Δύο προπονητές-μαέστροι

Πριν από τον τελικό του Τσάμπιονς Λιγκ, ας αναφερθώ σε μία από τις δύο ηττημένες των ημιτελικών. Ο Ντιέγο Σιμεόνε με εντυπωσιάζει. Επί 15 χρόνια, ξανά και ξανά, ανεβάζει τον βράχο πάνω στο βουνό με την Ατλέτικο Μαδρίτης. Εμείς στην Μπάγερν Μονάχου είχαμε αποκλειστεί από αυτόν σε μία από τις καλύτερες σεζόν μας, το 2016. Τώρα διαβάζω κάπου ότι ο Σιμεόνε πρέπει να αναρωτηθεί πώς θα προχωρήσει. Και όμως, ξανά και ξανά επιβεβαιώνεται με λιγότερα μέσα απ’ όσα διαθέτουν οι υπόλοιποι. Ο «Σίσυφος» Σιμεόνε αξίζει εδώ και πολλά χρόνια έναν τίτλο Τσάμπιονς Λιγκ.

Στη διοργάνωση έχουν απομείνει δύο σύλλογοι, οι προπονητές των οποίων έχουν παρεμφερή προσέγγιση. Μοιάζουν με μαέστρους, καθώς εξασκούν σχολαστικά τις αποστάσεις, τις φάσεις, τις πάσες, χορογραφούν την άμυνά τους και ενορχηστρώνουν την επίθεσή τους. Το υπερσύγχρονο λειτουργικό τους σύστημα είναι η άμυνα σε ζώνη με προσήλωση στην μπάλα. Η ομάδα τους συμπεριφέρεται σαν σμήνος. Πέρσι, το Παρί Σεν Ζερμέν εναντίον Αρσεναλ ήταν ο ημιτελικός. Φέτος θα καθορίσει τον νικητή του Τσάμπιονς Λιγκ. Δίκαια βρίσκονται οι δυο τους στον τελικό.

Υπό την ηγεσία του Λουίς Ενρίκε, η Παρί Σεν Ζερμέν, από πάλαι ποτέ συλλογή ατομιστών, έχει εξελιχθεί σε μια ενότητα με συνοχή. Αυτόματα φέρνεις στον νου σου τον Χβίσα Κβαρατσχέλια, τον ντριμπλέρ μαχητή που λάμπει όταν επιτίθεται αλλά και όταν αμύνεται. Η Παρί Σεν Ζερμέν φιλοδοξεί να γίνει μόλις ο δεύτερος σύλλογος μετά τη Ρεάλ Μαδρίτης που θα υπερασπιστεί επιτυχημένα τον τίτλο του.

Η ανοδική πορεία της Αρσεναλ έχει επίσης ως βάση τις σωστές αποφάσεις του προπονητή της. Ο συμπατριώτης του Λουίς Ενρίκε, ο Μικέλ Αρτέτα, έχει οδηγήσει τον σύλλογο βήμα βήμα τα τελευταία έξι χρόνια. Ετσι η Αρσεναλ αναδείχθηκε πρωταθλήτρια για πρώτη φορά μετά τους «αήττητους» του 2004. Δεν έχει κατακτήσει ποτέ το Τσάμπιονς Λιγκ, έχοντας φτάσει στον τελικό μόλις μία φορά, το 2006. Δεν είναι ο καλύτερος απολογισμός για έναν σύλλογο που σταθερά συγκαταλέγεται στο Τοπ 10 των πλουσιότερων στον κόσμο.

Ο Αρτέτα δεν διαθέτει τεράστια ατομική ποιότητα στο ρόστερ του. Δεν έχει παίκτες σαν τους Τιερί Ανρί, Πατρίκ Βιεϊρά, Ντένις Μπέργκχαμπ ή Φρέντι Λιούνγκμπεργκ. Το δυνατό σημείο της τωρινής ομάδας είναι το εντυπωσιακά υψηλό επίπεδο οργάνωσης, που της προσφέρει σταθερότητα. Σε 14 αγώνες Τσάμπιονς Λιγκ, δέχθηκε μόλις 6 τέρματα και δεν ηττήθηκε.

