουν μπάσκετ, παραδίπλα περίοικοι βγάζουν βόλτα τα σκυλιά τους, στην κορυφή περιπατητές κοιτούν την Ακρόπολη, τον Λυκαβηττό και το οικιστικό χάος της Αθήνας. Μήπως ο Δήμος Αθηναίων πρέπει να κάνει κάποια βελτιωτική κίνηση, άμεσα, με τις υπηρεσίες περιβάλλοντος και πρασίνου; Με αυτεπιστασία κι όχι με μακρόπνοα σχέδια και προγράμματα.

Τα βήματά σου σε φέρνουν στη διασταύρωση των οδών Κουντουριώτη και Οικονόμου, εκεί που αντιστέκεται -ώς πότε;- στη φθορά του χρόνου και των συνθηκών το σπίτι του ποιητή Ναπολέοντα Λαπαθιώτη. Θα αποκατασταθεί και θα σωθεί, διαβάζεις σε δημοσιεύματα του 2007! Κηρυγμένο διατηρητέο από δύο υπουργεία (Πολιτισμού και ΠΕΧΩΔΕ), με εγκεκριμένη αρχιτεκτονική μελέτη από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων αναμένει την εφαρμογή της και την πραγματοποίηση των εργασιών αποκατάστασης.

Επιστρέφεις στη διασταύρωση Χαριλάου Τρικούπη και Καλλιδρομίου, να πιεις καφέ στο καφενείο «Μουριά», το οποίο μάλλον σώθηκε από τον επιχειρούμενο αποχαρακτηρισμό της χρήσης του. Την άλλη μέρα περνάς από τις «Χάντρες» της Βαλτετσίου, εκεί σε περιμένουν οι νέοι φίλοι σου. Και το βράδυ στο καφέ «Σέλας» της Μεθώνης για μπίρες. Η πρώτη σου γειτονιά παραμένει ίδια, ανθρώπινη, όσο κι αν άλλαξε με το πέρασμα των δεκαετιών. Δεν γίνεται να μη δεις μια ταινία στην ταράτσα του Βοξ. «Ο ξένος», βασισμένη στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Καμί σε σκηνοθεσία του Φρανσουά Οζόν.

Τελευταία μέρα στην Αθήνα, κατηφορίζεις στην Πανεπιστημίου. Φοιτητές διαδηλώνουν στα μέσα Ιουλίου, όπως τότε που ήσουν πρωτοετής, πώς πέρασαν τα χρόνια! Περνάς απέναντι, στην Κοραή, στο νούμερο τέσσερα, στον «Χώρο Ιστορικής Μνήμης 1941-1944». Στο κτίριο αυτό εγκαταστάθηκε το 1941 η Kommandatur, τα υπόγεια του οποίου χρησιμοποιήθηκαν ως χώροι κράτησης. Στους τοίχους οι κρατούμενοι έγραψαν μηνύματα, ονόματα, ημερομηνίες, σχεδίασαν φιγούρες. «Θέλω νερό» διαβάζουμε κάπου, «εκατηγορήθηκα άδικα» αλλού. Ανθρώπινος πόνος, γραπτά τεκμήρια Ιστορίας που γίνονται μνήμη κι εμείς θεματοφύλακες της ιστορικής παρακαταθήκης· κωπηλάτες περιηγητές στον τόπο και στον χρόνο.