Ο Αδωνις Γεωργιάδης ανακοίνωσε -για ακόμη μία φορά- ότι δίνει τη μεγαλύτερη πολιτική μάχη της ζωής του κι αυτή δεν είναι άλλη από τη συντριβή της ιδεολογικής ηγεμονίας της Αριστεράς. Πρόκειται για έναν αγώνα ηρωικό, σχεδόν ομηρικό. Τόσο ηρωικό μάλιστα ώστε διεξάγεται εναντίον ενός αντιπάλου που, σύμφωνα με τη σχετική αφήγηση, ελέγχει τα Πανεπιστήμια, τα σχολεία, τα συνδικάτα, τα ΜΜΕ, την τέχνη και τη διανόηση. Το ενδιαφέρον είναι ότι η Αριστερά αυτή, που σύμφωνα με τον υπουργό κυριαρχεί παντού, έχει καταφέρει να κυβερνήσει ελάχιστα τη χώρα σε σχέση με τις δυνάμεις της Κεντροδεξιάς και της Δεξιάς κατά τη μεταπολεμική περίοδο. Είναι ίσως η πρώτη ιδεολογική ηγεμονία στην Ιστορία που δεν χρειάζεται εξουσία για να θεωρείται ηγεμονία.
Η εξήγηση του υπουργού είναι υπερβολικά απλουστευτική: για όλα φταίει η Αριστερά, ενώ η αγορά και η ελευθερία οδηγούν σχεδόν αυτόματα στην ευημερία. Ομως η Ιστορία σπάνια επιβεβαιώνει τόσο εύκολες βεβαιότητες. Με την ίδια λογική θα έπρεπε να αποδώσουμε τις οικονομικές κρίσεις, τις χρηματοπιστωτικές φούσκες και τις κοινωνικές ανισότητες σε μπολσεβίκους μεταμφιεσμένους σε τραπεζίτες και χρηματιστές. Εξίσου προβληματική είναι η επίκληση της Ανατολικής Ευρώπης. Πολλές χώρες αναπτύχθηκαν μετά το 1989, αλλά όχι χάρη σε κάποιο αυτόματο «θαύμα» του καπιταλισμού. Η πρόοδός τους στηρίχθηκε σε ευρωπαϊκούς πόρους, δημόσιες επενδύσεις, ισχυρούς θεσμούς και κοινωνικές πολιτικές. Η μετάβαση στην αγορά ήταν μια σύνθετη και συχνά επώδυνη διαδικασία, όχι μια απλή ιστορία σωτηρίας.
Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η θεωρία ότι η Αριστερά «τρέφεται από τα προβλήματα». Αν πράγματι τα κόμματα επιθυμούν τη συντήρηση της φτώχειας για να διατηρούν τους ψηφοφόρους τους, τότε η μεταπολιτευτική Ελλάδα θα πρέπει να θεωρηθεί ένα εντυπωσιακό παράδειγμα διακομματικής συνεργασίας. Η λογική αυτού του επιχειρήματος είναι τόσο ευρύχωρη ώστε, αν εφαρμοστεί με συνέπεια, καταλήγει να ενοχοποιεί τους πάντες και να μην εξηγεί τίποτα. Εξάλλου η λογική, όταν επιστρατεύεται για να υπηρετήσει την υπερβολή, καταλήγει συχνά να παρωδεί τον εαυτό της.
Το πιο παράδοξο είναι η επίκληση του Θουκυδίδη. Ο μεγάλος ιστορικός εξήρε την ελευθερία, αλλά δεν συνήθιζε να ερμηνεύει την Ιστορία μέσω ενός και μόνο ενόχου. Αντίθετα, ανέδειξε τον ρόλο των συμφερόντων, των φόβων, των συγκρούσεων και των αντιφάσεων. Γι’ αυτό δύσκολα θα αναγνώριζε μια αφήγηση που μετατρέπει την Ιστορία σε αστυνομικό μυθιστόρημα με έναν μοναδικό ύποπτο: την Αριστερά.
Η αλήθεια είναι πιο πεζή. Η Ελλάδα δεν καθυστέρησε λόγω κάποιας «ιδεολογικής ηγεμονίας», αλλά εξαιτίας του πελατειακού κράτους, της αναξιοκρατίας, της φοροδιαφυγής, της γραφειοκρατίας και πολιτικών επιλογών δεκαετιών, για τις οποίες ευθύνονται όσοι άσκησαν εξουσία. Ο κ. Γεωργιάδης το γνωρίζει καλά, καθώς υπήρξε μέρος αυτού του συστήματος. Η πραγματική πρόκληση δεν είναι η συντριβή μιας ιδεολογίας, αλλά η υπέρβαση των απλουστευτικών αφηγήσεων που χωρίζουν τον κόσμο σε καλούς και κακούς. Οταν όλα τα δεινά αποδίδονται στην Αριστερά, λησμονούμε ένα παλιό δίδαγμα του Θουκυδίδη: οι κοινωνίες δεν παρακμάζουν από τις ιδέες των αντιπάλων τους, αλλά από την αδυναμία τους να αντιμετωπίσουν τις δικές τους αντιφάσεις. Και η αμετροέπεια της πολιτικής ρητορικής είναι μία από αυτές.
*Καθηγητής Ιστορίας Παν. Ιωαννίνων, ιδρυτικό μέλος της ΕΛΑΣ
-320x213.png)