Η Αρσεναλ έκανε το αντίθετο απ’ ό,τι η Μπάγερν Μονάχου, που δέχθηκε 20 γκολ σε 14 ματς. Η Μπάγερν είναι η παραφωνία μεταξύ των κορυφαίων ευρωπαϊκών ομάδων. Ο Βενσάν Κομπάνι στηρίζεται σε ένα κράμα υψηλής έντασης και με παλιομοδίτικο man-to-man. Η Παρί Σεν Ζερμέν είχε αιφνιδιαστεί από το στιλ αυτό για ένα ημίχρονο, στον αγώνα της league phase του Νοεμβρίου.

Στο δεύτερο ματς των ημιτελικών όμως, η Παρί εκμεταλλεύτηκε τον χώρο που ανοίγει από ένα τέτοιο στιλ άμυνας και πέτυχε ένα γρήγορο γκολ. Η ομάδα του Λουίς Ενρίκε έλεγξε τον αγώνα από την άμυνα. Η σωστή αμυντική λειτουργία ποτέ δεν θεωρείται ξεπερασμένη. Η Αρσεναλ ήταν προετοιμασμένη για το ανορθόδοξο στιλ της Μπάγερν και τη νίκησε 3-1 στη league phase. Οπως είπα, οι καλύτεροι βρίσκονται στον τελικό.

Η αναμέτρηση διεξάγεται στη Βουδαπέστη. Είναι το καταλληλότερο μέρος για το πιο σημαντικό παιχνίδι του διασυλλογικού ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου. Πρόσφατα η Ουγγαρία έστειλε ένα ισχυρό μήνυμα. Ευχαριστούμε τους Ούγγρους που στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων. Η Ουγγαρία δεν είναι πλέον η χώρα που εμποδίζει την αλληλεγγύη. Τώρα βασίζεται ξανά στους ευρωπαϊκούς κανόνες και στην αλληλοστήριξη.

Οι μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις μπορούν να ενισχύσουν τέτοιες κοινωνικές παρορμήσεις. «Οι κόρνες των αυτοκινήτων ηχούν, τα πυροτεχνήματα φωτίζουν τον ουρανό, οι σημαίες κυματίζουν. Ανθρωποι που δεν γνωρίζονται αγκαλιάζονται και γελούν μαζί», έγραψε ο Ούγγρος συγγραφέας Γκαμπόρ Σάιν στην εφημερίδα της γενέτειράς μου, τη Süddeutsche Zeitung, μετά τις βουλευτικές εκλογές του Απριλίου, περιγράφοντας τι γινόταν στη Βουδαπέστη. Ανάλογες σκηνές ίσως εκτυλιχθούν και το Σάββατο.

Δυστυχώς η Βουδαπέστη δεν έχει ευκαιρία να μετάσχει με δική της ομάδα. Το Τσάμπιονς Λιγκ παραμένει ένα κλειστό κλαμπ. Μετά τον θρίαμβο της Πόρτο το 2004, μόνο ομάδες από την Ισπανία, την Ιταλία, τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Αγγλία έχουν κερδίσει τον τίτλο – οι Αγγλοι μάλιστα έχουν δείξει ενδιαφέρον για τη διοργάνωση, μολονότι η πιο προσοδοφόρα Πρέμιερ Λιγκ είναι πιο σημαντική γι’ αυτούς. Στο ποδόσφαιρο λοιπόν, η Ευρώπη αποτελείται από μόνο πέντε χώρες…

Ο καθοριστικός λόγος για τη μονοτονία αυτή πηγάζει από ένα γεωγραφικό «ατύχημα»: οι σύλλογοι από μικρές χώρες δεν έχουν καμία τύχη, επειδή τα πρωταθλήματά τους είναι πολύ μικρά και, επομένως, μη ανταγωνιστικά. Κατά συνέπεια, δεν μπορούν να κρατήσουν τους καλύτερους παίκτες τους. Οι πρώην «γίγαντες» Μπενφίκα και Αγιαξ δεν μπορούν πλέον να ανταγωνιστούν σε διεθνές επίπεδο, επειδή η Πορτογαλία και η Ολλανδία έχουν λίγους κατοίκους σε σχέση με το Τοπ 5 -ανεξάρτητα από το αν διοικούνται σωστά οι σύλλογοι…

Και όμως… Η Κοπεγχάγη, η Βιέννη, η Πράγα, το Κίεβο, η Γλασκόβη ή η Βαρσοβία είναι μητροπόλεις, όπου οι επαγγελματίες ποδοσφαιριστές μπορούν να αισθανθούν εξίσου άνετα όπως στο Παρίσι ή το Λονδίνο. Το ίδιο συμβαίνει και με τη Βουδαπέστη.

Επιπλέον, η Ουγγαρία έχει τεράστια ποδοσφαιρική παράδοση. Πριν από 100 χρόνια, το ποδόσφαιρο του Δούναβη αποτέλεσε τον προπομπό της ισπανικής σχολής, όπως μου έχουν πει. Τον Ιούλιο του 1919, η ΜΤΚ Βουδαπέστης είχε κερδίσει 7-1 την Μπάγερν. Μια εφημερίδα του Μονάχου εξέφρασε τον θαυμασμό της «για τους φιλοξενούμενους που ξετύλιξαν την υπέροχη τεχνική τους. Η ποδοσφαιρική τους δύναμη ήταν παραδειγματική από κάθε άποψη».

Σε κάθε περίπτωση, είναι ελάχιστες οι χώρες (πλην των Τοπ 5) που έχουν εμφανιστεί δύο φορές σε τελικό του Παγκόσμιου Κυπέλλου. Το είχε καταφέρει η Ουγγαρία το 1938 και το 1954. Η Χρυσή Ομάδα που στήθηκε γύρω από τους Φέρεντς Πούσκας και Νάντορ Χιντεγκούτι, τους τραγικούς ηττημένους της Βέρνης, είναι ιδιαίτερα αγαπητή στη Γερμανία. Και ας μην ξεχνάμε ότι οι δύο πιο ευρείες νίκες στην ιστορία των Μουντιάλ ανήκουν στους Ούγγρους – συμπεριλαμβανομένης της μοναδικής με διψήφιο σκορ: το 10-1 επί του Ελ Σαλβαδόρ το 1982.

Το έθνος αυτό ανέθρεψε εξαιρετικούς προπονητές που μετέδωσαν τις ιδέες τους πέρα από τα σύνορα της Ουγγαρίας. Ο Γιένο Κόνραντ στη Νυρεμβέργη, ο Γένο Κάρολι στο Τορίνο, ο Μπέλα Γκούτμαν στη Λισαβόνα και ο Παλ Τσερνάι, που οδήγησε την Μπάγερν Μονάχου πάλι στην κορυφή της Μπουντεσλίγκα τη δεκαετία του ’80.

Πολύ θα μου άρεσε να επιστρέψει η Ουγγαρία στον ποδοσφαιρικό χάρτη, όπως έκανε και στον πολιτικό. Ομως φαντάζομαι ότι υπάρχει αντίσταση μέσα στην καθεστηκυία τάξη απέναντι σε νέο ανταγωνισμό. Οι προνομιούχοι ανησυχούν για τα προνόμιά τους. Ομως Ευρώπη σημαίνει συμμετοχή και ίσες ευκαιρίες. Το πρόβλημα πρέπει να αντιμετωπιστεί. Είναι η πολιτική επιταγή του παρόντος.

● Τα κείμενα του Φίλιπ Λαμ εμφανίζονται τακτικά στην «Εφημερίδα των Συντακτών». Είναι μια παραγωγή σε συνεργασία με τον Oliver Fritsch του γερμανικού περιοδικού «Die Zeit» και δημοσιεύεται σε εφημερίδες και περιοδικά της Ευρώπης, μεταξύ των οποίων: The Guardian (Αγγλία), L’Équipe (Γαλλία), La Repubblica (Ιταλία), El País (Ισπανία), Expresso (Πορτογαλία), Telesport (Κροατία), Politiken (Δανία), Voetbalmagazine (Βέλγιο), Delo (Σλοβενία), Tribuna (Ουκρανία & Λευκορωσία), Haaretz (Ισραήλ), Sports Daily (Ρωσία), Aftonbladet (Σουηδία), Postimees (Εσθονία), Sport (Τσεχία), Verdens Gang (Νορβηγία), 444 (Ουγγαρία), Irish Times (Ιρλανδία), Lead (Ρουμανία), Morgunblaðið (Ισλανδία), Sankt-Petersburgskie vedomosti (Ρωσία), Times of Malta (Μάλτα), Ilta-Sanomat (Φινλανδία).

* Ο Φίλιπ Λαμ ήταν ο αρχηγός της πρωταθλήτριας κόσμου Γερμανίας το 2014 και ο διευθυντής της Οργανωτικής Επιτροπής του EURO 2024 που φιλοξένησε η χώρα του. Πλέον, μαζί με το επιτελείο του, είναι οι αθλητικοί σύμβουλοι της ποδοσφαιρικής ομάδας της Στουτγάρδης.